Antisemitische stereotypen

J. A. A. van Doorn heeft zich in zijn jongste column in NRC Handelsblad aan antisemitisme schuldig gemaakt. Een zorgvuldige lezing van zijn column 'Israelisch zelfbedrog' op de Opiniepagina van gisteren ligt aan deze mening ten grondslag.

In de tweede alinea van zijn rubriek schrijft Van Doorn dat Israeliers die iets te berde willen brengen, zelfcensuur toepassen en dan vervolgt hij: 'Van joodse journalisten, elders werkzaam, wordt hetzelfde verwacht'.

Van Doorn schrijft niet, wie de verwachting koestert dat 'joodse journalisten, elders werkzaam' zelfcensuur toepassen. Het lijkt alsof joodse journalisten in betrekking staan met een onbekende macht. Het bestaan van een internationaal joods media-complot behoort tot het arsenaal van antisemitische stereotypen.

De schrijver roept deze associatie op door zijn gebruik van het anonieme passivum. Vervolgens meldt hij dat de Israelische minister-president Shamir zelfcensuur van joodse journalisten, elders werkzaam, heeft 'gesuggereerd'. Het is dus mogelijk dat Van Doorn bedoelde: 'De Israelische minister-president Shamir verwacht van joodse journalisten, elders werkzaam, dat zij zelfcensuur betrachten.'

Dankzij de zinsnede: 'Van joodse journalisten wordt verwacht', hoeft hij Shamir echter niet te citeren. Heeft Shamir de verwachting uitgesproken dat joodse journalisten aan zelfcensuur doen? Of is dit slechts een interpretatie van Van Doorn? Met zijn formulering 'joodse journalisten, elders werkzaam' geeft Van Doorn aan dat joodse journalisten in Israel thuishoren, ook als zij bijvoorbeeld Nederlander zijn. Werken zij in hun eigen land, Nederland, dan zijn zij niettemin 'elders werkzaam'.

Uit het voorafgaande vloeit nog niet voort dat Van Doorn een antisemiet is. Het is ook mogelijk dat hij onopzettelijk troebel schrijft, maar doorgaans kan hij wel degelijk helder formuleren.

De onduidelijke, maar wel suggestieve passages gaan vooraf aan de vermelding van het werk in Israel van een groep integere waarnemers: 'Hun voorlopige reconstructie heeft inmiddels de versie van de Israelische politie en dus van de joodse journalisten ernstig ondermijnd.'

Hier wijkt de twijfel. De column getuigt niet alleen maar van gebrekkig Nederlands, o nee. Het staat er: de Israelische politie en dus van de joodse journalisten.

Joodse journalisten vertolken de mening van de Israelische politie. Niet volgens Shamir, maar volgens J. A. A. van Doorn. En niet sommige joodse journalisten, maar de joodse journalisten, alle joodse journalisten. Joodse journalisten, zij allen, waar ook ter wereld werkzaam, zijn geen onafhankelijke journalisten. Zij zijn dus niet te vertrouwen. Is dat antisemitisme of niet?