Karpov geeft winst uit handen na afslaan van woesteaanval

NEW YORK, 18 okt. Karpov heeft gisteren een prachtige kans gemist om de stand in de schaakmatch tegen Kasparov om de wereldtitel in New York gelijk te maken. Hij had een woeste aanval van Kasparov koelbloedig afgeslagen, stond gewonnen, maar maakte met nog slechts een paar seconden bedenktijd op de 39ste zet een fout die Kasparov de mogelijkheid gaf remise door eeuwig schaak te forceren. De partij werd afgebroken en Kasparov kon thuis rustig kijken of hij de remise zal nemen of nog een kansje zal wagen. Dat laatste lijkt niet waarschijnlijk. De kans is groot dat de partij zonder verder spelen remise zal worden gegeven. De stand na vier partijen is 2-1 voor Kasparov, bij een afgebroken partij.

Men zal lang in de geschiedenis moeten teruggaan om een wereldkampioenschapsmatch te vinden die zo opwindend begon. Uit het scoreverloop blijkt het nog niet erg, maar de laatste drie partijen waren sensationeel. Het ligt aan Kasparov, die als een dolleman tekeer gaat.

Morgen krijgen we een Caro Kann-opening, had Najdorf de dag tevoren voorspeld. Hij bedoelde: na de harde klap in de tweede partij zou Karpov nu een rustiger spel nastreven. Maar nee, weer kwam de Zaitsev-variant van het Spaans op het bord. Al vijf jaar lang spelen Karpov en Kasparov deze variant tegen elkaar, ze kennen ieder hoekje en toch spelen ze er steeds weer de meest bloedstollende partijen mee. De eerste achttien zetten werden bliksemsnel gespeeld, tot op de 21ste zet was de stelling in de boeken bekend. Toen begon een fase waarin de toeschouwers van de ene verbazing in de andere vielen. Zelfs Kortsjnoj en Spasski, die hier als toerist zijn, konden maar heel weinig zetten voorspellen.

Het was niet gering wat er werd vertoond. Kasparov gaf eerst zijn centrum op en toen zijn damevleugel. Daarna zette hij zijn toren op een veld waar hij ieder moment door een loper kon worden geslagen. Het was moeilijk te zeggen wat meer bewondering verdiende; het roekeloze aanvalsspel van Kasparov of de koelbloedige verdediging van Karpov. Het was de strijd tussen de onweerstaanbare kracht en het onbewegelijke object.

Het onbewegelijke object hield stand. Met een minuut meer bedenktijd had Karpov gewonnen. Met een minuut meer bedenktijd in de laatste partij in Sevilla, drie jaar geleden, was hij nu wereldkampioen geweest. Hij zou zijn tijd wat beter moeten indelen, maar dat is natuurlijk makkelijk gezegd.

Het Russische vlaggetje op het naambordje van Kasparov, waarover zoveel te doen was, is weggehaald. Karpovs delegatieleider Krogius had met klem de vraag gesteld of deze vlag wel in overeenstemming was met artikel 3.3.c van het matchreglement. Een officieel protest had hij niet ingediend, dat kost 500 dollar als het wordt afgewezen en Krogius moet een delegatie van dertien man onderhouden. De commissie van beroep gaf Krogius gelijk. Als compensatie en om de symmetrie op het podium in stand te houden werd ook Karpovs Sovjet-vlaggetje weggehaald.

De commentatoren die de koptelefoons van het publiek bedienen hebben nu officieel een streng verbod gekregen om de toeschouwers aan het lachen te maken. Alle conflictstof is verwijderd, voorlopig althans.

Wit: Kasparov, zwart: Karpov.

Vierde partij: 1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5-a4 Pg8-f6 5. 0-0 Lf8-e7 6. Tf1-e1 b7-b5 7. La4-b3 d7-d6 8. c2-c3 0-0 9. h2-h3 Lc8-b7 10. d2-d4 Tf8-e8 11. Pb1-d2 Le7-f8 12. a2-a4 h7-h6 13. Lb3-c2 e5xd4 14. c3xd4 Pc6-b4 15. Lc2-b1 c7-c5 In de tweede partij speelde Karpov 15... bxa4 16. d4-d5 Pf6-d7 17. Ta1-a3 f7-f5 Zo deed hij het ook in de laatste matchpartij tegen Timman, die nu 18. Tae3 speelde. 18. e4xf5 Kasparov heeft eens geschreven dat 18. e5 heel sterk is, maar daar is hij kennelijk van teruggekomen. 18... Pd7-f6 19. Pd2-e4 Lb7xd5 Hier dacht hij bijna een uur over na, wel erg lang, want het is duidelijk dat hij alleen maar zijn huisanalyse controleerde.

20. Pe4xf6+ Dd8xf6 21. Lc1-d2 Al deze zetten zijn al eerder gepubliceerd, voor een deel als analyse, in Informator 47. Nu beginnen ze zelf te schaken. 21... Df6xb2 Lijkt zeer gewaagd. 22. Ld2xb4 Ld5-f7 Maar deze verrassende zet brengt uitkomst. Als zwart 22... Lxf3 zou moeten doen, zou wit na 23. Txf3 Dxb4 24. Te6 geweldige aanval krijgen. Nu kan wit zijn extra stuk niet redden. 23. Te1-e6 Typisch Kasparov, hij zet nog een stuk in. Zwart kan het niet goed nemen, want na 23... Lxe6 24. fxe6 is de witte aanval over de witte velden te sterk. 23... Db2xb4 24. Ta3-b3 Db4xa4 Wit heeft alle bruggen achter zich verbrand, zijn aanval moet doorslaan, anders is het mis met hem. 25. Lb1-c2 Ta8-d8 26. Tb3-e3 Da4-b4 27. g2-g3 Een verbluffend rustige zet in zo'n wilde stelling. 27... a6-a5 Zwart heeft weinig nuttige zetten, na 27... d5 zou 28. Pe5 gevaarlijk zijn. 28. Pf3-h4 Misschien was 28. De2 beter. 28... d6-d5 Zwart had nog slechts een kwartier over in deze razend moeilijke stelling. 29. Dd1-e2 Db4-c4 30. Lc2-d3 Dc4-c1+ 31. Kg1-g2 c5-c4 32. Ld3-c2 Lf7xe6 Nog vier minuten had hij hier. Dit was een moeilijke keuze, want 32... d4 lijkt ook heel sterk, maar na 33. Txe8 is 33... d3 34. Txd8 te gevaarlijk voor zwart en 33... Txe8 34. Txe8 d3 35. De7 leidt waarschijnlijk tot remise. 33. Te3xe6 Te8xe6 34. De2xe6+ Kg8-h8 35. Ph4-g6+ Kh8-h7 36. De6-e2 Dc1-g5 37. f5-f6 Dg5xf6 38. Pg6xf8+ Kh7-g8 39. Pf8-g6 ..Df6-f7 Met de vlag op vallen een fout. Wit dreigde eigenlijk niets bijzonders. Met 39... d4 had zwart gewonnen. 40. Pg6-e7+ Nu heeft wit in ieder geval remise door eeuwig schaak. 40... Kg8-f8 Afgebroken. Kasparov heeft natuurlijk 41. Pg6+ afgegeven en kan nu kijken of er meer dan remise voor hem in zit. Dat zal wel niet, de zwarte pionnen zijn te sterk.

    • Hans Ree