Piotr Baumgart, 'Koning van Szczecin' of gewone mafioso?; Polen: nieuwe nomenklatoera

SZCZECIN, 22 okt. 'Kijk, dit is nu allemaal mijn land, het is van mij', zegt Piotr Baumgart, terwijl hij trots over de landwegen bij Szczecin rijdt. De 49-jarige Baumgart, de flamboyante voorzitter van Solidariteit-RI (voor de Particuliere Boeren) in de provincie Szczecin, bezat tot voor kort slechts een hectare land, waar hij sla, aardappels en appels verbouwde. Baumgart heeft goed geboerd sinds de machtswisseling in Polen. Eerder dit jaar kocht hij voor een vriendenprijs 144 hectare grond met een aantal veeschuren en een oud, vervallen kasteel: Baumgart is nu een van de grootste landbezitters van Szczecin en omstreken.

De voorzitter van Solidariteit-RI in Szczecin is een fenomeen in de regio. Baumgart, van opleiding auto-monteur, behoorde in 1980 tot de oprichters van Solidariteit in de regio Szczecin. Hij stak zijn nek uit, organiseerde de boeren tegen de communisten en werd na de afkondiging van de staat van beleg eind 1981 geinterneerd. Maar Baumgart kwam weer vrij, bouwde een sterke regionale poot op van Solidariteit en werd na de omwenteling van vorig jaar een van de belangrijkste politieke figuren in de Poolse havenstad. De oude macht moest immers plaatsmaken voor de nieuwe leiders, de activisten die de communistische nomenklatoera jarenlang hadden bestookt met pamfletten en demonstraties. Baumgart, oprichter/voorzitter van Solidariteit-RI, werd daarbij de schakel. Hij kwam in de nieuwe beleidsorganen (waaronder de toezichthoudende raad voor de politie) en besliste wie waar werd benoemd.

Baumgarts huidige critici tevens zijn ex-medestrijders vragen zich inmiddels af of een goede revolutionair ook een goede regeerder is. Energiek, ongeduldig, volhardend en zelfopofferend heeft Baumgart het politieke leven in de noordwesthoek van Polen omvergegooid, heeft hij de communisten tot capitulatie gedwongen. Maar als regeerder zien zijn ex-vrienden in hem een handelaar in privileges, een leider die slechts overtuigd van het eigen gelijk 'zuiveringen' uitvoert, een mafia-baas die mensen aan zich bindt met baantjes en beloftes. En Baumgart, zo zeggen zijn tegenstanders, heeft vooral zichzelf beloond voor de revolutie. Zijn grote droom is in vervulling gegaan: een groot landgoed. Met de affaire-Baumgart staat in Szczecin de reputatie van Solidariteit-RI op het spel.

'Hij is absoluut ondemocratisch', zegt Danuta Kaczanowska, die werkzaam is op het provinciehuis van Szczecin. Tien jaar geleden werd Kaczanowska ontslagen als redacteur bij een communistisch blad en sloot ze zich aan bij Solidariteit. Zij keerde zich tegen de oude orde en schreef pamfletten. 'Baumgart was een goede revolutionair, maar hij gedraagt zich nu als de Koning van Szczecin. Hij heeft voor de regionale verkiezingen van mei de oude macht zodanig onder druk gezet dat hij een landgoed ter waarde van 700 miljoen zloty kon kopen voor honderd miljoen.' Kaczanowska, een stijvolle dame van middelbare leeftijd, heeft genoeg van Baumgart, en zij heeft politieke leiders in Warschau opgeroepen om de voorzitter van Solidariteit-RI af te zetten.

Pag.5: Vervolg