Spanje kampt met schaarste

IRUN, 18 okt. Terwijl heel Spanje inmiddels te kampen heeft met schaarste aan levensmiddelen ten gevolge van de staking van vrachtautochauffeurs, bleef het ook vanochtend leeg op de weg en waren de grenzen nog steeds gesloten voor vrachtverkeer. Steeds meer fabrieken en bedrijven sluiten hun deuren wegens gebrek aan materiaal. Pogingen om met behulp van leger en politie de grensovergangen tussen Frankrijk en Spanje vrij te maken werden gisteren al na korte tijd gestaakt. Wel werden enige honderden buitenlandse chauffeurs onder politiebegeleiding en in konvooi naar verzamelpunten gebracht, waar ze veilig het verdere verloop van de gebeurtenissen kunnen afwachten.

Niet de blokkades zelf, maar vooral het geweld dat wordt gebruikt om het stakingsparool kracht bij te zetten, belet de vrachtauto's om verder te rijden. 'Dit is geen staking, dit is een oorlog', zei vannacht een Nederlandse chauffeur die al meer dan een week bij de grensovergang Irun/Hendaye kampeert. 'Ik rijd 21 jaar door heel Europa, maar zoiets heb ik nog nooit meegemaakt', zei hij.

De oude weg naar de gewoonlijk drukke grenspost is geblokkeerd door een twintigtal trucks waarvan de banden zijn lekgestoken en in sommige gevallen ook de voorruiten zijn ingeslagen. Een paar kleine plekken die overbleven zijn gevuld met vernielde bestelauto's. Bij de grensovergang langs de autosnelweg, een paar honderd meter verder, zijn twee wagens iets van elkaar geschoven, zodat er met moeite een personenauto door kan. Op parkeerplaatsen, in weilanden en langs de autoweg in en om Irun staan nog vele honderden andere vrachtauto's of soms alleen een in de steek gelaten oplegger. Als die bederfelijke waar bevat ronkt er een dieselaggregaat. Het is echter steeds moeilijker om nog brandstof voor deze machines te vinden. 'Mijn koeien zijn al een tijdje dood', zegt een Nederlander die sinds een dag of tien met een koelwagen vol vlees staat te wachten. 'Maar als het nog even duurt gaan ze vanzelf weer lopen'.

Enkele chauffeurs die de grensovergang al waren gepasseerd, hebben in de afgelopen week geprobeerd verder Spanje in te rijden. De meesten zijn echter na korte tijd teruggekeerd. Zodra ze uit het zicht van de politie waren werd hun auto met stenen en ijzeren staven bekogeld, van zijn wielen beroofd of in een enkel geval zelfs in brand gestoken. 'Lijkwit, trillend, keerden ze weer', weet een vrachtrijder uit Antwerpen. De chauffeurs zijn het erover eens dat het beter is met z'n allen aan de grens te wachten. De angst zit er goed in, terwijl er toch geen Spaanse staker is te zien.

Inheemse collega's die in de buurt wonen zijn naar huis gegaan, maar de buitenlanders moeten in hun cabines blijven overnachten. Sinds gisteren laat de Spaanse overheid hen een warme maaltijd serveren en kunnen ze, tegen betaling, douchen in een nabijgelegen sportcomplex. Toch moet het niet te lang meer duren, vinden de meesten. Er is steeds meer ruzie onderling en er wordt geklaagd over verveling en geldgebrek. 'Er waren hier een paar jonge jongens die het eerst allemaal als een verzetje beschouwden en dachten dat het met twee, drie dagen afgelopen zou zijn', zegt de Nederlander 'die heel Europa heeft gezien'. 'Dus zetten ze het op een drinken en gingen ze iedere avond naar de hoeren en nu hebben ze geen geld meer en is hun geduld hartstikke op'.

Dat laatste geldt ook voor de Spaanse overheid, die in de eerste week van de staking nauwelijks iets heeft gedaan om de problemen op te lossen en nu wordt geconfronteerd met een boze bevolking die geen brood, groente, vlees en melk meer aantreft in de supermarkt, door boeren en vissers die hun produkten moeten weggooien en door ondernemers die hun bedrijf stil moeten leggen. In Guipuzcoa, de meest noordelijke van de drie Baskische provincies, en in het moeilijk bereikbare Navarra is de nood het hoogst. Tussen de tien en vijfentwintig procent van de beroepsbevolking kon vandaag niet aan het werk omdat in hun fabriek of bedrijf ruwe materialen of onderdelen ontbraken. Het provinciale bestuur van Baskenland schat dat dit morgen voor de helft van alle werknemers zal gelden. De gouverneur schat dat hij, gezien de voedselsituatie in zijn provincie, verplicht is om geweld tegen de stakers te gebruiken als de onderhandelingen van vandaag geen resultaat afwerpen.

Ook uit het buitenland wordt druk uitgeoefend op Spanje om toe te geven aan althans enige van de eisen die de stakende chauffeurs stellen, waaronder een compensatie voor de gestegen benzineprijzen, het recht op vervroegd pensioen en een strenger optreden tegen zwartrijders.

In Zuid-Frankrijk zijn gisteren naar schatting 25.000 arbeiders naar huis gestuurd, onder meer omdat drie fabrieken van het autoconcern Renault geen onderdelen uit Spanje meer konden krijgen. Oogluikend staat de Franse regering nu toe, dat ook aan de Franse kant van de grensovergangen blokkades worden opgeworpen zodat Spanje nog meer hinder van de staking ondervindt.

    • H. M. van den Brink