Saksen herleeft maar bloeit nog niet op

DRESDEN, 13 okt. 'Al die jaren hebben de DDR-autoriteiten in Berlijn geprobeerd het woord 'Saksisch' uit onze naam te verwijderen', zegt Burghard Burgemeister, al 31 jaar directeur van de Saksische Landsbibliotheek in Dresden. Nu gaat hij met pensioen 'met ere, en alleen omdat ik 65 ben geworden', zegt hij met nadruk en smaakt het genoegen dat de naam van zijn drie miljoen catalogusnummers tellende levenswerk niet langer bedreigd wordt. Saksen herleeft deze zondag, als voor het eerst sinds 1952, toen de DDR-regering in Berlijn de oude Lander ophief, de bevolking weer een Saksische Landdag, een regionaal parlement, zal kiezen.

'We zullen in Saksen zorgen voor een tweede revolutie, die zal maken dat de rest van de Duitsers straks weer met afgunst naar Saksen kijkt', zegt de CDU-kandidaat voor het premierschap in Saksen, Kurt Biedenkopf, op een plein in het centrum van Dresden, in zijn laatste toespraak voor de opening der stembussen.

De CDU is geenszins de enige partij die in haar propaganda een krachtig beroep doet op lokaal-patriottische gevoelens in het aan de grenzen met Polen en Tsjechoslowakije gelegen oude nieuwe Bondsland Saksen. 'Voor een sterk Saksen', roepen ook de affiches van SPD-kandidaat Anke Fuchs. 'Saksen kiezen Saksen', heeft de FDP bedacht als leuze voor haar kandidaat voor het premierschap, de Saks Axel Viehweger, in tegenstelling tot Biedenkopf en Fuchs uit de streek afkomstig.

Maar deze voormalige minister van bouwzaken in de laatste DDR-regering en voormalige wethouder in Dresden, blijkt de verkeerde keuze. Eind vorige maand was hij in de Nog-DDR beschuldigd van medewerking aan de gevreesde politieke politie van de DDR, de Stasi. Nadat hij de Westduitse liberale partijleiding van zijn onschuld had weten te overtuigen, dook Viehweger begin deze week weer op voor een televisiedebat. Maar gisteren kwam de genadeslag: zijn vroegere verbindingsofficier bij de Stasi verklaarde aan de pers dat Viehweger wel degelijk informant voor de Stasi was, en zelfs onder een valse naam rapporteerde: Jens Grabowski.

Ontslagen

Het bloeiende Saksen is niet al morgen een feit, zoveel is duidelijk. De werkloosheid slaat in Dresden en omgeving hard toe: bij tienduizenden vallen de ontslagen, veelal verpakt als vervroegde pensionering of arbeidstijdverkorting tot nul uur. Het plaatselijk advertentieblad Dresdner Generalanzeiger geeft weinig hoop op het spoedig vinden van een vervangende werkkring. Onder het hoofdje 'werk aangeboden' treffen we 33 aanbiedingen voor vertegenwoordigerschap of huisverkoop op eigen risico aan, zes banen in West-Duitsland en twee aanbiedingen voor werk in een seksclub. Vacatures in Dresden zijn er maar twee.

Bij gebrek aan veel politiek vuurwerk CDU-kandidaat Biedenkopf zal volgens alle voorspellingen met mijlen de andere kandidaten verslaan gaat de plaatselijke pers in Dresden dezer dagen uitvoerig in op het kleine leed na de Duitse vereniging: de bloedbanken zitten zonder bloed omdat de donoren niet meer van hun werk durven thuisblijven, zo bang zijn ze voor ontslag. En er is door de verpakkingen van de markteconomie een derde meer vuilnis, die echter nog maar eens per week wordt opgehaald.

Angst voor de Boss

Vooral op het onderwerp Stasi gaat Biedenkopf bij zijn toespraak uitvoerig in. 'Ik heb bedrijven bezocht, waar de arbeiders mij niet durfden te zeggen hoe het hen gaat, uit angst voor de oude boss die nog altijd de touwtjes in handen heeft, en de mensen kan ontslaan', vertelt de CDU-kandidaat. 'Dat moet afgelopen zijn. Het gaat niet aan dat Saksen nog steeds bang zijn voor oude netwerken van Stasi-mensen of vroegere SED-partijleden'. Hij belooft dat in zijn regeringsapparaat geen vroegere machthebbers nog over anderen zullen mogen beslissen. Warm applaus, ook voor zijn opmerking dat 'Saksen er genoeg van hebben dat beslissingen over hun hoofd heen in Berlijn genomen worden'.

Biedenkopf meent dat de Treuhand, de trust die de DDR-staatsbedrijven moet privatiseren, gedecentraliseerd moet worden en de beslissingsbevoegdheden vermoedelijk bedoelt Biedenkopf ook de inkomsten bij de Lander moeten komen. Een beetje in strijd met zijn vorig programmapunt is dat wel: de Treuhand is juist de afgelopen weken gecentraliseerd in Berlijn omdat de regionale bureaux van deze instellingen broeinesten van oude SED- en Stasi-vriendschappen waren.

Dat Saksen arm is, ervaart ook bibliotheek-directeur Burgemeister. Sinds in 1945 het centrum van Dresden werd platgebombardeerd, is de Saksische Landesbibliothek, in 1556 als 'keurvorstelijke' opgericht, gevestigd in een oude kazerne op de noordoever van de Elbe. Rondom zijn Sovjet-troepen gelegerd in andere oude garnizoensgebouwen, waar niemand ooit de moeite heeft genomen de gedenkplaquettes voor de Duitse gesneuvelden in de Eerste wereldoorlog te verwijderen. Directeur Burgemeister meent dat een nieuw bibliotheekgebouw wel op zijn plaats zou zijn, maar wacht voorshands nog op de financiering voor 1991. Hij heeft net vernomen dat die in ieder geval niet van de Saksische landsregering, maar van de centrale bondsregering in Bonn afkomstig zal zijn. Maar alles beter dan uit een nieuwe hoofdstad Berlijn, vindt hij. 'Al dat gepraat over Berlijn als regeringszetel staat mij tegen', zegt hij. 'Ik heb in de jaren strijd wel tien keer intriges van de Staatsbibliotheek in Berlijn tegen de onze meegemaakt'.

'Revoluties zijn meestal slecht voor bibliotheken, laten we hopen dat het na de vreedzame revolutie in de DDR anders is', zegt de bibliotheek-directeur. Voor CDU-kandidaat Biedenkopf is die vreedzame revolutie ook een perspectief op een betere toekomst. 'U hebt de vrijheid die het westelijk deel van Duitsland na de oorlog in de schoot geworpen is, hier vorig jaar op straat zelf verworven', zegt hij. 'Het kan niet zijn dat het andere deel van Duitsland u nu in de steek laat'. Dan zet hij het volkslied Einigkeit und Recht und Freiheit in. Aarzelend zingen de voormalige DDR-burgers mee vanaf de uitgereikte papiertjes. Juist op dit moment komt een groep Hara Krishna's luid bellend het plein op.

    • Raymond van den Boogaard