Systeem zonder flankspelers van bondscoach ter discussie; Invloed van Cruijff op Oranje blijft kwelling voor Michels

ESPINHO, 16 okt. In de zaak-Ronald Koeman blijft een brandende vraag onbeantwoord: fungeerde Johan Cruijff op de achtergrond als de kwade genius in de botsing tussen de bondscoach en zijn vice-aanvoerder of berust alles op louter toeval? De technische leiding van de KNVB is er van overtuigd dat de mening van Koeman is ingegeven door zijn soms bemoeizuchtige trainer en dat de ervaren voetballer zich niet heeft laten verleiden tot het filosoferen over het pas ontworpen spelsysteem.

Koeman zelf zegt dat hij op de bewuste persconferentie vrijblijvend heeft zitten praten over de strijdwijze van Oranje. Een Nederlandse correspondent noteerde het als een harde mening. Vervolgens kregen Michels en Advocaat het stukje in Nederlandse kranten onder ogen. De zo mild geworden Michels reageerde furieus en verwijderde Koeman uit de selectie. Niet alleen omdat de vrije verdediger zich in het openbaar had uitgelaten over een interne kwestie waarmee hij het 'akkoord van Sicilie' had geschonden. Maar ook omdat Michels de invloed van Cruijff vermoedde. In Het Parool van zaterdag zegt de bondscoach: 'Uit de woorden van Koeman valt op te maken dat daar de opvatting van Cruijff in is verwerkt.'

Michels heeft het wereldkampioenschap weliswaar vanaf de zijlijn gevolgd, maar hij is voldoende geinformeerd om te weten dat de Cruijff-aanhang in de selectie van Oranje toen voor een tweespalt zorgde. Een aantal spelers had regelmatig contact met hun 'goeroe' in Barcelona. Beenhakker kon de brokstukken niet lijmen en ging ten onder. In zijn kielzog sleepte hij De Ruiter mee. De assistent-bondscoach zei onlangs in een interview in Voetbal International: 'Als de geest van Cruijff rondwaart in Oranje kun je het als coach wel vergeten.'

Dat moet Michels zich ook hebben gerealiseerd toen hij ('met pijn in zijn hart') een van zijn meest gerenommeerde spelers buiten de ploeg liet voor de interland tegen Portugal. Michels zei gisteren dat hij toen al op de hoogte was van het risico dat Jan Wouters, de logische gelegenheids-libero, een schorsing moest uitzitten. Een brief van de UEFA had de KNVB daar in juli al aan herinnerd, maar omdat tussen het moment dat Wouters de straf opliep en de wedstrijd van woensdag een behoorlijke tijd zat informeerde de KNVB donderdag nog bij de Europese voetbalbond.

Nieuws

Het nieuws over de uitgesloten libero kwam trouwens op een curieuze manier naar buiten. Koeman kreeg afgelopen woensdag aan het einde van de middag het bewuste telefoontje van Michels. Geschokt bracht de Barcelona-verdediger vervolgens zijn clubcoach en buurman Cruijff op de hoogte van de 'straf'. Binnen enkele minuten zorgde Cruijff ervoor dat een bevriende weekbladjournalist (Johan Derksen van Voetbal International) hierover werd ingelicht. Via hem kwam het bij de Voetballijn en sijpelde het nieuws verder door. Op dat moment waren Gullit en Van Basten tijdens de terugreis van de wedstrijd Sampdoria-Milan via een telefoon in de spelersbus al op de hoogte gesteld van de affaire. Gullit voerde later het voortijdig uitlekken van Koemans straf aan als argument voor het feit dat er geen tijd meer was geweest om te bemiddelen.

Uit Oranjes oefenwedstrijd van afgelopen zaterdag tegen de Olympische selectie viel trouwens op de maken dat Michels zoals hij heeft aangekondigd, inderdaad niet afwijkt van de ingeslagen weg. De vleugels blijven 'operationeel' zoals hij dat noemt, oftewel onderbezet. Michels vindt dat de flankspelers in het moderne voetbal te kwetsbaar zijn. Worden ze afgeschermd door een paar goeie backs, dan is je elftal vleugeillam, luidt zijn opvatting. Beenhakker lijkt bij Ajax momenteel het tegendeel te bewijzen. De gewezen WK-coach hanteert een systeem waarin zowel op links als op rechts de spitsen en de halfspelers voortdurend van positie wisselen. Zo laat Van 't Schip zich vaak terugzakken om ruimte te geven aan rechtshalf Winter of zelfs rechtsback Blind. Het is een variant op het driespitsensysteem.

Systeem

De in Oporto aanwezige Hans Kraay, die er in zijn vrije tijd een hobby van maakt nieuwe spelsystemen te ontwikkelen, toverde gisteren moeiteloos een panklare tactiek voor Michels op papier. De ex-trainer, tegenwoordig tv-commentator, vindt dat Nederland met een 1-4-2-3-systeem het veld op moet komen. 'Dat kan makkelijk tegen een counterploeg als Portugal dat misschien maar met een spits opereert.'

Volgens Kraay zou het Nederlands team met Van Tiggelen als libero het strijdperk moeten betreden, Blind, Valckx, Rutjes en Witschge in de laatste linie, Gullit en Vanenburg op het middenveld en Van 't Schip, Van Basten en Gillhaus voorin. Dus met twee vleugelspitsen. 'Maar waar het mij om gaat', verduidelijkt Kraay, 'dat de flanken dubbel bezet zijn. Blind en Van 't Schip aan de ene kant en Witschge en Gillhaus aan de andere zijde kunnen voortdurend van positie wisselen. Van Basten krijgt in deze constellatie geen statische spits naast zich. Want dat Marco daar niet mee uit de voeten kan is nu wel bewezen.'

Michels maakte gisteravond na een training in de badplaats Espinho bekend dat hij met de selectie nog niet van gedachten heeft gewisseld over de speelwijze. 'Ik heb even overwogen dat om vijf uur vanmorgen te doen. Een andere mogelijkheid was er niet', grapte hij. Koeman, wel of niet gesouffleerd door Cruijff, heeft met zijn uitlatingen het nieuwe concept van Oranje voor de kwalificatierit naar het EK in Zweden ter discussie gesteld. Maar Michels heeft ondanks zijn geruchtmakende maatregel niet kunnen voorkomen, dat zijn geesteskind onderwerp van gesprek blijft.