Bank Mendes Gans: discreet en succesvol

AMSTERDAM, 19 okt. Dat de koers van Bank Mendes Gans dit jaar zo'n twintig procent is gestegen, terwijl bankaandelen internationaal uit de gratie zijn en de aandelen van ABN Amro en Postbank dit jaar al verliezen van rond de 25 procent hebben moeten incasseren, doet vermoeden dat er iets bijzonders aan de hand is.

Temeer daar Mendes Gans het concern Philips en de Amerikaanse bank Manufacturers Hanover, twee ondernemingen die wel wat contanten kunnen gebruiken, onder zijn bestaande grootaandeelhouders telt met respektievelijk 29 en 20 procent. De derde grootaandeelhouder (29 procent) is Dow Chemical. De Nederlandse beleggingsgroep Janivo verwierf onlangs een belang van vijf procent.

Wie echter denkt dat de trend dat kleine banken worden overgenomen door grote broers (Van Lanschot naar National Westminster, De Bary naar Deutsche Bank, Staal bankiers naar Brussel Lambert, Bank Itec naar Union Bank of Switserland) of naar buitenstaanders (de Staten Bank naar Modalfa, de Londen Amsterdam Merchant Bank naar misschien Centraal Beheer) ook Mendes Gans zal treffen vergist zich.

Niet alleen staat in het jaarverslag van Mendes Gans al jaren de doelstelling zelfstandig te blijven, de bank verdient ook genoeg om die zelfstandigheid te kunnen bewaren. Dat is op zich al iets bijzonders in het bankwezen.

Mendes Gans slaagt daar niet alleen in doordat de bank nog nooit een verlies op een debiteur heeft hoeven incasseren (al wordt jaarlijks netjes een paar miljoen in de voorziening algemene risico's gestopt). Kredietverlening is voor Mendes Gans maar bijzaak. Dat de grote klanten Mendes Gans bij elkaar tegen de 500 miljoen aan deposito's geven om die elders uit te zetten, is meer een aardigheidje. De omvang van de balans van de bank staat in geen verhouding tot de omvang van de transacties die Mendes Gans doet.

Die zijn er in twee soorten. De ene specialiteit is het verzorgen van 'cash management' voor grote internationale ondernemingen. Daar is de bank in 1963 mee begonnen met Dow Chemical. Deze Amerikaanse onderneming wilde uitbreiden in Europa dat in die jaren 'le defit Americain' moest ondergaan. Dow zocht een bank die de geldstromen uit alle verschillende Europese landen kon geleiden en vond Mendes Gans, dat zijn taken uitbreidde naarmate Dow her en der in Europa fabrieken vestigden die onderlinge kredieten onderhielden. Nu doet Mendes Gans dat werk over heel de wereld voor tal van multinationals. Het Amsterdamse grachtenpand waar ooit de door Rembrandt vereeuwigde burgemeester Six (en zijn maitresses) woonden, is nu een zenuwknooppunt van internationale verrekeningen.

Daarnaast verzorgt Mendes Gans de beleggingen en de administratie daarvan van enkele rijke Nederlandse families en een groeiend aantal hele grote institutionele beleggers als verzekeraars en pensioenfondsen. Die kunnen zelf via het netwerk van Mendes Gans hun opdrachten uitvoeren en krijgen iedere ochtend volledig automatisch een overzicht van de waarde van al hun beleggingen over de hele wereld. De ontelbare gegevens van aandelen, obligatie en valutakoersen van over de hele wereld komen in de computers van Mendes Gans (waar slechts vijftig mensen werken) tezamen. Terwijl vele grote banken zich de laatste tijd steeds meer richten op 'global custody', het bewaren van effecten in heel de wereld, en het voeren van de administratie daarvan, doet Mendes Gans dat al jaren. Heel discreet, zonder namen te noemen of reclame te maken. Zelfs op de buitendeur ontbreekt de naam van de bank.

Volgens directeur drs M. Ligtenstein, al 34 jaar werkzaam bij Mendes Gans, krijgt hij zijn nieuwe klanten slechts op basis van recommendatie en is hij selectief in het aangaan van nieuwe relaties, 'We moeten elkaar goed kennen.' De bank werkt nauw samen met zijn bestaande clientele en krijgt van hen ook ideeen aangedragen over verdere modernisering: 'We zijn voor hen immers een neutraal instituut, we praten veel met ze, dat geeft ons een idee wat 'sich tut in der welt'.'

Bank Mendes Gans is een van de weinige banken die erin geslaagd zijn op eigen kracht de overgang naar technologisch geavanceerde informatieverwerking te maken. Iets wat de afgelopen twintig jaar zelfs voor gerenommeerde namen als Pierson moeilijk is gebleken. Ligtenstein verklaart dat door te wijzen op de inbreng van deskundige adviseurs, als wijlen S. Swaab, voormalig topman van IBM Nederland en op het beleid van de bank zich te beperken tot dat waar men goed in is. 'Je ziet dat nu zelfs Citicorp erop terugkomt alles te willen doen.'

Mendes Gans verdient genoeg om uit de ingehouden winst alle investeringen in nieuwe telecommunicatie en informatie-apparatuur zelf te dragen. De aandeelhouders nemen genoegen met een bescheiden, maar gestaag stijgend dividend. Anders dan bij andere banken, wordt het dividend slechts in contanten uitgekeerd. Sinds 1977 hoefde het aandelenkapitaal van de bank, 22.200 aandelen van honderd gulden nominaal, niet meer te worden uitgebreid.

Jaarlijks publiceert de bank in haar jaarverslag zes doelstelingen: 1)Dienstverlening van hoge kwaliteit, afgestemd op de individuele behoeften en specifieke omstandigheden van iedere client. 2)Instandhouding van een compacte en overzichtelijke organisatie. 3) Onze medewerkers een werkkring bieden, waarin eenieder zelfstandig en met eigen verantwoordelijkheid arbeid van adequaat niveau verricht en de gelegenheid krijgt zich verder te ontplooien. 4) Rentabiliteit van alle bedrijfsafdelingen. 5)Voortzetting van de geleidelijke stijging van de winst per aandeel. 6) Behoud van de onafhankelijke en zelfstandige positie van debank.

Er zijn weinig andere banken die deze doelstellingen realiseren. Bank Mendes Gans blijkt in het verleden voorzichtiger te zijn geweest dan de collega's. In het jaarverslag over 1974 de tijd dat alle banken zich onder aansporing van oud-IMF-voorzitter Witteveen haasten de uit de oliecrisis geboren petrodollars uit te lenen aan Zuid-Amerikaanse landen schreef Mendes Gans al dat er verschillende sombere ontwikkelingen waren, 'vooral veroorzaakt door het verstrekken van langlopende leningen, die gefinancierd werden met kort ter beschikking staand geld.' De andere banken zijn de resulterende klappen nog steeds niet te boven. Bank Mendes Gans heeft er nooit aan meegedaan.

    • Paul Frentrop