Schaken

Op het trottoir van Broadway, een paar stappen van Times Square, stond een rij tafeltjes, de ene helft voor schakers, de andere voor backgammonspelers. Zou er een bekende zitten? Niet erg waarschijnlijk, de New Yorkse schakers die ik ken verwachtte ik eerder op de nette Manhattan Chess Club te treffen. Ik had geluk, aan een van de tafeltjes zat Roman Dzindzichashvili. Een jaar of acht geleden was hij de beste schaker van Amerika, een van de sterksten van de wereld en een vaste gast in Nederland. Een groot talent. Bij de straatschakers hoorde hij niet, hij had dan ook een backgammonbord voor zich en wachtte op een tegenstander. Amerikaanse topschaker door omstandigheden genoodzaakt zijn kost op straat bijeen te gokken. Zulke droevige stukjes zijn vaak geschreven, maar in dit geval zou het niet terecht zijn, want Roman houdt van spelletjes, in de schaakzaal of in het casino, thuis aan de pokertafel of hier op straat met een backgammonspel, overal heeft hij het naar zijn zin. Er was beslist geen reden om medelijden met hem te hebben, maar terwijl ik een praatje met hem maakte bedacht ik dat hij hier, slordig gekleed en vier dagen ongeschoren, precies het beeld van de schaker vertegenwoordigde dat de Amerikaanse schaakbond uit alle macht probeert uit te bannen. De schaker als rare zwerver, die trekt geen sponsors aan.

Met Seirawan komen ze liever voor de dag, die ziet er altijd piekfijn uit en is door het tijdschrift Cosmopolitan nog eens tot vrijgezel van de maand benoemd. Een paar jaar geleden, toen hij tot de kandidatenmatches was door gedrongen, liet Seirawan aan het Amerikaanse publiek weten dat hij wereldkampioen kon worden. In Europa werd daar om gelachen, vooral toen hij al in de eerste ronde door Speelman werd uitgeschakeld. Seirawan kwam er laatst in zijn tijdschrift Inside Chess nog eens op terug. De Europeanen hadden gelijk vanuit hun standpunt, vond hij, maar hij had ook gelijk gehad, vanuit Amerikaans standpunt. Een Amerikaanse schaker die niet zegt dat hij wereldkampioen kan worden, wordt door het publiek uitgelachen. Wat zouden ze aandacht besteden aan iemand die niet eens in zichzelf gelooft? Je moet flink opscheppen en mooie pakken dragen, anders wordt je door de buitenwereld geminacht. Een Nederlandse schaker zou denken: jammer voor de buitenwereld, maar het zal mij een zorg zijn. Hij kan het zich permitteren, want hij woont in een land waar iedere krant een schaakrubriek heeft. De Amerikaanse schaakbond heeft 60.000 leden, twee keer zoveel als Nederland. Er zijn 26 grootmeesters, als ik goed geteld heb, bijna vier keer zoveel als bij ons. Dit jaar werd het kampioenschap gewonnen door Alburt, voor de derde keer. Seirawan won het open toernooi en daardoor ruilde hij met Alburt van titel, want vorig jaar was het net omgekeerd geweest, toen won hij het gesloten kampioenschap en Alburt het open. Een van de aardigste partijen werd gespeeld door Reshevsky, die van 1911 is en nog steeds heel actief. De tegenstander is de captain van het Amerikaanse team die twee jaar geleden opzien baarde door tijdens de olympiade in Thessaloniki te trouwen en te vluchten met de sovjet-speelster Akhmylovskaya.

Wit Reshevsky- zwart Donaldson, US Open 1990.

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. Pb1-c3 Pg8-f6 4. Pg1-f3 e7-e6 5. e2-e3 Pb8-d7 6. Lf1-d3 d5xc4 7. Ld3xc4 b7-b5 8. Lc4-d3 a7-a6 9. e3-e4 c6-c5 10. e4-e5 c5xd4 11. Pc3xb5 Pf6-g4 12. Pb5-d6+ Lf8xd6 13. e5xd6 Dd8-b6 14. Dd1-a4 Ta8-b8 15. h2-h3 Donaldson wijst er in Inside Chess op dat 15. Dxd4, wat door de Joegoslavische openingsencyclopedie wordt aanbevolen, onmiddellijk verliest wegens 15... Pde5. Vertrouw nooit op een openingsboek. 15... Pg4-f6 16. 0-0 Db6xd6 Beter was 16... 0-0 17. b2-b3 Dd6-b4 18. Da4xb4 Tb8xb4 19. Lc1-a3 Tb4-b8 20. Ta1-c1 Lc8-b7 21. La3-d6 Tb8-a8 22. Pf3xd4 Wit heeft een sterke aanval gekregen en 22. Tc7 zou volgens Donaldson al vrijwel beslissend zijn geweest. 22... Pf6-d5 23. f2-f4 Pd7-f6 24. Pd4-f3 Ta8-d8 25. Ld6-a3 ..Pe3 lijkt aantrekkelijk, maar wit speelt 26. Pe5! Pxf1 27. Tc7! met beslissende aanval. 25... Pd5xf4 26. Tc1-c7 Lb7xf3 27. Ld3xa6 Een verrassing, Donaldson had op 27. Txf3 Pxd3 28. Te7+ met remise door eeuwig schaak gerekend. 27... Td8-a8 28. Tf1-c1 Weer een fraaie zet. 28... Lf3-e2 29. Tc7-c8+ Ta8xc8 30. Tc1xc8+ Ke8-d7 31. Tc8xh8 Le2xa6 32. Th8-f8 e6-e5 33. Tf8xf7+ Kd7-e6 34. Tf7xg7 De complicaties zijn voorbij. Wit staat met toren en twee pionnen voor twee stukken iets beter. De rest werd uitgevluggerd, zwarts vlag stond op vallen. 34... La6-d3 35. La3-b2 Pf6-d5 36. Kg1-f2? Ld3-b1 37. Lb2xe5!?? Paniek. 37... Ke6xe5 38. a2-a4 Lb1-c2 39. a4-a5 Pf4-e6 40. Tg7-b7 Pe6-c5 41. Tb7-b5 Ke5-d4 42. Tb5-b8 Lc2xb3? 43. a5-a6 Pc5xa6 44. Tb8xb3 Pa6-c5 45. Tb3-b8 Kd4-e5 46. Kf2-f3 h7-h5 47. Kf3-g3 Pc5-e4+ 48. Kg3-h4 Pd5-f6 49. g2-g4 h5xg4 50. h3xg4 Ke5-e6 51. g4-g5 remise