Richtingenstrijd en belangenverstrengeling op tweekunstbeurzen

AMSTERDAM, 20 okt. Onder de Nederlandse kunst- en antiekhandelaren woedt een richtingenstrijdje: sommigen rekenen zichzelf tot de oude Delftse school, anderen propageren de nieuwlichterij van Amsterdam. Dat bemerkt de oplettende bezoeker die zijn oor te luister legt bij zowel Pan Amsterdam, de vierde Nationale Kunst- en Antiekbeurs in de Rai, als de bij de Oude Kunst- en Antiekbeurs in Delft. Hij moet zich daardoor overigens niet laten afleiden van de hoge en de toegepaste kunst waarnaar hij komt kijken: op beide beurzen vindt hij Delfts Wit en Blauw, doeken van Jan Sluyters en zeventiende-eeuwse meesters van het tweede garnituur. En zowel in Delft als in Amsterdam is vooral het aanbod van vaderlands antiek van een goede kwaliteit, hoewel het Delftse aanbod groter is.

Pan Amsterdam komt voort uit een initiatief van 'de bende van zes': kunst- en antiekhandelaren van aanzien die voorheen in Delft stonden maar ontevreden waren met de wat krappe acomodatie. Dirven, Stodel, Vecht, Noortman, Douwes en Vanderven besloten in 1987 een nieuwe nationale beurs te modelleren naar voorbeeld van The European Fine Art Fair, de internationale kunst- en antiekbeurs die elk voorjaar in Maastricht wordt gehouden. Deelnemers aan Pan moeten aandeelhouder worden in PAN BV, de onderneming die de Amsterdamse beurs organiseert. Directeur is een broer van de bovengenoemde Bossche antiekhandelaar, Christ Vanderven, die tevens directeur is van Vanderven Beheer. Deze onderneming bezit samen met de NORO-beleggersgroep (van de familie Fentener van Vlissingen) dertig procent van de aandelen. Christ Vanderven organiseert tevens de Fine Art Fair in Maastricht.

De inrichting van de Maastrichtse en Amsterdamse beurzen lijkt daarom sterk op elkaar. En ook de huisstijl is dezelfde, tot en met de persberichten en de lijstjes met 'highlights' waarop de duurste objecten per stand staan aangegeven om het werk van de verslaggever te vergemakkelijken. 'De zes' zijn er in de afgelopen jaren echter nog niet in geslaagd om het niveau van Delft geheel te evenaren. Volgens Christ Vanderven wil men dat ook niet. 'PAN Amsterdam wil geen elitaire beurs zijn, noch wat betreft de bezoekers, noch wat betreft de deelnemers, ' zegt hij.

Er zijn inderdaad nogal wat kleinere antiquairs uit de provincie; daarnaast tref je ook antieke poppen aan op hemelsblauw geverfde stands die men eerder op een rommelmarkt van niveau zou verwachten. Naast alle antiek is hier, net als in Maastricht, maar anders dan in Delft, ook veel moderne en hedendaagse kunst. Er zijn stands gespecialiseerd in Corneille of Appel, maar bijvoorbeeld ook in de verrukkelijke, hoewel soms regelrecht kitscherige 'nieuwe realisten', zoals galerie Mokum en Lieve Hemel. Goedkoop zijn die overigens geenszins: een semi-zeventiende-eeuws schilderijtje van acht bij vier centimeter van Karel Sirag, waarop kinderen schaatsen op een vijver die bij nader inzien een in het lansdchap verzonken wastobbe blijkt, kost zesduizend gulden.

Volgens eigen opgave was de omzet van de PAN vorig jaar veertig miljoen gulden. In Maastricht, waar het aanbod en de prijzen op een hoger, want internationaal niveau liggen, was dat honderd miljoen. Een zegsman van de Delftse beurs, die niet met naam genoemd wilde worden, kent de omzet niet: 'Om beurzen die hun omzetcijfers wel bekend maken, moeten wij altijd erg lachen. De ervaring leert dat handelaren over hun cijfers altijd jokken.' De richtingenstrijd tussen beide beurzen zit hem vooral in het karakter van de organisaties. De alleszins bijdetijdse financiering en management van PAN stuiten veel Delftse heren, een hechte groep van leden van de Vereniging van Handelaren in Oude Kunst en verknocht aan de allure van Het Prinsenhof, vooralsnog tegen de borst.

PAN Amsterdam, Hollandhal RAI, t/m 28 okt., ma. t/m vr. 12-21u., za. en zo. 12-18u. Toegang fl.20 incl. catalogus. Oude Kunst- en Antiekbeurs, Museum Het Prinsenhof, Delft, t/m 25 okt, ma. t/m za. 11-17u., di. en do.avond 19-22u., zo. 13-17u, do. 25 okt. tot 17 uur. Toegang fl.8, catalogus fl.20.