Parlementaire voordeeltjes

Goed voorbeeld doet goed volgen. Het zou een passend credo kunnen zijn voor de Tweede Kamer. Het parlement als toonbeeld van matigheid, als voorbeeld voor de geplaagde belastingbetaler. Helaas, dat beeld kunnen we beter vergeten.

Waar elders wordt bezuinigd, weten de Kamerleden goed voor zichzelf te zorgen. Dinsdag stemmen zij hun salaris elf procent de hoogte in. Dat voorstel was op zichzelf nog wel gerechtvaardigd. Onafhankelijk onderzoek heeft de noodzaak daartoe aangegeven. De zaak begon scheef te lopen toen de Kamerleden zichzelf zonder zo'n onafhankelijke buitenstaander, te royale onkostenvergoedingen gingen toekennen. Vervolgens bedachten ze voor zichzelf een gunstige fiscale afhandeling van die vergoedingen.

Bij de leiding van de Belastingdienst wisten ze deze aantrekkelijke behandeling van hun reiskosten geaccepteerd te krijgen. Een fiscaal voordeeltje waar andere belastingbetalers naar kunnen fluiten, want zoals de Amsterdamse hoogleraar Zwemmer stelt: 'De kans dat een inspecteur zoiets van een normaal mens zou accepteren is volstrekt nihil'.

Zwemmer is de enige die zich in de fiscale vakpers bij herhaling druk maakt over de manier waarop de Kamerleden zich in de luwte van de publiciteit in een fiscale uitzonderingspositie plaatsen. 'Van Kamerleden mag worden verwacht dat zij niet akkoord gaan met het creeren van fiscale privileges en zeker niet voor zichzelf'.

Maar een hooggeleerde roepende in de woestijn is geen politieke factor van betekenis. De Kamer ging in alle rust voort op het pad van de zelfbevoordeling. In een parlementaire democratie heeft de Kamer feitelijk het laatste woord, dus aanstaande dinsdag is een hamerslag voldoende. Hoewel, er is nog een onafhankelijke macht buiten de Kamer: de rechter. Die heeft onder meer de taak de rechtsgelijkheid van alle burgers te bewaken. Hoe de Kamerleden zich zelf ook mogen zien, voor het fiscale recht zijn zij burgers als ieder ander.

Dat heeft zeker betekenis voor medeburgers die net zulk werk doen als Kamerleden. Dat zijn bijvoorbeeld leden van Gedeputeerde Staten. Deze zomer oordeelde de Hoge Raad evenwel dat de Gedeputeerden niet van dezelfde fiscale privileges gebruik kunnen maken als Kamerleden. Enkele Gedeputeerden hadden de hand weten te leggen op een geheim stuk, waaruit bleek dat Kamerleden onbelast vergoedingen kunnen opstrijken waar anderen wel belasting over moeten betalen. De situatie tussen de Haagse en de provinciale politici is naar de mening van de Hoge Raad toch net iets anders, zodat de Gedeputeerden in de gretige handen van de belastinginspecteur achterbleven.

De vraag is of de hoogste belastingrechter na de recente belastingherziening (de Oort-operatie) de provincialen nog net zo in de kou zal laten staan. Het zal wel even duren voor de te verwachten rechtszaken daarover zijn uitgeprocedeerd.

Ook al privilegieert de Kamer zich niet meer in het geheim en is zij gedekt door de zegen van de Belastingdienst, toch zijn de uitgangspunten voor de bijzondere regelingen volgens Zwemmer nog steeds 'volstrekt onjuist'. Hij moet een gedesillusioneerd man zijn. Aan het slot van zijn onthullende bijdrage in het Weekblad voor fiscaal recht ging hij er van uit dat 'bij de behandeling van het wetsontwerp waarin deze onkostenvergoedingen worden opgenomen, nog voldoende gelegenheid bestaat op dit punt meer duidelijkheid te krijgen'. Vergeet het maar. Dat debat was afgelopen dinsdag en er werd met geen woord over de betwistte onkostenvergoedingen gesproken. Het centrale gespreksonderwerp was de vraag of uitgavenoverschrijdingen bij andere Hoge Colleges van Staat (zoals de Algemene Rekenkamer) op de Kamerbegroting verhaald zouden kunnen worden. Dat zou passen in de gebruikelijke begrotingssystematiek. Zoiets vonden de volksvertegenwoordigers uit den boze. Minister Dales (binnenlandse zaken) stelde hen na veel aandrang volledig gerust.

Ondertussen diende Kamervoorzitter Deetman een amendement in om een bezuiniging op de Kamerbegroting ongedaan te maken. Het kabinet had van de begrotingsclaim van ongeveer een miljard gulden, drieeneenhalf miljoen geschrapt. Overal moet nu eenmaal worden bezuinigd. Nee, toch niet. De Tweede Kamer kan zelf de wet zo maken als ze wil. Dat gebeurt komende dinsdag. De begroting van de Tweede Kamer, inclusief fiscale voordeeltjes maar zonder bezuinigingen, wordt dan zonder hoofdelijke stemming aangenomen.