FRANSE DEFENSIE

Op de Frans-Duitse top van eind september 1990 bleken de Franse bedenkingen tegen gemeenschappelijke veiligheidspolitieke activiteiten zo sterk, dat men zonder resultaat uiteenging. Wie nieuwsgierig is naar de Franse inzichten op dit gebied, kan nu het boekje La defense de la France dans les annees 90 ter hand nemen. Het bevat de neerslag van een debat tussen Franse parlementsleden allen gespecialiseerd in defensie en buitenlandse zaken dat op 18 april 1990 werd georganiseerd door het 'Institut de relations internationales et strategiques' van de Universiteit 'Paris Nord'. Er blijkt een grote overeenstemming te bestaan tussen deze afgevaardigden van diverse politieke partijen. Onzekerheid is aan alle kanten troef. De kaarten op het terrein van de internationale politiek worden immers opnieuw geschud en een periode van grote instabiliteit staat de wereld te wachten.

Tegen deze achtergrond van internationale beroering blijken onder de Franse deskundigen een paar uitgangspunten min of meer gemeengoed. De Sovjet-Unie blijft in hun visie een grote mogendheid die met een tegenwicht moet worden geconfronteerd, zij het nu niet langer om ideologisch-politieke, maar om geo-politieke redenen; de NAVO moet blijven bestaan, en het is zelfs tijd om aan een reintegratie van Frankrijk te denken; de Amerikaanse aanwezigheid in Europa blijft gewenst, maar het is duidelijk dat die minder zal worden en dat West-Europa een groter aandeel in de defensie op zich moet nemen; de Franse verantwoordelijkheid reikt verder dan Europa en omvat het Middellandse Zee gebied, terwijl de Franse aanwezigheid in Zwart-Afrika al evenzeer wordt gezien als een garantie voor vrede en veiligheid (de afgevaardigde van de UDF ziet zelfs voor Frankrijk als 'mondiale mogendheid' een taak weggelegd in alle uithoeken van de wereld).

De meeste bijdragen aan het debat komen erop neer toch vooral geen oude schoenen weg te gooien voordat er nieuwe zijn. Maar welke die moeten zijn, blijkt een vraag die moeilijk is te beantwoorden. Veel verder dan wat vage ideeen over een confederatie van een Groot-Europa en een militaire samenwerking in kleiner verband eventueel in het kader van de Westeuropese Unie komen deze Franse experts, begrijpelijkerwijze overigens, niet.

Met de pertinente vraag van Francois Heisbourg, de Franse directeur van het 'International Institute for Strategic Studies' te Londen, tot welke maatregelen Frankrijk bereid zou zijn om met een Verenigd Duitsland een 'relation de defense priviligee' te (blijven) onderhouden, weet men al evenmin goed raad. De Franse parlementariers aanvaarden de Duitse eenheid, maar zitten er wel mee in de maag. De relatie Frankrijk-Duitsland wordt wel gezien als een veiligheidspolitieke 'kernkwestie'. Versterking van de banden acht men noodzakelijk, maar de aanstaande Frans-Duitse dialoog zal 'zeer moeilijk' zijn. Het meest uitgesproken over deze kwestie is de socialistische Europarlementarier Fuchs. Hij staat niet afwijzend tegen de aanwezigheid van Franse troepen op Duits grondgebied, als daartegenover Duitse (logistieke) elementen worden gestationeerd in Frankrijk. Maar dan wel op basis van nieuwe, op multilaterale verdragen.

Francois Heisbourg houdt in La defense de la France zijn landgenoten ten slotte een Noors initiatief voor tot instelling van een speciale defensie-commissie van parlementsleden, experts en hoge ambtenaren die over drie jaar met een nieuw defensieplan moet komen. In de tussentijd zou men zich dienen te onthouden van wijzigingen in het budget en de militaire doctrine, en zouden er geen grote programma's in ontwikkeling dienen te worden genomen. Maar het valt te betwijfelen of iets dergelijks ook geambieerd wordt door de Franse parlementsleden, die blijkens dit boek zowel modernisering van de kernmacht als van de conventionele bewapening hoog in het vaandel blijken te hebben. Er is bij hun weinig animo is te bespeuren voor initiatieven richting Duitsland. En het is weinig waarschijnlijk dat dit in politiek hogere echelons veel anders ligt. Bovendien blijkt dat de Fransen minder dan ooit bereid zijn iets van Frankrijks onafhankelijkheid op defensiegebied prijs te geven. Tenzij, zo is men geneigd na lezing van dit boekje te concluderen, het tot regelingen zou komen waarin een leidende rol voor Frankrijk is weggelegd.

La defense de la France dans les annees 90 door Institut de Relations Internationales et Strategiques 80 blz., La Documentation Francaise 1990, f28,50 (ISBN 2110024356