Premier Singapore leest China de les bij laatste bezoek

PEKING, 16 okt. De in China zeer geresepcteerde premier Lee Kuan Yew van Singapore is vandaag, kort na het aanknopen van diplomatieke betrekkingen tussen zijn stadstaat en de volksrepubliek, voor zijn vijfde en laatste bezoek als premier in Peking aangekomen.

Aan de vooravond van zijn komst heeft Lee in een toespraak tot de Persunie van het Britse Gemenebest (CPU) in Hongkong het bloedbad van Peking vorig jaar geweten aan het televisie-kijken van Chinese studenten. In een andere toespraak waarschuwde Lee China voor nieuwe sociale explosies en hield de communistische leiders voor dat hun land alleen een rol in Zuidoost-Azie kan vervullen als het economisch iets presteert.

Lee zal besprekingen met alle Chinese leiders voeren, behalve met Deng Xiaoping, hetgeen nieuwe speculatie voedt dat de geheel uit officiele functies teruggetreden Deng (86) fysiek niet meer in staat is buitenlandse prominenten te ontvangen of politiek is uitgerangeerd.

De belangrijkste betekenis van Lee's bezoeken aan China ligt echter in de preken en colleges die hij aan zijn Chinese gastheren geeft. Met onder anderen Henry Kissinger en Helmut Schmidt behoort Lee tot een select gilde van guru's naar wiens commentaren leiders van vele landen graag luisteren. De Chinese leiders bewonderen de anti-communist Lee binnenskamers zeer als een model-staatsman die traditionele Confucianistische deugden en Westerse efficientie optimaal combineert, maar tegelijkertijd geen Westerse politieke invloed in zijn hypermoderne stad toestaat, met name niet van de media. 'Hij heeft meer lef dan het grote China want hij wijst Amerikaanse diplomaten uit wegens steun aan de oppositie en muilkorft de Wall Street Journal. Dat durft onze regering niet', zei een Chinese collega.

In zijn CPU-rede zei Lee dat de Chinese studenten vorig jaar teveel invloed hadden ondergaan van de televisiebeelden van de volksrevolutie in Manila in 1986 en het permanente studentenprotest in Zuid-Korea. Deze leidden tot permanente politieke veranderingen en er vielen geen of nauwelijks doden. De studenten vergaten echter dat dit landen waren met nauwe banden met de VS, waar het Congres en de media enorme macht hebben. 'Wat gebeurdde er in Birma in 1988? Daar waren het echte kogels met massa's doden als gevolg van de studentendemonstraties. Maar de Chinese studenten hadden hiervan geen beelden gezien omdat er geen camera-ploegen waren om ze vast te leggen'. Birma is een land dat zich niet onder druk laat zetten of laat overreden door het Westen en de studenten misrekenden zich dat China dat wel zou doen.

In een toespraak tot de buitenlandse persclub FCC vroeg Lee zich af hoe lang de huidige stabiliteit in China zou duren. 'Als China niet hervormt heeft het niets behalve het vetorecht in de VN. (...) Als China een rol wil spelen in de VN en hereniging met Taiwan wil zal het zijn geloofwaardigheid moeten vestigen met economisch management en door aantrekkelijk te zijn als markt'.

Lee, die op 28 november zijn functie zal overdragen aan vice-premier Goh Chok Tong, noemde de economische prestaties van zowel China als India een schande.