DNA van kankercellen kan bij onderzoekers kankerveroorzaken

Wie in het labororium zonder speciale veiligheidsmaatregelen met naakt DNA van kankercellen werkt, loopt vermoedelijk een verhoogd risico op kanker. Dat blijkt uit onderzoek van de Cancer Research Campaign in Glasgow, dat binnenkort in het vakblad Oncogene verschijnt. Daarom heeft de Britse regering haar veiligheidsvoorschriften voor laboratoriumpersoneel inmiddels aangescherpt.

De Schotse onderzoekers brachten stukjes naakt erfelijk materiaal, afkomstig uit menselijke tumoren, rechtstreeks op de rug van muizen met een geschaafde huid aan. Binnen enkele weken ontstonden hier donkere vlekken en na enkele maanden hadden de dieren tumoren ontwikkeld in de bekleding van hun bloed- en lymfevaten. Analyse van celmateriaal uit deze muizetumoren wees uit dat hierin nog steeds het oorspronkelijke menselijke oncogen aanwezig was. Een oncogen is een gen dat een erfelijke verandering (mutatie) kan ondergaan tot een vorm, die gezonde cellen tot kwaadaardige woekeringen aanzet. In dit geval ging het om een gemuteerd gen uit de groep ras genen. Werden met het celmateriaal uit de muizetumoren vervolgens andere muizen besmet, dan kregen die ook tumoren.

Volgens de onderzoekers is hiermee voor het eerst aangetoond, dat naakt DNA uit menselijke kankercellen tumoren kan opwekken in levende proefdieren. Al eerder was door anderen aangetoond, dat een oncogen van een kippevirus bij andere kippen en ook bij muizen voor tumoren kan zorgen.

Aanleiding voor het Schotse onderzoek was de situatie op het befaamde Pasteur Instituut in Parijs, waar volgens de vakbond in korte tijd diverse gevallen van zeldzame kankers waren ontdekt. Bij een nader onderzoek naar kankergevallen onder mensen die sinds 1971 op het instituut hadden gewerkt, viel op, dat de dertien slachtoffers van hersenkanker en kanker van de alvleesklier zonder uitzondering vrouwen waren, in de meeste gevallen analistes.

Overigens noemen de Britse onderzoekers dat het werken met ziekteverwekkende organismen (zoals HIV) gevaarlijker is dan het omgaan met oncogenen. Nader onderzoek moet uitwijzen of oncogenen ook tot tumoren kunnen leiden als men ze bijvoorbeeld inademt of doorslikt. De kans daarop wordt klein geacht, omdat het vreemde DNA wordt afgebroken in het spijsverteringskanaal en in de longen door enzymen.

In Engeland werken 380 laboratoria met oncogenen. Volgens de veiligheidsvoorschriften dient men daarbij handschoenen te dragen, scherpe instrumenten te vermijden en in bepaalde gevallen in een zuurkast te werken. De nieuwe richtlijnen betreffen ondermeer het opruimen van gemorst DNA en schrijven voor, dat iemand met huidverwondingen niet met oncogenen mag werken zonder eerst doktersadvies in te winnen. (New Scientist 6 oktober)