Op St. Andrews mogen de dames hun mannen afzetten op deparkeerplaats; Het regelgevend insitituut in de golfwereld

ST. ANDREWS, 13 okt. Zowel Nederland als Groot-Brittannie maakt nog altijd aanspraak op de historische beginselen van het golf, maar wie de ontstaansgeschiedenis van deze sport in alle objectiviteit wenst te volgen moet zich niet vervoegen in St. Andrews. Want wie door dit aan zee gelegen Schotse stadje wandelt en zich laat benevelen door de mystieke uitstraling van The Old Course met daarop gelegen het imponerende clubhuis van The Royal and Ancient Golf Club of St. Andrews (R en A) kan als verloren worden beschouwd waar het enige vorm van zinnige discussie betreft. Daarvoor is de bevlogenheid van de plaatselijke bevolking en de uitstraling van de louter op golf ingestelde locatie te indrukwekkend.

Dezer dagen vormt The Old Course het decor van de strijd om de Dunhill Cup, het landentoernooi, waar op de openingsdag titelverdediger Amerika een schampere nederlaag moest incasseren tegen Frankrijk. Gisteren volgde de tweede ronde, waarin de beladen ontmoeting tussen Schotland en Engeland centraal stond. Boxal zette de Engelsen op voorsprong via winst op McAllister, waarna Lyle voor Schotland in duel met Clark de stand gelijktrok. Torrance eindigde in het slotduel op 73 slagen, maar Mark James rondde de achttien holes met een slag minder. Hij kwam op par binnen en loodste Engeland in de halve finales waarin Japan de tegenstander is. De andere halve eindstrijd gaat vandaag tussen Ierland en Nieuw-Zeeland.

Louter tijdens het treffen tussen Engeland en Schotland verlieten enkele leden van de R en A gisteren de diepe fauteuils van de rookkamer om staande achter de ramen de verrichtingen van de spelers te volgen. Voor het overige verdiepten zij zich in de landelijke dagbladen, spaarzaam onderbroken door een gesprek over voortgang van het congres van de conservatieve partij. Bedienden serveerden de thee en de portier van het clubhuis leefde in verhoogde waakzaamheid opdat geen opdringerig voetvolk en andere plebejers de beschaafde wereld van de R en A zouden betreden.

Geheim

Het interieur van het clubhuis blijft voor velen een geheim. Alleen op uitnodiging van een lid is het mogelijk te wandelen door de hoge, brede zalen en corridors, afgezet met fraaie lambrizeringen. Vele portretten alsmede trofeeen vertegenwoordigen een traditierijk verleden van de club, die vreemd genoeg niet over een eigen baan beschikt. De vijf locaties in St. Andrews zijn in eigendom van de gemeente en worden geleid door de Links Trust. Maar leden van de R en A hebben zo hun privileges.

Robbie van Erven Dorens, organisator van de Nederlandse KLM-Open, is een van de spaarzame Nederlandse leden van de R en A, die thans een bestand heeft van 1800 man en negen honorary members telt, onder wie George Bush. 'Als ik op the Old Course wil spelen, blokkeer ik gewoon een aantal tijden. Dat recht hebben we. Het clubhuis vormt een eigen wereld. Overdag liggen oude Schotten daar gemoedelijk in een grote stoel te slapen. Niemand zegt daar wat van. Fantastisch, zo heerlijk, zo lekker ouderwets', spreekt hij op bijna zangerige toon. 'En geen vrouwen. De dames mogen hun man afzetten op de parkeerplaats, maar het clubhuis komen ze niet in. Ze kunnen ook geen lid worden. Hoe ik daar in deze tijd over denk? Perfect, prima. Dat moet vooral zo blijven. Ze hebben toch hun eigen clubs?'

