Hans Bayens dringt zich bij het Concertgebouworkest in

De literatuur en het theater trekken al sinds decennia belangrijke sporen door het oeuvre van de schilder en beeldhouwer Hans Bayens. Zijn bronzen beelden aan de openbare weg en zijn schilderijen in de foyers van schouwburgen en concertgebouwen markeren die voorliefde. In Utrecht staat zijn 'man met schuiftrompet' uit een kort verhaal van de melancholieke C. C. S. Crone, aan de Amstel in Nes een dubbelportret van Aagje Deken en Betje Wolff, en in Amsterdam Kees de Jongen in de Jordaan , Nescio's Titaantjes in het Oosterpark, de bronzen geweldenaarskop van Multatuli op de Torensluis en een geschilderd portret van Wim Kan en in het Nieuwe De la Martheater.

De opdracht voor het portret van Kan en Corry Vonk leidde er in de jaren zeventig toe dat Bayens geruime tijd in het theater doorbracht. Tussen de coulissen verborgen nam hij het echtpaar Kan/Vonk waar tijdens hun werk, schetsend en noterend en de stoffig-schemerige sfeer van het cabarettoneel opsnuivend en in snelle krabbels vasthoudend. Behalve het uiteindelijke portret ontstond er toen een reeks schilderijen, schetsen, tekeningen, litho's en bronsplastieken rondom Wim Kan en Corry Vonk.

Iets dergelijks is nu gebeurd met het Concertgebouworkest. Voorjaar 1988 kreeg Bayens de opdracht een geschilderd portret te maken van de overleden dirigent Eugen Jochum, het schilderij was bestemd voor de dirigentenfoyer. Een kleine twee jaar later was dat portret klaar maar dat wilde niet zeggen dat Bayens' bemoeienis met het orkest en het gebouw was afgelopen. Hij was nog niet uitgekeken in de repetitieruimten, de foyers, de concertzalen, de balkons, op de instrumenten en de mensen die ze bespeelden. Voor de juiste sfeer in het portret van Jochum was Bayens zich in diens dagelijkse ambiance gaan bewegen, het inademen van dezelfde lucht als de musici was voor hem een voorwaarde voor het bepalen van de enig goede golflengte in het olieverfportret. Er ontstonden vele tientallen schetsen, studies, tekeningen, vingeroefeningen en afgeronde pastels. Een kleine zestig daarvan alsmede vier voorstudies in olieverf worden op het ogenblik geexposeerd in de Amsterdamse Galerie Imago.

De tekeningen en schetsen in krijt, potlood, inkt, sepia en in gemengde technieken geven met elkaar een zeldzaam inzicht in de manier waarop een kunstenaar zich in zijn onderwerp invecht, hoe hij een leefwereld tot zijn eigen ervaring maakt en zodoende de voorwaarden schept om het einddoel te bereiken. Tegelijkertijd is de serie een unieke reportage over de vervoering en concentratie waarmee de musici in alle hoeken van hun gebouw bezig zijn met hun vak dat alles opeisend is. Ze oefenen en repeteren, perfectioneren en vergeten zichzelf in een trance die zich aan de registrerende kunstenaar meedeelt. Soms zijn het de contouren van de instrumenten die de beeldhouwer in Bayens fascineren dan weer de felheid van de in hun muziek verkrampende gestalten van de musici die hem raakt, of de alles bezwerende figuren van een dirigent. Bayens was niet langer een gast in het gebouw, hij was een van de orkestleden met zijn eigen instrumenten en eigen partijen. En dat is aan de de tientallen studies te zien.

Hans Bayens, 65 jaar, afkomstig uit Belgie en daar opgeleid aan het Antwerpse Hoger Instituut voor Schone Kunsten is afwisselend schilder en beeldhouwer. In beide kwaliteiten hanteert hij een breed opgezette figuratie, een emotioneel gekleurde registratie met soms zware expressionistische accenten. Er is altijd een onmiddellijk voelbare, een vanzelfsprekende betrokkenheid van de kunstenaar met zijn onderwerp. Vanzelfsprekend omdat de tekening, het schilderij, het beeld zonder die sterke band niet zou zijn ontstaan.

Bayens houdt zijn twee disciplines nogal strikt gescheiden, er zijn perioden voor schilderen en andere voor beeldhouwen, er zijn ook verschillende ateliers. Het Concertgebouworkest raakte vooral de schilder en tekenaar in hem. Toch ontstond er op zijn minst een beeldje, een bronsplastiekje van een tegen een met muziekpapier beladen stoel leunende bas. Na het concert heet het beeldje dat deel uitmaakt van de expositie in Galerie Imago.

    • Hans Bayens
    • Bas Roodnat
    • Nieuwe Zijds Voorburgwal 371
    • M Zaterdag van 12 - 17.30 Uur
    • het Koninklijk Concertgebouworkest
    • Amsterdam. Dinsdag t
    • M 7 November bij Galerie Imago