Samenwerking VS en USSR in Golf-crisis verloopt nietvlekkeloos

WASHINGTON, 13 okt. De samenwerking tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie in de Golf-crisis verloopt niet vlekkeloos. Volgens een hoge Amerikaanse functionaris die anoniem wilde blijven, hoeft dat geen opzet te zijn van de Sovjet-regeerders maar kan dat komen door tegenwerking van elementen uit de militaire bureaucratie. 'Ze hebben hun voet nog deels in het andere kamp.'

De Amerikaanse minister van defensie, Dick Cheney, gaat dinsdag naar Moskou om aan de Sovjet-regering geheime informatie over de Iraakse strijdkrachten te vragen. De Sovjet-Unie heeft jaren samengewerkt met het Iraakse leger. Volgens de functionaris is de Sovjet-Unie tot nu toe niet bereid geweest om informatie te delen met de Verenigde Staten.

De functionaris verwacht niet dat de Sovjet-Unie zal willen meedoen aan het opzetten van een mogelijke permanente veiligheidsstructuur als de Golf-crisis is afgelopen. De Sovjet-Unie zal wel worden gevraagd.

Ook in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties leggen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie verschillende accenten. De Sovjet-minister van buitenlandse zaken, Sjevardnadze, wil militair ingrijpen door het Militair Stafcomite van de Verenigde Naties laten coordineren. Amerika voelt weinig voor een VN-vlag, omdat die door de verschillende belangen van de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad, waaronder China en de Sovjet-Unie, de slagvaardigheid afremt.

De samenwerking tussen de Verenigde Staten en Saoedi-Arabie verloopt goed. De bevelhebbers van beide strijdmachten hebben gelijke rang. De coordinatie met de andere aanwezige Arabische troepen verloopt niet naar tevredenheid. Met Engelse en Franse troepen is er veel contact. In de eerste weken was er bij de Amerikaanse strijdkrachten een weerzin tegen de aanwezigheid van andere troepen. 'Nu stellen we veel prijs op de aanwezigheid van andere strijdkrachten', zei de functionaris.

Veiligheidsstructuur

Een maand geleden kondigde de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker, een veiligheidsstructuur aan voor als de crisis is afgelopen. Washington wil geen permanente aanwezigheid van Amerikaanse troepen in de Golf. Men wil mogelijk te verdedigen landen om opslagmogelijkheden vragen voor grote hoeveelheden Amerikaans legermaterieel. Manschappen zijn veel gemakkelijker te verplaatsen dan oorlogsmaterieel, bleek ook weer de afgelopen maanden.

Tot nu toe is alleen Saoedi-Arabie bereid geweest om in eigen gebied Amerikaans materieel te laten opslaan. Koeweit voer een meer neutrale koers die het uiteindelijk fataal werd.

Na de invasie in Koeweit stonden de Verenigde Staten gedurende een paar dagen machteloos. Tijdens zijn bezoek in Saoedi-Arabie vlak na de inval in Koeweit had generaal Schwarzkopf tegen koning Fahd gezegd dat hij op dat moment niets kon doen tegen een Iraakse inval in diens land. Hij zou zich daarbij hebben onthouden van voorspellingen over de bedoelingen van Irak. Daarop vroeg Fahd de steun van de Amerikaanse strijdkrachten.

Op de dag van de inval in Koeweit gaf president Bush voor het Aspen-instituut in Colorado een lang van te voren georganiseerde toespraak over een reductie van 500.000 man troepen, oftewel 25 procent in vijf jaar. Hij zei ook dat er een verschuiving moest plaats hebben naar snel te mobiliseren, verplaatsbare en lichtere strijdkrachten. De reducties gaan waarschijnlijk minder snel en de rapid deployment force zal volgens de plannen sterk worden verbeterd. Zo hoopt het Pentagon sneller dan nu te kunnen reageren op crises.

Volle sterkte

Bijna twee en een halve maand na de Iraakse inval zijn de Amerikaanse strijdkrachten in Saoedi-Arabie op volle sterkte gekomen: 200.000 man. Dat betekent nog niet dat ze meteen in actie gaan. Een luchtaanval op militaire doelen en commandocentra in Irak zou flinke schade kunnen toebrengen zonder dat er veel slachtoffers aan Amerikaanse zijde vallen. Toch beseffen Pentagonplanners dat er nog nooit een oorlog alleen met de luchtmacht werd gewonnen. Een oorlog tussen grondtroepen in de open woestijn heeft aanzienlijk meer risico's, ook al heeft het Iraakse leger duidelijke zwakheden.

De Amerikaanse regering wil de werking van de VN-sancties tegen Irak nog afwachten. Toch zou een gevaarlijke uitdaging van Saddam of totale eliminatie van de Koeweitse bevolking militair ingrijpen kunnen vervroegen. Deze week vertelden Koeweiti's en Amerikanen tijdens een hoorzitting in het Congres over de gruweldaden van het Iraakse leger in Koeweit.

Volgens de hoge functionaris is het niet aanvaardbaar dat de Iraakse regering zich steeds meer gevaarlijke wapens, zoals chemische en binnenkort nucleaire, verwerft. Als deze dreiging boven een bepaald punt groeit, zal Amerika ook militair moeten ingrijpen, volgens de functionaris.

De functionaris vindt verder dat West-Europa zich te weinig dankbaar betoont over de Turkse loyaliteit als NAVO-lid en over de steun van Turkije bij deze crisis. Voor de stabiliteit jin dat gebied zou het volgens hem goed zijn als Turkije lid zou worden van de EG.