Schulden wellicht geen levenslange last meer

AMSTERDAM, 13 okt. Mensen die schulden hebben zullen daar niet meer hun hele leven aan vast zitten. In beginsel worden zij failliet verklaard, waarna ze gedurende een periode van vier a vijf jaar de gelegenheid krijgen om nog een deel af te betalen. Na die termijn wordt de rest kwijtgescholden en kan met een schone lei worden begonnen.

Die aanbeveling van de commissie Mijnssen wordt door de Sociaal Economische Raad (SER) van een positief advies aan het kabinet voorzien. Dat maakte prof. R. Stutterheim, wetenschappelijk hoofdmedewerker aan de faculteit privaatrecht van de Universiteit van Amsterdam, gisteren bekend tijdens een openbaar college over het afsluiten van gas, water en elektra door energiebedrijven bij debiteuren. Stutterheim maakte deel uit van de commissie Mijnssen.

Het consumptief krediet bedraagt momenteel 14 miljard gulden, exclusief hypotheeklasten, aldus Stutterheim. De eerste betalingen die mensen met schulden niet meer verrichten zijn de huur en de energiekosten. Dat leidde bijvoorbeeld in Amsterdam in 1986 tot 11.000 afsluitingen van gas en elektra.

De rechtspraak heeft de laatste jaren al afstand genomen van het eigen risico-principe, zegt Stutterheim. 'Sinds 1985 oordelen de rechters in Nederland dat niemand zonder meer kan worden afgesloten. Er moet een redelijke betalingsregeling worden getroffen, hetgeen inhoudt dat het financieel risico niet alleen meer voor de debiteur is.' Dat leidde in ieder geval in Amsterdam tot een aanzienlijke afname van het aantal afsluitingen; van 11.000 in 1986 naar 6.000 in 1989.

Volgens Stutterheim hebben de Consumentenbond en de gezamenlijke energiebedrijven onlangs een akkoord bereikt over de algemene voorwaarden die voor de consumenten eerder een verslechtering dan een verbetering inhoudt.

'Ze hebben afspraken gemaakt dat mensen met schulden een betalingsregeling konden treffen. Kennelijk was hen niet opgevallen dat de rechtspraak die lijn al lang volgde. Aan de andere kant was het voordien onmogelijk om op je nieuwe adres te worden afgesloten wegens schulden op je oude adres, volgens de nieuwe afspraak kan dat opeens wel.' De professor raadt getroffen consumenten aan onmiddellijk naar de rechter te stappen indien de gewijzigde algemene voorwaarden worden opgenomen in de gemeenteverordeningen.

Hoofd juridische zaken A. J. C. Zwinkels van de Consumentenbond zegt in een reactie dat het treffen van een betalingsregeling nu voor het eerst zwart op wit is vastgelegd en dat dit vooral voor laagst-betaalden een grote verbetering is.