FRANS THIJSSEN; Nadagen van een technicus

Hij geldt als de modelleerling van Wiel Coerver. Kappen en draaien met de bal aan de voet. De Limburgse trainer doceerde zijn lievelingsoefenstof tot ver over de landsgrenzen. Maar Frans Thijssen verhief de stacato-bewegingen tot kunst. En nog altijd, twintig jaar na zijn debuut in het betaald voetbal bij NEC, is de 38-jarige Gelderlander in staat het publiek in extase te brengen wanneer hij de bal beroert als een draadje verbonden met zijn rechter voet.

De exhibities nemen in aantal af. De laatste der kappers en draaiers wordt wat ouder, zijn gestel raakt sneller geirriteerd. Thijssen denkt eraan zijn kleurrijke loopbaan te beeindigen. Maar Vitesse, zijn negende werkgever na NEC, Twente, Ipswich, Vancouver, Nottingham Forest, Fortuna en Groningen, heeft hem hard nodig nu de club een zwakke periode doormaakt. Volgende week hoopt Thijssen tegen FC Twente zijn rentree te maken na een afwezigheid van bijna twee maanden als gevolg van een slepende blessure aan zijn rechter achillespees.

Thijssen heeft een afspraak met zijn club dat hij nog ten minste een half jaar Vitesse van dienst zal zijn. Tijdens de winterstop zal hij de balans opmaken. En mocht hij het fysieke geweld in de eredivisie hebben doorstaan, dan zal hij er zonder mokken nog een paar wedstrijden aan toevoegen. Vitesse-trainer Jacobs onderkent het probleem van zijn elftal. 'Vooral zonder Thijssen als laatste man speelt de ploeg niet goed. Het is raar dat een elftal draait om een 38-jarige. Maar dat getuigt meer van Thijssens kwaliteiten dan van Vitesses zwakte. We zullen er aan moeten wennen dat hij er niet meer bij is. Elke wedstrijd die hij meespeelt is meegenomen.'

Jacobs vergelijkt hem met Arnold Muhren. 'Een totaal andere speler, maar sinds hij weg is mist Oranje een rustpunt.' Edward Sturing, verdediger bij Vitesse, heeft zijn 'laatste man' Thijssen leren kennen als een 'absolute vedette'. 'Geen praatjesmaker. Gewoon aan de bal laten zien wat je kunt. Ik heb weliswaar niet met veel grote voetballers samengespeeld. Maar hij is de beste die ik ken. Hij is technisch zo ontzettend begaafd, dat je blind op hem kunt vertrouwen. Ik sta soms stomverbaasd als ik hem met de bal aan de voet bezig zie. Als ik dat doe, breek ik allebei mijn benen.'

Over de school van Wiel Coerver lopen de meningen uiteen. Maar wie onder meer de ex-NEC'ers Frans Thijssen en Jan Peters heeft zien spelen, moet toegeven dat de voetbaldocent prachtige voetballers heeft opgeleid. 'Mensen die mij nog vroeger kennen toen ik nog in de junioren van Juliana in Malden speelde, zeggen dat ik altijd al een draaier was', weet Thijssen. 'Maar Coerver heeft mijn techniek gepolijst. Twee keer per dag oefenen met de bal, draaien en kappen tot de bewegingen automatismen werden. Coerver was er altijd mee bezig. Ik heb trainers als Bobby Robson bij Ipswich en Spitz Kohn bij FC Twente meegemaakt, maar vooral dank zij Coerver heb ik zo'n succesrijke carriere gehad. Hij is op een gunstig moment in mijn leven gekomen.'

Sinds een jaar of vijf speelt Thijssen niet meer op het middenveld, het domein waar hij zich in zijn onnavolgbare acties het meest kon uitleven, maar als 'libero'. Een kwestie van ouderdom vooral. Maar met zijn inzicht en balgevoel behoort hij als hij speelt nog altijd tot de uitblinkers. 'Het is een gemakkelijke positie zolang je medeverdedigers hun taak maar uitvoeren. Snelheid hoeft geen vereiste te zijn. Ronald Koeman is Nederlands beste libero, maar die kun je toch niet snel noemen. Hij heeft wel inzicht en een goede pass.'

