ALTERNATIEF VOOR SPITZ KOHN IS WW

Het trainersvak in het betaalde voetbal is vaak meedogenloos. Als goede prestaties uitblijven, kan een oefenmeester van de een op de andere dag op straat staan. Dat ondervond vorige week Cees Loffeld nog bij FC Utrecht. Er zijn tal van andere factoren die een roemloos einde kunnen maken aan de carriere van een voetbaltrainer. Zo werd Antoine 'Spitz' Kohn (56) vorig seizoen bij Ajax eenvoudig op een zijspoor gerangeerd. De Luxemburger, die een respectabele loopbaan als trainer en voetballer achter de rug heeft, lijkt in korte tijd bij de jeugd van Ajax in de vergetelheid geraakt.

Het is zondagochtend 14 oktober tien uur. De digitale thermometer op de kantine van het Amsterdamse AFC geeft 24 graden celsius aan. Op het door bladeren bedekte veld speelt de B-junioren 2 van Ajax tegen de B-1 van de thuisclub. Er klopt duidelijk iets niet met de leeftijden. De AFC-ers zijn allemaal een kop, zo niet twee koppen groter dan hun tegenstanders. Het team komt in de eerste helft dan ook soepel op een 8-0 voorsprong. Op een bankje langs het veld zit Spitz Kohn hoofdschuddend de ongelijke strijd gade te slaan. Sinds vorig seizoen is hij door Leo Beenhakker 'gedegradeerd' van assistent-hoofdcoach tot trainer van de B-junioren.

In de rust drommen wat ouders van jeugdige Ajacieden bezorgd bij elkaar. 'Dat krijg je er nu van als je die jongetjes te hoog indeelt. Het is verschrikkelijk. Dit wordt 14-0, ' constateert er een. 'Welnee, dit is de enige methode. Ze hebben het nodig', zegt een ander. AFC komt Ajax tegemoet. Enkele 'vedetten' blijven in de kleedkamer achter. En de B-2 van Ajax weet de schade tot 9-1 te beperken.

Na afloop legt Kohn uit, waarom Ajax zijn jeugdspelers voor de leeuwen gooit. De huidige B-2 is in werkelijkheid het eerste elftal van de C-junioren. Terwijl de oorspronkelijke B-1 is ingedeeld als de A-3. Zo ontstaan er grote leeftijdsverschillen. De jongste speler van de Ajax B-2 is elf, de oudste veertien. De tegenstander stelt natuurlijk bijna altijd spelers op in de categorie twaalf-veertien. 'We hebben dit gedaan om de jongens meer weerstand te geven', vertelt Kohn. 'Onze echte B-1 won onlangs nog met 9-1 van de leeftijdgenoten van AFC. De technische leiding van Ajax redeneert dan zo dat het beter is om met 9-1 te verliezen dan met dezelfde cijfers te winnen. De KNVB heeft aan de dispensatie meegewerkt.'

Antoine 'Spitz' Kohn kent alle geledingen van het nationale en internationale voetbal. Hij is waarschijnlijk de enige junioren-trainer ter wereld die in twee Europa-Cupfinales op de bank heeft gezeten. De Luxemburger voetbalde bij Jeunesse d'Esch, Karlsruhe (1954), Basel (1958), Fortuna '54 (1959), Sportclub Enschede (1963), weer Fortuna (1964) en FC Twente (1965). Bij de laatste club werd hij assistent van Kees Rijvers. Toen de Brabander naar PSV vertrok schoof Kohn een plaatsje op. Met Twente bereikte hij in 1975 de finale van de UEFA-beker. In 1979 vertrok Kohn uit Enschede, waar de leegloop zich van de club had meester gemaakt. Met aanzienlijk minder succes was hij achtereenvolgens werkzaam bij Go Ahead Eagles, Club Brugge en Morning Star (Honkkong). Een korte terugkeer bij het verbleekte FC Twente eindigde in 1983 in de eerste divisie. Een jaar later trad Kohn in dienst bij Ajax. De periode die daarna volgde vormt een hoofdstuk op zich.