Het vrouwenbeleid vormt een van de karakteristieke eigenschappen waarom de R en A door buitenstaanders soms wordt beschouwd als een club waar koloniale tijden voortleven. De leden zelf storen zich daar in het geheel niet aan. Ze gaan er prat op geen eigentijdse gebruiken te willen invoeren, aangezien dit een verlies van de historische waarden zou inluiden. Zo is het onmogelijk op eigen initiatief lid te worden van de in 1754 opgerichte R en A, tien jaar later dan de eerste club, the Honourable Company of Edinburgh Golfers. Wie enig aanzien binnen deze wereld geniet wordt op voorspraak van minimaal twee leden voorgesteld en komt na goedkeuring van allen op de wachtlijst.

Rituelen

Nog altijd bedient de R en A zich van een aantal rituelen zoals de jaarlijkse verkiezing van de clubcaptain. In de beginjaren kwam deze voort uit een competitie, maar toen jeugdige spelers het evenement voortdurend dreigden te winnen, is daarin verandering aangebracht. Sinds 1806 wordt de captain gekozen op basis van zijn aanzien en leiderschap, het spelniveau is verdrongen naar de tweede plaats. Hij dient alleen op de slotdag van de herfstvergadering om acht uur 's morgens een bal van de eerste tee te slaan, op hetzelfde moment dat een kanon wordt afgevuurd.

Die op het eerste gezicht vrij simpele drive in gaat de captain overigens nog vaak moeilijk af. In 1922 raakte de toenmalige Prince of Wales de bal volkomen verkeerd. Van een van de omliggende gebouwen sloeg hij tot groot vermaak van de toeschouwers een enorme ruit aan diggelen. In 1964 bekende Alec Hill uit nervositeit 23 sigaretten te hebben gerookt voor de enkele slag van de bal die wordt opgevangen door de ver op de eerste hole opgestelde caddies. Degene die de bal vangt krijgt een muntstuk of tegenwoordig een bankbiljet. Het kleinood wordt vervolgens verzilverd en komt met een kettinkje te hangen aan de roemruchte zilveren club.

Dat laatste attribuut is ook nog altijd in gebruik wanneer nieuwe leden worden voorgesteld op de herfstvergadering. Na de introductie dient de nieuweling de aan de club hangende golfballen met de mond te beroeren, iets wat Sean Connery bij zijn intrede olijk omschreef als 'kissing the captains balls'. Dat was uitgesproken not done.

Het universiteitsstadje St. Andrews is trots op de R en A, tevens het regelgevend instituut in de golfwereld. The Honourable Company of Edinburgh Golfers stelde in 1744 de eerste dertien regels op, maar droeg deze verantwoordelijkheid snel over. Nog altijd voert de R en A deze missie uit over heel de wereld, met uitzondering van Mexico en de Verenigde Staten. Niettemin is de bevolking van St. Andrews meer begaan met andere historische waarden, zoals golflegendes en capriolen van beroemde leden onder wie Eisenhower, Gerald Ford en generaal Lowe die eind vorige eeuw na zijn terugkeer uit India veelvuldig op the Old Course was te vinden, zij het dat hij geen afscheid kon nemen van zijn schimmel en derhalve te paard de holes afwerkte.

Zevenhonderd jaar geleden zou het golf hier zijn ontstaan door de Schotse herders die uit verveling steentjes in de konijnenholen sloegen. Die atmosfeer is altijd gebleven en minder aangename voorvallen zijn uit de herinnering verdreven. Van Erven Dorens weet evenwel dat er ooit een lid van de R en A is geroyeerd. 'Niemand praat daar graag over, maar een Canadese dominee is er ooit uitgegooid. De man, niemand weet meer hoe hij ooit het lidmaatschap heeft verkregen, was losbandig en in de keuken veelvuldig in de weer met het knijpen van de serveersters. Er moesten uiteindelijk rechtzaken aan te pas gekomen, maar hij is eruit. Iets dergelijks kan ook niet worden getolereerd. Daarvoor heeft het lidmaatschap te veel aanzien. Je stelt toch wat voor, zeker in Engeland, als je de R en A-clubdas mag dragen.'