Spanning Joegoslavie aan vooravond cruciaal debat

BELGRADO, 17 okt. In Joegoslavie is de spanning hoog opgelopen aan de vooravond van een driedaags debat in het federale parlement over de toekomst van het land. In Kroatie hebben leden van de Servische minderheid gisteren aanslagen gepleegd op spoorlijnen en wegen geblokkeerd.

Het parlementsdebat, dat vandaag begint, zal vooral gaan over de vraag of Joegoslavie in de toekomst een losse confederatie moet worden of een federatie moet blijven. Kroatie en Slovenie wensen een confederatie en hebben aangekondigd zich van Joegoslavie af te scheiden als die wens niet wordt verwezenlijkt; Servie en de zuidelijke republieken willen een federatie. Servie heeft laten weten op zijn beurt uit de federatie te stappen als de Kroaten en Slovenen hun zin krijgen en in dat geval aanspraak te zullen maken op delen van Kroatie waar een Servische minderheid woont.

Het parlementsdebat is door het Kroatische blad Vjesnik omschreven als 'het laatste pokerspel' over de toekomst van Joegoslavie. In de diverse republiekshoofdsteden gonst het van geruchten. Er wordt gespeculeerd over de mogelijkheid dat het leger eind deze week ingrijpt en wel tegen de Kroaten en Slovenen en het blad Politika wist gisteren te melden dat de Kroaten zijn begonnen met het bewapenen van hun burgerwacht. Elk lid van die burgerwacht zou een geweer en 150 kogels uitgereikt krijgen voor het geval het tot conflicten met de Servische minderheid komt.

In de buurt van Knin, het belangrijkste woongebied van de Servische minderheid in Kroatie, zijn gisteren stukken spoorlijn opgeblazen en andere delen met stenen geblokkeerd. De Serviers willen daarmee volgens de Kroaten verhinderen dat groepen Kroaten van Dalmatie naar de hoofdstad Zagreb gaan om er deel te nemen aan de festiviteiten bij de onthulling van het standbeeld van een nationale held. De Serviers blokkeren daartoe ook wegen. De blokkade heeft volgens het blad Vkesnik 'dramatische gevolgen'. Alleen al in de steden Sibenik en Zadar wachten veertig goederentreinen en de havens langs de Adriatische kust 'staan aan de rand van de ineenstorting'.

In Slovenie heeft de angst voor de nabije toekomst met name die voor een legeringrijpen tot een run op de banken geleid. Velen hebben hun spaargeld opgenomen en er deviezen voor gekocht. Ook in andere delen van Joegoslavie staan lange rijen voor de bankloketten. 'De banken zijn bijna leeg', zo meldde het blad Borba gisteren. De run op de banken, zo schreef het, bedreigt de economische hervormingen in heel Joegoslavie.

Inmiddels heeft de federale regering vertegenwoordigers van de elkaar vijandig gezinde etnische groeperingen in Joegoslavie uitgenodigd voor een ronde-tafelgesprek. De uitnodiging is gisteren gedaan door Zivko Pregl, de vice-premier die de afgelopen weken namens de regering van Joegoslavie in de diverse deelrepublieken overleg heeft gevoerd met vertegenwoordigers van die etnische groepen dit in enkele gevallen tot groot ongenoegen van rivaliserende groeperingen. Pregls overleg met de leiders van de Albanezen in Kosovo is hem bijvoorbeeld door de Servische regering kwalijk genomen. Waarnemers verwachten dan ook weinig heil van een ronde-tafelgesprek. Daarvoor, zo menen ze, zijn de geschillen tussen Kroatie en Servie en tussen Servie en de Albanezen in Kosovo te groot. (Reuter, UPI, AP)