Milieudefensie: afvalstroom aanpakken in verpakkingwet

DEN HAAG, 16 okt. De Vereniging Milieudefensie wil dat er een integraal verpakkingenbeleid komt, dat verankerd is een verpakkingenwet. Alleen met zo'n wet is het volgens de vereniging mogelijk de nog altijd wassende afvalstroom in te dammen. Ze ziet weinig of geen heil in afspraken op vrijwillige basis (convenanten) met het bedrijfsleven.

Miliedefensie heeft haar ideeen hierover in de vorm van een nota vanmorgen aangeboden aan minister Alders van milieubeheer. Deze zei in een reactie dat hij preventie en hergebruik van afval wil stimuleren door de verwerkingskosten van produkten in het eindstadium tot uitdrukking te brengen in de prijs van het produkt zelf. Deze kosten zijn op het ogenblik niet in de eindprijs terug te vinden.

'Produkten die worden hergebruikt', aldus Alders, 'hebben, zeker op langere termijn, lagere verwerkingskosten dan produkten die gestort moeten worden. Immers, de storttarieven zullen alleen maar stijgen, juist om het storten af te remmen. Zo bouw je bij de producent een automatische prikkel tot preventie en hergebruik in'.

In de nota van Milieudefensie wordt een reeks maatregelen opgesomd die deel zouden moeten uitmaken van een nieuwe wettelijke regeling. Daartoe behoren materiaalverboden voor pvc (polyvinylchloride), aluminium en polycarbonaat, statiegeldregelingen voor onder meer hervulbare drankenverpakkingen en retourpremieregelingen voor verpakkingen die zich lenen voor hergebruik.

Ook wil Milieudefensie heffingen op verpakkingen die gescheiden worden ingezameld dan wel bij het restafval terecht komen. Hieronder valt bijvoorbeeld eenmalig glas en blik, dat via de glasbak respecievelijk magneetscheiding wordt teruggewonnen. Er zou een verbod moeten komen op het huis-aan-huis verspreiden van verpakte produkten.

Sinds maart dit jaar voert Milieudefensie, samen met 250 lokale milieu-, consumenten- en kerkengroepen, de campagne 'Weiger wegwerpverpakkingen'. Regionaal en landelijk is actie gevoerd om hervulbare verpakkingen te stimuleren en overbodige verpakkingen te weren. 'Toch stijgt de hoeveelheid afval als nooit tevoren', schrijft de vereniging, die de rijksoverheid verwijt in het NMP-plus slechts te streven naar vermindering van de groei en niet naar een 'daadwerkelijke absolute vermindering'.

Milieudefensie spreekt van een 'noodsituatie bij de afvalverwerking' en voert ook het broeikaseffect aan om een snel en ingrijpend beleid te bepleiten. 'Een beleid dat niet is gebaseerd op convenanten en enkel de goede wil van bedrijven en burgers. De ervaringen met convenanten op verpakkingengebied zijn dermate slecht, dat ze niet als geschikt instrumentarium beschouwd kunnen worden'.

Minister Alders zei vanmorgen in een reactie op de nota dat de overheid wel degelijk streeft naar een absolute vermindering van de afvalstroom, zoals blijkt uit het project Verpakkingen, dat zich richt op het jaar 2000. Op het ogenblik ontstaat er ruim twee miljoen ton verpakkingsafval per jaar. 'Als we niets doen', aldus Alders, 'zitten we in 2000 met 2,6 miljoen ton opgescheept, maar dat moet 1,8 miljoen ton worden; dat is dus een preventie van ongeveer 850.000 ton verpakkingsafval'.

Hij sprak van een 'zeer ambitieuze doelstelling', die echter uit diverse studies, onder andere van de Heidemij, als 'haalbaar' naar voren komt. 'Tegelijk', zei de minister, 'zullen verpakkingen geen milieuschadelijke stoffen meer mogen bevatten, een kwalitatieve preventie dus'.

Alders vond dat producenten een grotere verantwoordelijkheid moeten krijgen voor hun produkt in het afvalstadium. Hij wil dat onder meer bereiken door de producent een terugname- en herverwerkingsplicht op te leggen voor duidelijk herkenbare en af te scheiden afvalstromen. 'De producent', zei hij verder, 'dient mee te werken aan het opzetten van retoursystemen voor deze stromen, of het nu gaat om retourshops of ophaalsystemen'.

Alders achtte de doelstelling van zijn beleid duidelijk: 'We moeten komen tot een gesloten kringloop van verpakkingsafval, waarbij de verantwoordelijkheid voor het afval zal liggen bij de producent'. Hij vond dat zijn beleid en door de Milieudefensie gevraagde aanpak elkaar niet veel ontlopen.