Slordig en precies

Twee maanden geleden stond op de Kinderpagina een stukje over de Experimentele Studio voor Kinderarchitectuur, de enige school op de wereld waar kinderen architectuur kunnen studeren. De tekeningen van de leerlingen van die school, schreef ik toen, lijken wel gemaakt door volwassen architecten. Dat kun je nu goed zien in De Marienburg in Arnhem. Daar hangen tientallen kindertekeningen uit de Sovjet-Unie, de DDR (dat mag ik eigenlijk niet meer schrijven) en Tsjechoslowakije. Een stuk of twintig daarvan zijn gemaakt door leerlingen van de Moskouse architectuurschool. Ze lijken helemaal niet op de andere kindertekeningen. Anja Bokova (14 jaar) bij voorbeeld tekende niet een hoofd als een rondje met een streep als mond. Nee, het hoofd is als het ware opgebouwd uit balken, piramides en kubussen, zodat je heel goed moet kijken om er een gezicht in te herkennen.

Dat betekent niet dat die andere tekeningen lelijk zijn. Helemaal niet zelfs. Heel mooi vind ik bij voorbeeld het schilderij van Jana Ustabalova (7 jaar) uit Tsjechoslowakije. Ze schilderde een kasteel met links en rechts een paar groene bomen en erboven een blauw-bruine lucht. Ze heeft het kasteel slordig geel geschilderd. Maar binnen dat slordige kasteel heeft ze op sommige plekken heel precies met zwarte inkt de stenen en ramen getekend. Slordig en precies in een schilderij; dat ziet er vreemd maar prachtig uit.

Prachtig is ook het schilderij van Tjechische Vanda Kotikova (8 jaar). Veel volwassenen zeggen als ze een schilderij van Karel Appel zien: 'Dat kan mijn zoontje of dochtertje ook!' Toch kunnen die dochtertjes en zoontjes bijna nooit zo schilderen als Karel Appel. Maar Jana Kotikova kan het echt: met een paar wilde verfstreken heeft ze een mens en een dier getekend.

Tekeningen van Oosteuropese kinderen zijn vaak beter dan Nederlandse kindertekeningen, zei mevrouw Renee Meerdink. Ze gaf mij een rondleiding door de tentoonstelling en heeft veel verstand van kindertekeningen. Kinderen uit Oost-Duitsland en Tsjechoslowakije letten goed op de achtergrond, vertelde ze verder. Nederlandse kinderen laten die vaak leeg, maar op bijna alle tekeningen op de tentoonstelling is ook op de achtergrond wat te zien. Gekleurde vlakjes bijvoorbeeld. Ook smadderen de Oosteuropese kinderen minder met verf, zodat er niet zo gauw van die viezige, bruinige schilderijen ontstaan.

Hoe komt het dat Oosteuropese kinderen beter schilderen en tekenen? Volgens mevrouw Meerdink komt dat doordat kinderen in Oost-Duitsland en Tsjechoslowakije langer en beter les krijgen in tekenen en schilderen. Bovendien kunnen kinderen in het Oostduitse Gera, waar veel van de tekeningen op de tentoonstelling vandaan komen, na schooltijd les krijgen in tekenen en schilderen: van twee tot zeven uur, tot hun ouders terug zijn van hun werk (want in Oost-Duitsland werken bijna alle ouders). Ook bestaat er in Gera een speciale tekenklas voor 'getalenteerden'.

In Pilsen, de Tsjechische stad waar het pils vandaan komt, is er zelfs een galerie (een soort museum) met alleen maar kinderkunst. Tien jaar geleden begon de kunstenaar Lumir Topinka kindertekeningen uit de hele wereld te verzamelen. Inmiddels heeft hij al tientallen tentoonstellingen van zijn kindertekeningen gehouden. Ook komen er opvoedkundigen uit allerlei landen om de tekeningen te bestuderen. Jammer genoeg is pas geleden het dak van zijn galerie gewaaid. Gelukkig hing toen een deel van de tekeningen al in Arnhem, zodat niet al zijn kindertekeningen zijn verdwenen. Misschien kunnen jullie hem helpen aan nieuwe tekeningen. Je kunt ze het best sturen naar Marienburg. Van daar worden ze wel doorgestuurd naar Tsjechoslowakije.

Tentoonstelling: Kindertekeningen uit Moskou, Pilsen en Gera. In: De Marienburg, Marienburgstraat 12 Arnhem. Geopend: ma. t/m vr. 9-17 uur en 19.30-22 uur, za. 9-17 uur. T/m 27 oktober.