Vorm Zwerver bepalend voor spel volleybalteam

BRASILIA, 22 okt. Op de tribune van sporthal Nilson Nelson in Brasilia werd gesuggereerd dat elke bal die Ron Zwerver bij het wereldkampioenschap verkeerd slaat, hem ten minste een paar duizend dollar kost als hij na de Olympische Spelen van 1992 een vet contract tekent bij een buitenlandse topclub. In dat geval zou de marktwaarde van de twee meter lange Amsterdammer in de wedstrijden van Nederland tegen Verenigde Staten en Argentinie flink zijn gedaald. De nerveuze Zwerver was toen namelijk in het geheel zichzelf nog niet. Pas in het duel met Canada (3-0 voor Oranje), zaterdag, toonde hij waarom hij hoog staat genoteerd op het verlanglijstje van veel Italiaanse managers.

Zwerver was zelf ook tevreden. 'Maar zo moet ik gewoon altijd spelen.' Nederlands populairste volleyballer heeft binnen de nationale ploeg een buitengewone en loodzware missie. Hij is aanvaller, stopper en heeft met zijn sprongservice een belangrijk wapen in handen. Bovendien is zijn spel zeer bepalend voor de prestaties van het hele team. Dat beseft Zwerver. 'Als ik de ballen er in ros krijgen de anderen ook ineens rare ingevingen. Dan gaat iedereen zijn werk doen. Dat zie je heel duidelijk.'

Huilen

Zwerver is een gevoelige jongen. Hij zegt dat hij heeft gehuild toen zijn kamergenoot Peter Blange onlangs uit het nationale team verdween. Tijdens het WK in Brazilie is Zwerver enorm bezig met het feit dat hij vindt dat hij een van de leiders van de ploeg moet zijn. Dat sterke verantwoordelijkheidsgevoel deed hem met name in het openingsduel tegen de Amerikanen totaal verstijven. Zwerver heeft in het verleden wel meer dergelijke mentale problemen gekend, bijvoorbeeld bij het jeugd-EK van 1986 tegen Roemenie en bij het EK van 1989 tegen Joegoslavie. Hij zegt zichzelf altijd onder druk te zetten. 'Ik stel mijn eisen gigantisch hoog. Soms kom ik er weleens achter dat ze te hoog zijn. Dat zijn dan de moeilijke momenten.'

Zwerver is geen type om de hulp van een mentale begeleider in te roepen. Het idee dat hij afhankelijk wordt van zo'n figuur staat hem niet aan. 'Ik lees dat jongens als Van Basten en Gullit nog steeds contact met Troost (de haptonoom, red) hebben.'

Zwerver zegt baas van zijn eigen lichaam te willen blijven. Hij houdt op dat gebied niet van poespas. Ademhalingsoefeningen? 'Onzin, man.' Zwerver zoekt de oplossing in eigen omgeving door met teamgenoten te praten, met aanvoerder Selinger en Benne, en bondscoach Harrie Brokking. 'Daarna voel ik me weer sterk.'

Psycholoog

Voor Brokking kwam de inzinking van Zwerver volledig onverwacht. Hij zag het pas in de zaal vlak voor de wedstrijd tegen de Verenigde Spelen. 'Dat spierwitte gezicht. Ron was helemaal weg.' Brokking zegt op dat moment nog van alles te hebben geprobeerd om het tij te keren. 'Een grapje, een klopje, zelfs een wissel, maar het bleek allemaal nutteloos.' Teamarts Ron du Bois heeft in zijn periode bij de volleybalploeg situaties waargenomen waarin hij de aanwezigheid van een psycholoog nuttig had gevonden. Hij zou het het overdenken waard vinden om permanent een mentale begeleider aan de technische staf toe te voegen. Het gaat Du Bois echter te ver om het ook aan te bevelen. 'Je kan wel met zo'n zieleknijper aankomen, maar daar moeten de spelers dan wel voor openstaan. Anders kan zoiets binnen zo'n hechte ploeg juist averechts werken.'

In het begin van dit jaar verbleef de Engelse sportpsycholoog John Syer een week bij de volleyballers. Hij mocht vrijuit zijn gang gaan en liet de spelers zelfs, zoals Brokking zegt, knippen en plakken. Volgens de bondscoach heeft het de ploeg goed gedaan. Een follow-up is ook niet ondenkbaar. Brokking denkt dan eventueel aan individuele consultaties en niet aan een herhaling met de hele groep. 'Er waren spelers die alleen aan die sessies van Syer meededen omdat ze tot het team behoorden. Maar ze vonden het eigenlijk maar niets. Daar was Zwerver er een van, inderdaad.'

Voor Brokking was het herstel van Zwerver (smashpercentage van 82 procent) tegen Canada een opluchting. 'Hij is een compleet andere jongen dan in de eerste twee wedstrijden. En deze jongen ken ik', sprak hij tot de buitenlandse pers. Later legde Brokking uit niet aan Zwerver te hebben getwijfeld. 'Daarvoor was hij te goed, te fit.' Dat beaamt Zwerver, die lange tijd met blessures kampte en vaak alleen met behulp van pijnstillers het einde van de wedstrijden haalde. 'Het gaat heel makkelijk. Ik heb geen pijn en ik ben niet moe. Daarom was het juist frusterend voor me dat we tegen Argentinie zo hard op de feiten werden gedrukt.'

Uitbundig

Zwerver maakte na de gewonnnen wedstrijd tegen Canada een bevrijde indruk. Maar echt uitbundig was Zwerver ook weer niet. 'Dat ben ik pas als ik mijn doel heb bereikt.' Dat is bij het WK minimaal een plaats bij de laatste acht. 'Maar wat ik werkelijk voor ogen heb, zeg ik niet.'

Rest de vraag of Zwerver de leidersrol bij Oranje aankan. Tot nu toe speelde en blonk hij altijd uit in de beschermende schaduw van anderen. Die tijd is voorbij. Zwerver zelf heeft geen twijfels. Brokking ook niet. 'In de voorbereiding tegen Zweden en Frankrijk was Ron de echte leider. Dat straalde hij uit. Maar vergeet niet dat hij ook maar pas 23 jaar is en hier zijn eerste wereldkampioenschap speelt.' Zwerver wil de uitdaging aangaan. 'Dit hebben we zo gewild', verwijst hij naar de kwestie rondom de weggestuurde basisspelers Blange, Grabert en Zoodsma. 'En je kan moeilijk van Held en Van der Horst verwachten dat ze nu al leiders zijn. Ze zitten er net pas bij. Ik niet. Dus ken ik mijn verantwoordelijkheden.'