Elvis Presley bij stukjes en brokjes

Nog maar twee maanden geleden kwam de voddige videofilm Young Elvis op de markt en nu al acht men de tijd rijp om de Presley-fans opnieuw geld uit de zak te kloppen met maar liefst twee verse compilaties van overbekende film-, show- en journaalfragmenten. 'The Great Performances' heten ze samen en volgens de reclamefolder bevatten ze beide 'nog nooit eerder vertoond materiaal'. Dat onbekende materiaal duurt niet langer dan hooguit tien minuten en is, aan mootjes gehakt, verspreid te vinden over de totaal honderd minuten die de tapes samen in beslag nemen. Daarvan is alleen het stukje film dat een Elvisfan in 1955 opnam na een optreden op een schoolfeest even spannend. Presley staat er, nog nauwelijks bekend en volledig ontspannen, uit te puffen samen met Carl Perkins en een zeer jonge Johnny Cash. Maar het wordt zo snel afgesneden dat het veel te weinig kan zeggen. Verder bevatten de tapes flintertjes schokkerige amateurfilm uit de privecollectie van Priscilla Presley. Ze laten in ultrakorte flitsen zien dat Elvis, net als een gewoon mens, hield van in de tuin dollen met vrouw, kind en vrienden. Gezellig, maar het zegt verder niets.

De tapes heten weliswaar 'The Great Performances'. Die titel moet niet al te serieus worden genomen, want dat doet samensteller Andrew Solt zelf ook niet. Solt lijmde het ene optreden aan het andere, vaag chronologisch, zo te zien zonder een kwaliteits-kriterium aan te houden. Ook schrok hij er niet voor terug hier en daar een coupletje weg te knippen, waardoor bijvoorbeeld het nummer 'Jail House Rock' het moet stellen zonder zijn aardigste regels en danspassen: '... if you can't find a partner/use a wooden chair' schreeuw-zingt Presley zoals alleen hij dat kon, en de gevangenisboef naast hem jive-t strak met een stoeltje.

Solt liet de stukjes en brokjes aan elkaar praten door George Klein. Deze plattelands-discjockey stelt zich voor als 'schoolvriend', maar krijgt geen moment de gelegenheid persoonlijk te worden. Je gaat er zelfs aan twijfelen of hij Presley wel zo goed gekend heeft als hij beweert. In de Elvis-biografie van Albert Goldman wordt hij inderdaad genoemd als onderdeel van de vaste Presley-hofhouding. Volgens Goldman moest hij vooral afspraakjes met vrouwen regelen voor Presley.

Volgens de beschrijving concentreert deel I, Center Stage, zich op Presley's 'vonkende act die de wereld schokte en in haar ban hield'. Deel II, The Man and the Music, moet een beeld geven van 'een man die z'n gezinsleven koesterde, maar niet zonder de tol van de roem te betalen'. Die beloftes slaan nergens op. Een beeld van Presley's carriere of leven geven de tapes niet, ze stippen lukraak wat optredens aan en heel af en toe een persoonlijk drama. Andrew Solt is niet gek. Waarom een keer geld verdienen als je met hetzelfde werk dubbel kunt vangen? Dus maakte hij met deel I en deel II in feite dezelfde film. In deel II zitten wat meer foto's van Elvis en zijn moeder, in deel I wat meer beelden van Elvis met zijn vrienden. In deel I zien we Elvis' screentest voor MGM (nog met zijn originele donker-kastanjebruine haar) en deel II bevat archiefbeelden van zijn militaire dienst in Duitsland. Verder vallen de tapes compleet samen. Dezelfde televisieoptredens, dezelfde speelfilms, alleen steeds net iets andere fragmenten. Dus uit Presley's eerste tv-optreden in 1956 zien we in deel I 'Money Honey' en in deel twee 'Shake, Rattle and Roll'. Uit de film King Creole zien we respectievelijk de titelsong en, in deel II, 'Trouble'.

Dat de tapes toch aantrekkelijke elementen hebben dankt Solt aan Presley zelf. Hoe vaak je de filmpjes ook zag, het is altijd weer spannend om hem in de weer te zien met zijn befaamde shaking leg en de spuuglok die in het vuur van het optreden naar voren is gaan hangen. Maar zelfs dat weet Solt te bederven. Hij presenteert Presley niet als de grote rock 'n roll-artiest die hij was, die fase wordt afgedaan als aanloop. Solt probeert hem te plaatsen als gemaakt-sentimentele 'crooner' stijf in de smoking, de kuif vastgeplakt met haarlak, de stem diep in de keel weggezakt. En alle plezier en branie die we bij zijn eerste televisieoptreden nog van hem zien afstralen, is definitief weggepoetst.