De Natie

Het regent hard op Schiphol, schuilend onder een abri bespreekt een groepje chauffeurs de stand van zaken in hun taxi-oorlog. Er zijn al schadeclaims van luchtvaartmaatschappijen waarvan de toestellen met vertraging vertrokken; want als een Badhoevedorpse taxi de crew afhaalt bij zijn Amsterdamse hotel, wordt die door Amsterdamse taxi's klem gereden. Zou de zaak aan een buitenlander uit te leggen zijn? Ach, er is zoveel in Nederland wat moeilijk aan buitenlanders uit te leggen is. Sterker, zou de zaak aan Nederlanders uit te leggen zijn?

Het is een 'rare regeling', de gedeputeerde zal de eerste zijn om het toe te geven. Ondertussen zit hij er maar mee. Al geruime tijd besteedt hij - alsof er geen belangrijker zaken zijn - een onevenredig deel van zijn werktijd aan (zoals dat tegenwoordig in navolging van Belgie heet) het 'dossier' Schiphol en de Taxi's. In de lounge van Hilton Schiphol probeert hij, ongetwijfeld voor de zoveelste keer, de zaak geduldig uit te leggen. Hij praat nogal binnensmonds en een beetje vermoeid en als hij is uitgesproken, biedt hij een sigaartje aan van Hajenius. Zijn partij is het CDA, zijn naam Achterstraat en ik maak geen grappen over namen.

Toen Ed van Thijn nog in de Kamer zat en in de commissie voor verkeer (kun je nagaan hoe lang het al geleden is, meer dan tien jaar), heeft die er telkens voor gewaarschuwd: denk aan Schiphol! Dan kreeg hij te horen: dat probleem lossen we nog wel op. Maar toen de Wet Personenvervoer er tenslotte was, bleek het 'gewoon vergeten' en stond er zonder meer in dat taxi's buiten hun eigen gewest geen 'onbesteld vervoer' mochten opnemen dus leeg moesten terug rijden. Waarom dat was? Tja, de wet stamt nog uit de jaren zeventig toen we in elk opzicht de zwakken wilden beschermen en dus ook 'zwakke taxi-regio's een stuk bescherming wilden geven' tegen teveel concurrentie van buiten. Met enig nadenken kan de gedeputeerde wel een gebied noemen waarvoor dat van belang was: Texel. Maar overigens is het natuurlijk 'buitengewoon onlogisch' en 'volstrekt niet passend in de tijd': terwijl we praten over het 'terugdringen van de automobiliteit' rijden er, sterk uitgedrukt, twee keer zoveel taxi's als strikt nodig, zonder passagiers.

Het was zo'n wet die tussen Kerst en Oudjaar door de Eerste Kamer afgedaan moest worden en toen opeens per 1 januari '88 van kracht was. De provincies werden belast met het taxiwezen en moesten een indeling maken in gewesten, waartussen onbestelde retourvrachten voortaan verboden zouden zijn. Dat was nog een heel karwei, want er is veel particularisme in Nederland. Zo zou je denken dat het gebied van Groot-Amsterdam, dat als Regionaal Overlegorgaan Amsterdam immers al een 'gezamenlijke structuurvisie' ontwierp, ook wel een gezamenlijk taxi-beleid kon voeren, maar niks hoor. Het gebied viel in vieren uiteen. De hoofdstad werd samengevoegd met de Zaanstreek en Schiphol kwam te liggen in het gewest Amstel- en Meerlanden. Dat zou nog zo erg niet zijn wanneer in de wet een mogelijkheid tot ontheffing was opgenomen, zoals toch normaal is, maar dat bleek inderhaast eveneens vergeten. Op 1 september 1990 ging de rare regeling in. Vroeger gold al de afspraak dat onbesteld retourvervoer niet was toegestaan, maar dat werd zeer ruim uitgelegd: als iemand zijn hand opstak om een taxi tot stilstand te brengen, vatte men dat maar als een bestelling op. Maar nu het verbod in de wet stond, ging dat niet meer. Het Openbaar Ministerie trad op tegen taxi's die te Schiphol een passagier mee terug namen en werd door de rechter in het gelijk gesteld.

Je had op de luchthaven zestig vaste standplaatsen voor reguliere Schipholtaxi's, dertig voor Badhoevedorpelingen en dertig voor Amsterdammers. Voor de laatsten werd een oplossing gevonden door hen formeel domicilie op Schiphol toe te wijzen. Maar omdat taxichauffeurs die uit Amsterdam kwamen aanrijden daar nu geen klanten meer mochten opnemen, dreigde prompt gebrek aan taxi's. Het gewest Amstel- en Meerlanden zegde toe extra wagens in te zetten, mits het dan ook meer vaste standplaatsen kreeg toegewezen. Het kreeg er vijf. Daarmee was het wankel evenwicht verstoord en dat werd aanleiding tot de blokkade van Schiphol in september, met alle narigheid en schade van dien. Sedertdien woekert de guerrilla voort, tussen Badhoevedorp en Amsterdam, tussen werknemers en vrije jongens, tussen 'boeren' en stedelingen.

Nu zou de kwestie gemakkelijk zijn op te lossen. Bijvoorbeeld door alsnog een ontheffingsbepaling in de wet op te nemen; minister Maij heeft per slot van rekening ook al gezegd, dat ze de kwestie potsierlijk vindt. Maar ja, de Haagse molens malen nu eenmaal langzaam. Verder zou je die twee gewesten natuurlijk alsnog kunnen samenvoegen, maar dat is ook eenvoudiger gezegd dan gedaan. Kijk, de provincie Noordholland vond dat de gewesten het taxi-beleid zelf maar moesten voeren. De helft is daarop ingegaan, de andere helft niet. Amstel- en Meerlanden bijvoorbeeld niet, voor dat gewest treedt de provincie op. Dus de gedeputeerde is dezer weken druk aan het vergaderen, om de betrokken gemeenten zover te krijgen dat ze bewilligen in vrijwillige samenvoeging met Amsterdam. Zo niet, dan kan het ook onvrijwillig. Daarvoor moet de provincie wel eerst het taxibeleid van Amsterdam weer aan zich trekken en dat is sneu, want die gemeente had zich nu juist bereid getoond het zelf op te knappen. Enfin, als het niet anders kan, moet het maar zo. Voor het eind van het jaar ressorteert Schiphol taxigewijs onder hetzelfde gewest als Amsterdam.

Alleen, dan zijn we er nog niet. Dan vervallen namelijk alle bestaande vergunningen en krijg je een 'gedoogsituatie', in welke tijdspanne de nieuwe worden uitgeschreven. De provincie neemt die gelegenheid te baat om ze niet langer verhandelbaar te maken, dus al die Amsterdamse 'eigen rijders' die voor veel geld een vergunning hebben gekocht verspelen dan meteen hun investering. Dat vindt de gedeputeerde wel 'navrant'. Het is een woord dat perfect van toepassing is op de hele affaire.