Thijssen is geen speler die verbaal leiding geeft aan zijn verdediging. Sturing: 'Eigenlijk mag je dat verwachten van een libero. Maar Thijssen heeft dat niet nodig.' Thijssen: 'Vroeger werd mij nogal eens verweten dat ik te zwijgzaam was. Maar in Engeland heb ik wel geleerd mijn mond open te doen. Je wordt ouder en zelfbewuster.' Sturing: 'Frans zet de lijnen uit door zijn spel. Hij dwingt ontzag af door zijn acties en die zijn nooit zinloos.'

'Slechts' veertien keer speelde Thijssen voor het Nederlands elftal. Als voetballer werd hij in de periode Cruijff weliswaar wel gerespecteerd, maar hij speelde bij de 'verkeerde' clubs. 'Pas toen ik bij Ipswich speelde, kreeg ik de waardering.' Arnold Muhren, met wie Thijssen de gloriejaren van FC Twente en Ipswich Town meemaakte: 'Ze noemden Frans bescheiden, maar als iemand zo goed kan voetballen merk je dat niet, je ondervindt het niet als nadelig. Hij was altijd aanspeelbaar, deed altijd iets goed met de bal en gaf nooit een ziekenhuisbal. Hij was solist, maar nooit egoistisch.'

Een obstakel voor interlandloopbaan was zijn blessuregevoeligheid. Hij scheurde vaak een spier. 'Dan was ik weer vijf weken uitgeschakeld. Toen ik in Engeland kwam zagen de fysiotherapeuten dat ik mijn spieren niet goed kon strekken. Een kwam op het idee me een verdovende injectie te geven en dan mijn spieren te rekken. Dat lukte niet. Ze begrepen niet dat door die talloze scheuringen littekenweefsel was ontstaan, waardoor het strekken steeds moeilijker ging. Uiteindelijk ben ik zelf naar een fysiotherapeut gegaan waar ze door massages de littekens hebben weggekregen. Daarna heb ik eigenlijk nooit meer last gehad.'

Vooral in de periode dat Thijssen in Engeland speelde (vier jaar bij Ipswich en een half jaar bij Nottingham Forest), werd weinig aandacht besteed aan medische begeleiding. 'Van warming-up voor een wedstrijd hadden voetballers nog nooit gehoord. Toen Arnold en ik kwamen en een beetje aan stretching deden keken ze hun ogen uit. Sommige voetballers deden aan warming-up door voor een wedstrijd door in een heet bad te stappen.'

Zo'n vier jaar geleden, als speler van FC Groningen, liep Thijssen tegen een slepende blessure op. Zijn rechter achillespees raakte geirriteerd en nog altijd speelt de verwonding op, als gevolg waarvan hij dit seizoen al zes weken op non-actief staat. Mogelijk heeft het kappen en draaien toch zijn tol geeist.

Overbelasting

Vitesse-clubarts Peter van Beek sluit niet uit dat Thijssens manier van spelen overbelasting tot gevolg heeft gehad. 'Het zijn toch vaak explosieve bewegingen geweest. Vroeger kon hij het aan. Nu hij ouder wordt, ontstaat sneller irritatie en vordert het herstel steeds langzamer.' Thijssen: 'Ik heb nooit een blessure opgelopen door een botsing met een tegenstander. Die wist ik juist te ontwijken dank zij mijn techniek. Met mijn manier van spelen heb ik toch veel succes gehad. Ik was voetballer van het jaar in Engeland. Het publiek werd daar helemaal gek als ik iets uithaalde.' Muhren: 'Je komt ze toch steeds minder tegen zulke voetballers. Jongens die iets extra's brengen.'