Cruijff

Kohn was bij de Amsterdammers aanvankelijk als opvolger van jeugdtrainer Hassie van Wijk de rechterhand van Aad de Mos. Toen Cruijff kwam werd hij verbannen naar de jeugd (Kohn: 'Die jongen heeft wat tegen me. Ik kan het niet verklaren'). Tonnie Bruins Slot nam zijn functie over. Maar nadat Cruijff in januari 1988 opstapte, werd Kohn gevraagd om het eerste elftal onder zijn hoede te nemen. Samen met Barry Hulshoff dirigeerde hij Ajax naar de Europa Cup II-finale, die eindigde in een nederlaag (1-0) tegen KV Mechelen. In de zomer van dat jaar moest Kohn weer een stap terug doen. Nu voor Kurt Linder, die Ajax de slechtste seizoenstart sinds jaren bezorgde. Het bestuur-Harmsen greep in. In september moest Kohn opnieuw puin ruimen. Ajax herstelde zich en eindigde slechts op drie punten van PSV. Het nieuwe bestuur zag kans Beenhakker te strikken en dat betekende dat Kohn wederom de tweede viool kreeg toebedeeld. 'Ik wist dat het tijdelijk was. Ik had er ook geen moeite mee om de eindverantwoording in te leveren', bekent Kohn.

Maar de Luxemburger was wel in zijn wiek geschoten toen hij aan het einde van het vorige seizoen van technisch directeur Beenhakker kreeg te horen dat zijn assistentie bij het eerste team niet langer op prijs werd gesteld. Van Gaal kreeg de taak van hulptrainer, Bobby Haarms bleef derde man. Kohn werd organiek zelfs nog onder Gerard van der Lem geplaatst, een jonge trainer die in het betaalde voetbal nog niets heeft bewezen maar bij Ajax nu het eerste A-juniorenteam mag trainen.

Basis

'Officieel heet het dat ik het beste aan de basis kan werken, want daar moeten ze het leren', probeert Kohn te gissen naar de reden van zijn 'degradatie'. 'Ik heb maar niet te veel moeilijke vragen aan Beenhakker gesteld. Dat heeft toch geen zin meer. Ze vinden je functioneel of niet. Ik heb natuurlijk wel m'n eigen gedachten over dit alles. Een ervan is dat ik denk dat Beenhakker de jeugdige Ajacieden al op jonge leeftijd Amsterdamse bravoure wil bijbrengen. En daarvoor neem je natuurlijk Amsterdamse trainers als Pronk, Van der Lem en Van Gaal.'

Qua salaris heeft Kohn flink moeten inleveren. Het bestuur legde hem deze zomer een aanzienlijk lager contract voor dan hij bij Ajax gewend was. Kohn had niet alleen om sportieve maar ook om financiele redenen nog een seizoen het eerste team willen trainen. De bijna 57-jarige oefenmeester was door zijn leeftijd, in geval van ontslag, dan tot zijn pensioen in ieder geval verzekerd geweest van een aardige inkomstenbron. Nu kan hij ten hoogste zeventig procent van z'n huidige salaris tegemoet zien en dat is onvoldoende om van rond te komen. Kohn: 'Ik moest in mei wel tekenen. Het was al laat in het seizoen en het alternatief was de ww geweest. Later kreeg ik bijna spijt toen er even sprake van was dat ik naar een Griekse club kon. Het zal je maar gebeuren. Ik onderhoud nog steeds contacten met Griekenland. Ik weet wel dat je daar zo op straat kan staan, maar dan heb je in ieder geval een aardige som geld op de bank.'

Rijvers

Het verbintenis van Kohn bij Ajax loopt aan het einde van het seizoen af. De Luxemburger zou graag nog een keer hoofdtrainer worden bij een betaalde club. Desnoods in de eerste divisie. Eind vorig seizoen werd hij plotseling gebeld door Rijvers, die ook nog ambities op dit gebied heeft. Of hij niet meewilde naar Frankrijk. Het bleef bij wishfull thinking. Kohn: 'Men heeft mij een stempel opgedrukt dat ik alleen nog met de jeugd wil werken. Niets is minder waar. Ik ben destijds voor die taak bij Ajax binnengekomen, maar daarna heb ik diverse keren de eindverantwoordelijkheid niet geschuwd. Dat het bestuur steeds voor een ander koos, wil niet zeggen dat ik geen ambities meer heb. Je moet in dit vak aan de weg timmeren. Je moet in de smaak vallen bij de pers. Misschien heb ik daar in al die jaren te weinig werk van gemaakt. Maar het ligt nu eenmaal niet in mijn karakter om dat te doen.'