Thatcher: Tory revolutie is nog niet voltooid

LONDEN, 13 okt. De Thatcher-revolutie heeft Groot-Brittannie uit het slop gehaald, maar is na tien jaar niet voltooid. Het streven is naar een maatschappij met kansen voor iedereen en zonder klassetegenstellingen. Dat heeft Margaret Thatcher haar Conservatieve Partij gisteren aan het eind van het jaarlijkse congres voorgehouden.

In een rede die grotendeels was gewijd aan het bankroet van het socialisme, zoals gedemonstreerd in Oost-Europa, en aan de crisis in de Golf, stelde Thatcher haar achterban een veiliger, schoner, gezonder en beter geschoold Groot-Brittannie in het vooruitzicht, mits de kiezer de Conservatieven een vierde verkiezingsoverwinning gunt.

De premier, in traditioneel Tory-blauw gehuld, wist haar gehoor voor het gebruikelijke eerbetoon van tien minuten overeind te krijgen door een aantal eerder ingenomen standpunten te herhalen. Over de crisis in de Golf: met de Iraakse president Saddam Hussein wordt niet onderhandeld en de militaire optie blijft open. Ze herhaalde dat een oproep tot onderhandelen (zoals ex-premier Heath eerder gedaan heeft) wat haar betreft aan dovemansoren is gericht. 'Onderhandelen? Wat valt er te onderhandelen? Deze tiran heeft onze mensen in gijzeling genomen. Hij moet zich terugtrekken uit Koeweit en het rechtmatige gezag moet worden hersteld. Elke dag dat hij blijft in Koeweit is een nieuwe oorlogshandeling.'

Over de economie: belastingverlaging wordt doorgevoerd zodra dat verantwoord is. Over Europa: de toetreding tot het EMS versterkt het anti-inflatiebeleid van de regering, maar is niet de eerste stap op weg naar een gemeenschappelijke munt. Over Labour: de socialisten zijn niet te vertrouwen en zullen het land opnieuw door een woud van bureaucratie en in de omarming van de vakbonden naar de afgrond voeren. Over defensie: het eigen nucleaire afschrikkingswapen blijft, zeker nu het ernaar naar uitziet dat machthebbers als Saddam Hussein op het punt staan eigen kernwapens te ontwikkelen.

Politieke commentatoren waren het er na afloop over eens dat dit niet de rede was van een politiek leider die op korte termijn verkiezingen voorziet. Groot-Brittannie moet voor de zomer van 1992 naar de stembus, maar algemeen wordt aangenomen dat premier Thatcher zal proberen in 1991 verkiezingen zal willen uitschrijven, indien de economie tenminste verbetering laat zien en Labours huidige voorsprong in de opiniepeilingen is weggewerkt. Aan concrete beleidsvoornemens (teken van naderende verkiezingen) had de premier alleen mee te delen dat de staatspensioenen, zoals gebruikelijk, volgend jaar gelijk op met de inflatie verhoogd zullen worden en dat na de havenbedrijven ook de Britse spoorwegen geprivatiseerd zullen worden.

Om de verworvenheden van het Thatcherisme te onderstrepen leunde de premier zwaar op het optreden van een aantal Oosteuropese politieke leiders, die gisteren naar Bournemouth waren gekomen om hun waardering uit te drukken voor Margaret Thatcher als voorvechter van democratie en individuele vrije keuze. 'Wie vrijheid wil, kijkt naar Groot-Brittannie', zei Thatcher. 'Wie een vrije economie wenst, kijkt naar de transformatie die wij Britten hebben veroorzaakt.'

De bestseller-schrijver Jeffrey Archer was verantwoordelijk voor de grappen in Thatchers toespraak, waarvan wel de bedroevendste was dat het akkoord gaan met een enkele Europese munteenheid gelijk staat aan 'het binnentreden in een federaal Europa door de achter-Deleur' ('entry of a federal Europe through the back-Delors'). De aanhang bleek vooral waardering te tonen voor het beeld van Neil Kinnock, de Prime minister in waiting, die zich in het gewoel van de verkiezingen zou storten als was het een uitverkoop, alleen om tot de ontdekking te komen dat 'that woman' hem voor de vierde keer had verslagen.