Schouwburg is leeg na afgelasten schouwburg

AMSTERDAM, 17 okt. 'Ik sta niet te juichen, ' reageert Gerardjan Rijnders, artistiek leider van Toneelgroep Amsterdam, op de afgelasting van Frank Wedekind's Slot Wetterstein. Gisteravond had deze grote zaal-produktie in de Amsterdamse Stadsschouwburg in premiere moeten gaan, geregisseerd door Sam Bogaerts en met negen acteurs, onder wie Joop Admiraal, Adelheid Roosen en Ramses Shaffy. Na de try-outs van vrijdag- en zaterdagavond bleek de artistieke kwaliteit beneden peil.

Gerardjan Rijnders: 'De directie van het gezelschap en de toneelspelers van deze produktie waren unaniem van mening dat het zinloos zou zijn deze voorstelling uit te brengen. Er zijn al genoeg overbodige toneelprodukties, daar willen wij niet nog een aan toevoegen. Voor de spelers bleef tot op het laatste moment onduidelijk wat zij op het toneel aan het doen waren en waarom ze dat deden. Sam Bogaerts heeft de greep op dit moeilijke stuk van Wedekind niet kunnen behouden.'

Volgens het gezelschap analyseert Wedekind in Slot Wetterstein het huwelijk in 'een duizelingwekkende combinatie van tragedie, Frans blijspel, cabaret en melodrama'. De voorstelling zou het sluitstuk vormen van een Wedekind-trilogie waaraan het gezelschap was begonnen; eerst Voorjaarsontwaken en vervolgens Lulu in de regie van Ivo van Hove. Het succes van laatstgenoemde voorstelling is niet van invloed op het falen van deze produktie.

Rijnders: 'Gaandeweg de repetities bleek dat het idee over de voorstelling niet klopte met de realisatie ervan. We hebben zo lang gewacht omdat je altijd blijft hopen dat de essentie bereikt wordt, maar tot op zaterdagavond bleef alles onhelder.

'Voor de cast is het nog het ergst; ruim twee maanden hebben de spelers hard gewerkt en nu volgt plots een abortus. We maken nu eenmaal kunst en geen brievenbussen. Kunst maken is altijd een riskante onderneming. Je kunt mislukken. Overigens komen wij geheel onze verplichtingen aan de schouwburgen na. We ontvangen subsidie voor zo'n tweehonderd voorstellingen, vier voor de grote en vier voor de kleine zaal. Het vorige seizoen zijn we geeindigd met zo'n kleine vierhonderd uitvoeringen, ' aldus Gerardjan Rijnders.

Op het toneel van de grote zaal van de Amsterdamse Schouwburg wordt deze week niet gespeeld. Er komt geen ander stuk te staan. Rijnders: 'De ellende van Toneelgroep Amsterdam is dat we geen echt repertoire-gezelschap zijn met een eigen huis. We kunnen niet, zoals Duitse groepen dat wel kunnen, een voorstelling uit de kast halen en die in de plaats zetten van een mislukte of een afgelaste. We hebben de verplichting tot reizen en werken bovendien met gastacteurs, van wie velen elders contracten hebben.'

Dit is de eerste grote zaal-produktie van Toneelgroep Amsterdam die is geschrapt; voor de kleine zaal werden dit jaar Nadag en 1 over 8 van het repertoire genomen. De geplande reisvoorstellingen van Slot Wetterstein worden vervangen door Mijn diner met Andre of Sumbo N. V. Als Andromache van Racine op 15 november in premiere is gegaan, zal ook deze produktie de afgelaste voorstellingen vervangen.

Toneelgroep Amsterdam is niet het enige gezelschap waar afzeggingen voorkomen. Bij Het Nationale Toneel uit Den Haag zou in februari Penthesilea in de regie van Aike Dirkzwager haar premiere beleven, maar na een kleine vijf weken repeteren bleek het niet mogelijk regisseur en acteurs met elkaar in overeenstemming te brengen. Deze produktie verdween een maand voor de premiere geluidloos van het speelplan. Evenmin als nu Toneelgroep Amsterdam zorgde Het Nationale Toneel toen voor directe vervanging.