Turken en Koerden hekelen opstelling Nederland in Golf; 'Hetgaat om olie en wapens'

'In Turkije kun je zeggen en schrijven wat je maar wilt, als je tenminste veel moed hebt. Een journalist die de werkelijkheid beschrijft kan nog steeds in de gevangenis komen.'

Dat zei gistermiddag de Turkse journalist en mensenrechtenactivist E. G. Sandalci op een bijeenkomst in het Shaffy-theater in Amsterdam over de positie van Nederland en Turkije in de Golf-crisis. De bijeenkomst was georganiseerd door de Vereniging van Turkse en Koerdische vluchtelingen in Nederland (VTKVN) en de Nederlandse vluchtelingenorganisatie Lokaal en Internationaal (LenI). Ook aanwezig waren 'anti-imperialistische' en communistische groeperingen, zoals de Communistische Arbeidersbeweging Turkije, en actievoerders voor de opening van een Blijf van mijn Lijf-huis in Istanbul.

De organisaties hadden drie leden van Turkse oppositiepartijen uitgenodigd om de 'verslechterde situatie van de mensenrechten' in Turkije sinds het uitbreken van de Golf-crisis op 2 augustus onder de aandacht te brengen. De VTKVN neemt stelling tegen de houding van zowel Turkije als Nederland in het conflict in de Golf. De crisis, zo schrijft de vereniging in een verklaring over de houding van de Turkse regering, biedt het regime van premier Ozal dat 'als fascistisch gekenschetst kan worden' een unieke kans de binnen- en buitenlandse problemen te versluieren. Daarnaast zijn VTKVN en LenI van mening dat de Nederlandse regering zich 'overhaast heeft laten meeslepen in het avonturistisch wapengekletter dat nu aan de gang is'. Door partij te kiezen in het Golf-conflict zou Nederland het regime van premier Ozal en zijn Moederlandpartij steunen.

De drie genodigden betoogden dat de Turkse premier de crisis gebruikt om zijn machtspositie te versterken. Terwijl de premier geniet van de internationale aandacht die zijn voor het Westen strategisch belangrijke land krijgt, worden de democratische rechten steeds verder beperkt en worden in zuidoost-Turkije duizenden Koerden uit hun dorpen gejaagd, aldus Sandalci.

'In Koerdistan heerst een soort staat van beleg, waarbij leger en politie de dienst uitmaken. Dorpen worden platgebrand, mensen vermoord.' Volgens Sandalci heeft het Westen een volkomen verkeerd beeld van de situatie in Turkije. 'Voor het Westen lijkt het een vrij en democratisch land, maar in werkelijkheid worden mensen gevangen gezet en gemarteld. Er is geen persvrijheid, vakbonden zijn monddood en het leger speelt een belangrijke rol in het politieke leven.'

Sinds het uitbreken van de Golf-crisis wordt volgens Sandalci weer gesproken over de doodstraf, terwijl die enige tijd opgeschort is geweest. 'Drie jaar geleden is er een campagne geweest tegen de doodstraf en voor algehele amnestie van politieke gevangenen. Ik denk dat de doodstraf nu weer wordt ingevoerd, zogenaamd in de strijd tegen terroristische activiteiten', zei Sandalci.

Het parlementslid K. Sonmez, lid van de Arbeiderspartij van het Volk, laakte in zijn spreekbeurt de tweeslachtige houding van het Westen, dat 'jarenlang de fascist Saddam Hussein steunde en nooit iets zei over de moord op duizenden Koerden'. 'Toen bekommerde het Westen zich niet om de mensenrechten. Gaat het nu bij de annexatie van Koeweit wel om mensenrechten? Het gaat de Westerse landen die zich democratieen noemen slechts om olie en wapenhandel', aldus Sonmez, die eraan toevoegde dat opnieuw de Koerden de rekening gepresenteerd zullen krijgen als het in de Golf tot oorlogshandelingen komt. 'De Koerden, niet alleen in Turkije, maar ook in Irak, hebben geen enkele schuld aan het conflict, maar betalen de zwaarste prijs.'

Volgens Sonmez ('Ik zal Ozal nooit de hand schudden, ik spreek hem nooit') buitte de Turkse premier de situatie in de Golf uit door 'na het begin van de crisis besluiten te nemen zonder het parlement te raadplegen. Vervolgens reisde hij als staatshoofd door alle landen van het Midden-Oosten om zijn macht te tonen.'

Inmiddels hebben enkele artsen in Turkije zich verenigd om te strijden tegen de schending van mensenrechten. S. Olcer, voorzitter van de Turkse vereniging van artsen in Ankara, zei gistermiddag dat artsen die zich niet aan de regels houden uit hun ambt worden gezet. 'Wij verlenen geen medewerking aan martelingen of aan uitvoering van de doodstraf. Mensen die in hongerstaking gaan, komen onder behandeling van een arts en krijgen medische adviezen. Artsen die met opzet verkeerde rapporten opstellen voor of na martelingen of executies worden uit hun ambt gezet.'

De naar schatting 250 aanwezige Turken en Koerden kregen na een optreden van de Koerdische zanger Aram uit de Sovjet-Unie gelegenheid tot discussie, maar binnen vijf minuten zag voorzitter Peter Posthumus zich genoodzaakt de zitting te beeindigen bij gebrek aan reacties. Waarschijnlijk, zoals de enige Turkse spreker tijdens de discussie opmerkte, omdat was afgesproken het gesprek in het Nederlands voeren.