Een gedragscode bij Oranje moet eigenlijk niet nodig zijn

Dat Ajax momenteel in de competitie goed draait is ondermeer te danken aan Johnny van 't Schip, die zijn constante vorm van het vorige seizoen ook dit jaar weet te continueren. De 26-jarige rechterspits speelde als pupil bij het Amstelveense NFC en verhuisde op twaalfjarige leeftijd naar De Meer. Hij komt al sinds 1981 uit voor het eerste van Ajax. Het predikaat 'mister Ajax' ligt dan ook in het verschiet als hij aan het einde van dit seizoen voor een langere periode bijtekent. Afgaande op zijn huidige vorm, lijkt Johnny van 't Schip kandidaat om woensdag te worden opgesteld in het basisteam van het Nederlands elftal, dat dan voor de EK-kwalificatie tegen Portugal speelt.

Hoe kun je verklaren dat Ajax momenteel wekelijks de show steelt?

Alle spelers staan op de juiste plaats. Iedereen weet wat er van hem wordt verwacht. Ik hoop dat dit elftal voorlopig in tact kan blijven. Het wordt vervelend als je wegens blessures straks weer drie, vier spelers moet inpassen. We proberen dit seizoen de wisselvalligheid van de afgelopen jaren uit te bannen. Dat lukt vrij aardig. We zijn afgelopen zomer dan weliswaar kampioen geworden, maar zelfs in de thuiswedstrijden ging een overwinning lang niet altijd gepaard met sprankelend voetbal. We willen nu ook graag het publiek aan ons binden. Tegen FC Twente gebeurde dat al, alleen maakten we toen geen doelpunten.

Ajax faalde in het begin van de competitie vaak in de afwerking. Is dat probleem na de 1-4 tegen MVV en de 7-0 tegen NEC uit de wereld?

Ik denk dat ons gebrek aan scorend vermogen een incident is geweest. We krijgen zoveel kansen, het kan gewoon niet dat je zo weinig doelpunten maakt. Een paar jongens hebben van de leiding het vertrouwen gekregen en zij zijn gaan groeien. Neem Dennis Bergkamp die benut zijn kwaliteiten goed. De afgelopen weken is er erg veel getraind op de afwerking voor het doel. Er zijn afspraken gemaakt die het spel ten goede komen. Zo zul je bij een aanval van ons Stefan Pettersson nu naar de eerste paal zien lopen. Als je zoals ik voorzetten geeft weet je dan waar de bal naar toe moet. Tegelijkertijd staat er iemand op de rand van het strafschopgebied. Dat is meestal Jan Wouters of een aanvallende middenvelder zoals Richard Witschge en Aron Winter. Dennis Bergkamp probeert zo dicht mogelijk achter Pettersson te blijven.

Nu Pettersson weer doelpunten maakt en zelfs de topscorerslijst aanvoert, lijkt de kritiek op hem verstomd. Ook is de roep om John van Loen (Anderlecht) minder geworden.

Ik vind dat ons elftal niet op John van Loen zit te wachten. Kijk, het is natuurlijk wel zo dat zo'n type voetballer in ons spelletje goed tot zijn recht zou komen. Als je veel aanvalt over de vleugels is het nuttig dat je een lange, kopsterke spits in het centrum hebt staan. Maar we hebben ons spel nu afgestemd op Stefan Pettersson. Hij zorgt ervoor dat het hele elftal beter gaat functioneren en dat het maken van doelpunten niet alleen is weggelegd voor een of twee spelers. Er was een fase dat Pettersson zich te veel in dienst stelde van het team. Maar nu is hij egoistischer geworden. Trouwens, zelfs ik probeer vaker te scoren. Als ik op rechts een voorzet geef kan dat natuurlijk niet. Maar wanneer Bryan Roy op links aan de bal is, snel ik onmiddellijk naar de 'tweede paal'.

Enkele Ajacieden onderhouden nog steeds contacten met Johan Cruijff. Geldt dat ook voor jou? Jij was destijds immers een fervente aanhanger van hem.

Die contacten worden nog weleens overdreven. Ik heb Cruijff sinds Nederland-Finland niet meer gesproken. Dat gesprek had toen niets om het lijf. Ik heb Cruijff nog als speler meegemaakt en veel van hem opgestoken. Als ik het niet meer zag zitten dan stapte ik naar hem toe en praatten we over mijn spel. Dat werkte vaak heel verhelderend. Maar het kan op dat moment net zo goed je schoonvader zijn, die je weer nieuwe prikkels meegeeft. Beenhakker staat ook open voor dit soort gesprekken. Hij profiteert nu van talenten waar Cruijff ook nog mee heeft gewerkt. Maar Beenhakker wist van al die veelbelovende spelers een goed geheel te maken. Bovendien zorgde hij ervoor dat er onder zijn hoede toch een paar jonge Ajacieden doorbraken; Richard Witschge, Frank de Boer, Dennis Bergkamp. Ook heeft Leo een variant aangebracht op het vleugelspel van Cruijff. Winter, Blind en ik wisselen bijvoorbeeld voortdurend op rechts van positie. Nee, Beenhakker mag van mij blijven.

