Plan voor conversie wapenindustrie met Amerikaans geld; Vanzwaard tot ploegijzer in SU

NEW YORK, 19 okt. Toen Dean LeBaron naar een exclusieve school werd gestuurd waar de leerlingen geen auto's mochten hebben, probeerde hij die regel te omzeilen door een vliegtuig aan te schaffen.

Gewaarschuwd dat ook dat tegen de regels was, vertrok de jonge LeBaron naar een minder deftige school.

Het is dus niet verbazend dat toen LeBaron eenmaal had besloten een professionele belegger te worden, hij vanaf het begin strategieen koos die tegen de draad ingingen en zich zo schaarde in de categorie 'contrarians.'

Het is evenmin verbazend dat, nu ondernemers en beleggers in de Sovjet-Unie de deur platlopen, Dean LeBaron met een volkomen nieuwe benadering komt.

Deze week introduceerde de nu 56-jarige LeBaron zijn plan, precies een maand en drie dagen nadat hij op een conferentie in zijn woonplaats Boston inspiratie had gekregen. Op die conferentie, 'zwaarden tot ploegijzers' geheten, zochten produktiechefs van het Sovjet-leger naar mogelijkheden voor joint ventures.

LeBaron, oprichter van Batterymarch, een beheerder van beleggingsfondsen, dacht allereerst aan een nieuw fonds om geld van Amerikaanse beleggers naar de Sovjet-Unie te sluizen. Hij toerde vijf dagen in de Sovjet-Unie rond. Maar de Sovjets wilden uitwisseling van expertise, niet alleen geld. Dus moest het aantal beleggers beperkt worden. Dat was de kiem voor wat LeBaron nu noemt het 'Sovjet Bedrijven Fonds.'

LeBaron wil 20 Russische toeleveranciers van het Sovjet-leger vinden, die produkten kunnen maken met commerciele toepassingen. Tegelijkertijd zoekt hij een klein aantal, ongeveer 20, Westerse bedrijven die bereid zijn ieder minimaal 20 miljoen dollar in te leggen in het fonds. De 'aandeelhouders' in het fonds mogen vrijuit praten met de Sovjet-bedrijven, en hebben opties op joint ventures.

Waarom toeleveranciers van het leger? Omdat die bedrijven in de Sovjet-Unie, net als in de VS, rijke en veeleisende klanten hebben het leger. Maar in de VS hebben die bedrijven hun technologie ontwikkeld in opdracht van de overheid toepasbaar gemaakt voor commerciele verkoop. In de Sovjet-Unie niet. Dus moet daar een grote hoeveelheid opgekropte expertise zitten, beheerd door de best opgeleide mensen in de Sovjet-Unie, is de redenering van LeBaron.

Voor de Westerse bedrijven die hij nu zoekt heeft zijn fonds een nadeel: hun geld wordt verspreid over 20 bedrijven in 20 verschillende bedrijfstakken, niet gericht geinvesteerd in een controleerbare joint venture.

Maar Richard Gula, de partner van LeBaron die het fonds moet opzetten, zegt dat dit ook een voordeel kan zijn omdat zij in de keuken kunnen kijken van 20 bedrijven. Bovendien is 20 miljoen dollar op het budget van een multinational niet veel, zegt hij.

Ondernemingen in de Sovjet Unie zijn niet gespecialiseerd, zegt Gula, en hebben daarom soms verrassende expertise in huis. Hij bezocht een fabriek die raketten maakt voor de lancering van satellieten en wapentuig. Op zijn vraag of het bedrijf misschien commercieel toepasbare kennis in huis had, zei de Sovjet-manager: we verwerken zelf ons afval, zware metalen om precies te zijn. Voor zo'n procede is in het Westen grote belangstelling, volgens Gula.

Andere voorbeelden: LeBaron en Gula ontvingen tijdens hun vijfdaagse bezoek een tennisracket van een onbekend compositemateriaal. Dat wordt nu onderzocht op M. I. T., een bekende universiteit in Boston; het hoeft niet geschikt te zijn voor Ivan Lendl, zegt Gula, als het goed genoeg is voor amateurs kan het in de Sovjet-Unie op de markt gebracht worden. Als een Japans bedrijf als Yamaha zou meedoen in ons fonds zou het de snaren kunnen leveren voor de rackets.

Volgens Gula zou een Russisch bedrijf dat lenzen maakt voor leger-verrekijkers, ook lenzen kunnen maken voor landmetingswerkzaamheden en microscopen voor studenten.

Gula en LeBaron hebben al een afdeling in het Russische leger gevonden die zich voorbereidt om proeven te nemen in de ruimte, in bacterieloze en gewichtsloze omstandigheden. 'Als ik een farmaceutisch bedrijf kan vinden dat daar proeven wil laten doen, ben ik klaar, ' aldus Gula.

Gula zei dat hij een groep heeft gevonden die elektronische apparatuur ontwikkelt die vliegtuigen moet helpen landen in slecht weer. Iemand daar beweerde dat een Westerse bezoeker heeft gezegd dat ze mijlen voor liggen op het Westen. 'Als ik iemand kan meekrijgen met deskundigheid, dan kan ik kijken of het waar is, ' zegt Gula.

Het fonds zal zichzelf na drie jaar opheffen; daarna moeten de aandeelhouders beslissen of zij willen doorgaan met hun belang in de Sovjet-bedrijven. De beleggers dragen alle risico's, zowel wat de deelnemingen betreft als in de kwestie of de belangen en eventuele winsten omzetbaar zijn in Westerse valuta.

Gula gaat over een paar weken weer naar de Sovjet-Unie om in samenwerking met Vladimir Koblov, eerste hulpvoorzitter van de Militaire Produktie Commissie van de Sovjet Unie, te zoeken naar geschikte bedrijven. Hij verwacht een lijst van 70 bedrijven, die hij wil terugbrengen tot 20; dan moeten de Westerse beleggers meekomen om het plan op zijn waarde te beoordelen.

Het fonds is dus nog niet eens geboren, en het concept lijkt een merkwaardig mengsel van investeringskapitaal en beleggingsfonds. Maar Dean LeBaron is gewend om ongewone ideeen in praktijk te brengen. In de jaren tachtig las hij 'The Tao of Physics' en 'The Dancing Wu Li Masters, ' boeken uit de subcultuur over Tao-kaarten en Zen, als inspiratie voor zijn beleggingsbeslissingen.