Pittoreske en virtuoze klankjes uit tekenfilms

Het begrip 'een loopje nemen' werd vrijdagavond in De IJsbreker bijna pijnlijk duidelijk gedemonstreerd op het premiereprogramma van Het Trio: negen werken, waarvan zeven uit 1990. De Italianen zijn dol op watervlugge loopjes, en het publiek werd dan ook als het ware besproeid met luchtig glinsterende kleine nootjes. Maar Fabio Nieder weet ook wat het begrip 'een loopje nemen' inhoudt, want in het eerste deeltje uit Duale B voor basfluit en basklarinet komt er in al die toonladders steeds een kink in de kabel. Voor een keertje is het leuk, maar al die dolgedraaide tekenfilmmuziekjes achter elkaar toonden wel degelijk een beperking.

Italie en Australie leverden de meeste bijdragen aan het programma. Geen wonder: de Donatoni-school wint nog steeds terrein en de band tussen Australie en Het Trio is te danken aan Sparnaay, die twee jaar geleden niet voor niets werd geeerd met de Inaugural Sounds Australian Award.

Misschien dat de bezetting in die wijde ligging van fluit en basklarinet tot een dergelijke aanpak noopt. Andrew Ford in Ringing the Changes gaat zelfs zo ver om de piano in een uiterste van hoog en laag in te zetten, met als het ware een tweede duo van picolo en basklarinet! Ook al pittoresk virtuoos klonk Natarajah van Jonathan Harvey. In Spray breidde Smetanin Xenakis' pianocompositie Evryali als het ware uit met altfluit en basklarinet. Ik kan mij het levendig voorstellen, want ook ik val voor dit stuk.

Niveau bezat een Sonata a tre van Joep Straesser, romantisch en speels gesitueerd tussen Hindemith en Schonberg, maar natuurlijk stal Franco Donatoni de show. Zijn nieuwe trio kortweg HET genaamd was niet voor niets aan het slot geplaatst. HET bevat vijftien miniatuurtjes, duidelijk gescheiden in zes soli, vijf trio's en vier duo's. Het laatste, met zijn geraffineerd stokkende chromatische toonladderfragmenten, was wel het mooiste voorbeeld van een loopje met een loopje bood: eenheid in versplintering, grillig en toch logisch, zoals alleen Donatoni dat kan.

Waren het dan allemaal van die tekenfilmklankjes? Nee, de Roemeense Liana Alexandra combineerde Roemeense danspatronen die nog tot deze categorie gerekend konden worden. Daarnaast streefde ze in haar Music for Het Trio ook naar een meer plooibare serieuze lyriek.

Het opvallendst op dit opmerkelijke premiereconcert was Trope van de Fransman Henri Kergomard. Trope is Oudgrieks voor 'verandering'. De componist streefde naar een voortdurende afwisseling van scherpe en vage harmonieen, nu eens niet in speelse unisoni, maar vrij ademend bepaald door de individuele inbreng van de leden. Het was goed te horen dat Kergomard zich veel heeft beziggehouden met elektro-akoestische muziek. Een verademing, zijn trio!

Concert: Het Trio: Harrie Starreveld (fluit), Harry Sparnaay (basklarinet) en Rene Eckhardt (piano). Werken van Straesser, Nieder, Ford, Alexandra, Donatoni, Smetanin, Kergomard en Harvey. Gehoord 19/10, De IJsbreker, Amsterdam.