Spoeddebat Belgisch parlement over Rwanda

BRUSSEL, 20 okt. De Kamer van Volksvertegenwoordigers van het Belgische parlement is vandaag in spoedzitting bijeengekomen voor een debat over de vredesmissie die de politieke top van het kabinet deze week in Midden-Afrika heeft vervuld om een oplossing te vinden voor de crisis in Rwanda.

Aanvankelijk zou de Kamer gisteren vergaderen, maar de hele dag is nodig geweest voor beraad van het kernkabinet. Gisterochtend vroeg waren premier Wilfried Martens en minister van defensie Guy Coeme, voorafgegaan door minister van buitenlandse zaken Mark Eyskens, teruggekeerd uit Afrika, nadat ze erin geslaagd waren een bestand tot stand te brengen tussen enerzijds de Rwandese president Habyarimana en anderzijds de Oegandese president Museveni, die de uit Oeganda afkomstige Rwandese rebellen vertegenwoordigt. Die (Tutsi) rebellen willen een einde maken aan het bewind van de president Habyarimana, die behoort tot de Hutu-stam, de overgrote meerderheid in Rwanda.

Binnen de Belgische coalitie heeft de opmerkelijke missie van de regeringstop tot flinke spanningen geleid: de socialisten vroegen al snel om de terugkeer van de 500 parachutisten die enkele weken naar Rwanda werden gezonden, zogenaamd ter bescherming van de Belgische burgers veel ontwikkelingswerkers, religieuzen en renteniers maar in werkelijkheid ter ondersteuning van de positie van president. De meeste Belgen bleken veel minder bescherming nodig te hebben dan werd voorgesteld en hadden er hoegenaamd geen belangstelling voor om te worden geevacueerd.

Hoewel er tot gisteravond een totale informatiestop rustte op de manier waarop de regering opereert, waren er berichten dat het kabinet nu zal aanvoeren dat de diplomatieke initiatieven die de drie ministers hebben ontwikkeld 'nog niet helemaal rond' zijn, en dat daarom de para's, in elk geval voor een deel, nog in Rwanda zullen blijven.

Minister Coeme had donderdag al laten weten een terugtrekkingsschema klaar te hebben. Ook Franse troepen zijn nog steeds in Rwanda, ter bescherming van de ongeveer 200 Franse burgers en een aantal Franse bezittingen. Verder zijn ook nog Zairese troepen actief in het grensgebied tussen Rwanda en Zaire.

Premier Martens bagatelliseerde gisteren de moeilijkheden die de 'diplomatieke safari' in Rwanda heeft veroorzaakt door te zeggen dat de regering 'de gelegenheid moet hebben bepaalde nuances aan te passen'. 'We moeten niet voortdurend spreken over crisis', aldus de Belgische premier. Martens heeft deze week voorgesteld een internationale vredesmacht, bij voorkeur van de Europese Gemeenschap, te laten toezien op de naleving van het bestand. Een Afrikaanse vredesmacht zou te weinig vertrouwen wekken. Aanstaande maandag zal minister Eyskens het voorstel voor een EG-vredesmacht naar verwacht wordt ter tafel brengen op de ministerraad in Luxemburg. De kans dat zijn collega's veel enthousiasme voor dat plan zullen opbrengen wordt door diplomaten van andere EG-landen echter zeer gering geacht.