Jazznight een feest van verbroedering

Een vrijwel uitverkochte Grote zaal, een fascinerend concert van Henry Threadgill, een krachtig optreden van saxofonist Sonny Rollins en de 73ste verjaardag van Dizzy Gillespie: de Jazznight in De Doelen was een stuk feestelijker dan vorig jaar.

Artistiek het interessantst was het optreden van Very Very Circus, de nieuwe groep van rietblazer en fluitist Henry Threadgill. De groep speelt een doorwrocht soort funkjazz die in zijn uitgangspunt doet denken aan Prime Time van Threadgills oudere collega Ornette Coleman. Wat bij deze laatste echter vaak blijft steken in het experiment, het polyfoon laten spelen van twee gitaren en twee bassen, lukt in Very Very Circus wel, vooral dank zij een beter evenwicht tussen intuitie en organisatie.

Threadgill arrangeert meer dan Coleman, waardoor hij een betere greep op zijn groep heeft. Bovendien heeft hij een gouden vondst gedaan door de baslijnen niet te laten spelen door basgitaren, maar door tuba's. Deze grommende monsters contrasteren niet alleen beter met de gitaren, zij zijn ook zo moeilijk tot leven te brengen dat voor overbodige noten niet hoeft te worden gevreesd. De notenbrij die altijd het grote risico is van polyfonie in dubbele bezettingen, wordt daardoor bezworen. De luisteraar kon ongehinderd genieten van een intrigerend scala aan klankschatten.

Sommige nummers leken met hun vette swing zo aan de Mississippi-delta ontsproten. Andere waren van dromerige aard, zoals een samenspraak tussen akoestische gitaar en zijn Zuidamerikaanse kleine broertje, de cuatro. Speciale vermelding verdient de volslagen onbekende slagwerker Gene Lake: kleurrijk, exact, goed gestemd en niet opdringerig. Een betere slagwerker kan een bandleider zich niet wensen.

Ook de zeer bekende drummer Al Foster speelde goed, maar hij moest dan ook partij geven aan Sonny Rollins, met zijn 61 jaar een van de laatste grote tenoren van de jazz. De in een helderrode hemdjurk gestoken Rollins had er zin in en toonde zich van Duke of Iron, eenieder bekend van Keek op de Week, tot Don't stop the Carnival, eenieder bekend van vorige concerten, koning in het land der door hemzelf uitgezochte dwergen. Het in 1958 voor het label Contemporary opgenomen You onderging een langdurige en grondige behandeling, Tennessee Waltz, te vinden op zijn laatste cd Falling in love with jazz werd voorzien van een extra laagje glycerine. Een lach en een traan dus, zoals het hoort op een feest der herkenning.

Een ander feest, het ingaan van het 74ste levensjaar van Dizzy Gillespie, werd door de organisatie opgegeven als reden om de tweede pauze een uur te laten duren, tot exact middernacht. Toen het United Nation Orchestra eindelijk in zijn geheel op het podium stond, leek Dizzy Gillespie zelf de enige die niet in feeststemming verkeerde. Maar dat mocht de stemming niet drukken. Zelfs de rug van Dizzy Gillespie of de lucht van zijn sigaar in de coulissen is tegenwoordig geld waard. Een uitgewerkte versie van Manteca, een mooi arrangement van Tin Tin Deo: het orkest speelde lang niet gek, zij het bij vlagen wat rommelig. Het gevoel dat het laat begon te worden, ontstond pas toen ieder bandlid zijn eigen lied ging voordragen: saxofonist James Moody met Giant Steps van John Coltrane en Paquito de Rivera op klarinet met de Peruviaanse wals Seresta.

Het streven naar verbroedering in deze 'wereldmuziek' kan ook in drabbigheid ontaarden. Dat bleek aan het begin van de avond tijdens het concert van de Franse pianist Michel Petrucciani. Een synthesizerbespeler moest het nogal doordeweekse pianotrio een modern en grootwerelds tintje geven. Dat gebeurde met gulle hand: imitatie-gitaargeluiden in een bossanova, imitatie-violen in een Amerikaanse ballad en een ruim gebruik van de 'human vox'. Het geluid van een elektronische clavecimbel imiteren hoefde hij niet, dat kwam al uit de vleugel.

Concert: de Heineken Jazznight met onder andere het kwartet van de Franse pianist Michel Petrucciani, het sextet van saxofonist Sonny Rollins, Very Very Circus o.l.v. Henry Threadgill en het United Nation Orchestra o.l.v. trompettist Dizzy Gillespie. Gehoord: 20/10 De Doelen, Rotterdam. Herhalingen: het trio van Michel Petrucciani en het United Nation Orchestra zijn op 2/11 te horen op het Jazz Meca in Maastricht.