Verdien jij aanstaande woensdag een basisplaats in het Nederlans elftal?

Ik reken erop dat ik speel. Op het WK heb ik een paar keer moeten wijken voor anderen. Maar op het moment dat ik speelde, tegen Engeland en West-Duitsland, ging het niet slecht. Met name in de laatste wedstrijd heb ik een goede indruk achtergelaten. Dat is toch beter als je het hele toernooi matig hebt gepresteerd. Tegen de Duitsers was het mijn taak om Andreas Brehme het voetballen zo moeilijk mogelijk te maken. Misschien een beetje vreemde opdracht voor een aanvaller. Maar dat ging zo goed dat ik zelf nog aan verschillende offensieve acties toekwam. Dat Brehme toch scoorde was niet mijn fout. Ik stond op dat moment bij het doel van de Duitsers voor een corner. Iemand anders had mijn man toen moeten overnemen. Ik kan internationaal goed mee, daar ben ik van overtuigd. Ik heb niet voor niets 24 interlands achter mijn naam staan. Daarnaast speelde ik met Ajax in twee Europa-Cupfinales.

In de oefenwedstrijd tegen Italie ontbrak je wegens een oorontsteking. De teruggekeerde bondscoach Rinus Michels maakte toen een aantal belangrijke afspraken met de selectie. Bovendien werd een nieuw speelsysteem ingevoerd. Begrijp je wat van dat concept en pas jij daarin?

Laat ik voorop stellen dat ik nog door niemand ben bijgepraat. Natuurlijk heb ik wel aan een paar Ajacieden gevraagd hoe het daar was, maar dat taktische verhaal hoor ik liever van de bondscoach zelf. Hij zal het mij volgende week wel op de juiste manier uitleggen. Wat ik op tv zag, wordt er gespeeld met een diepe spits, twee aanvallers er achter en spelers die de gaten induiken op de flanken. Achterin natuurlijk twee mandekkers met een vrije man ervoor of er achter. Het is geen wereldvondst, maar dat hoeft ook niet. We moeten nu eens ophouden met dat gezeur over concepten. We hebben met het Nederlands elftal behoefte aan duidelijkheid. En het wordt tijd dat we weer eens wat gaan presteren. Wat voor strijdwijze je er ook op nahoudt, het gaat er toch om welke uitvoering je eraan geeft. Dat was op Sicilie, met die hitte, een zwaar veld en een moeilijke tegenstander nu eenmaal niet eenvoudig. Wat mezelf betreft, ik zou als een van die twee spitsen erachter kunnen spelen, of op de plaats van Aron Winter. Vanuit het centrum kan ik de ruimte zoeken op de vleugels. Nee, zet mij daar maar neer. Geen probleem.

Wie zijn je concurrenten in Oranje?

Je bent een concurrent van jezelf. Als je in je clubteam heel goed speelt, is het een gegeven dat je uitkomt voor het Nederlands elftal. Op het WK moest ik wijken voor anderen, nu zullen anderen plaats moeten maken voor mij. Zo zit de sport nu eenmaal in elkaar. Er is niet altijd sprake van rechtvaardigheid. Dat heeft soms te maken met de tegenstander. Tijdens het WK was Gerald Vanenburg mijn concurrent. Ik voelde me prima, hij was ook in goede vorm. Tegen Egypte ging het mis. Dat viel Gerald niet te verwijten. Toch stond hij er vervolgens naast. Na het duel met Engeland gebeurde mij hetzelfde. Ik heb Beenhakker maar niet gevraagd waarom. Die had het al moeilijk genoeg.

Ronald Koeman is uit de selectie gezet omdat hij aanmerkingen had op het concept. Hoe kijk jij tegen die maatregel aan?

Ik heb begrepen dat er in Italie afspraken zijn gemaakt over een gedragscode. Dan is het niet verstandig dergelijke uitspraken te doen. Het moet eigenlijk helemaal niet nodig zijn dat je hierover spelregels opstelt. Ook bij de club weet je dat dit soort kritiek reacties uitlokt. En dat je daarvoor dan disciplinair wordt gestraft is profvoetbal-eigen. De mensen ouwehoeren zoveel over het Nederlands elftal. Michels heeft natuurlijk niet voor niets afspraken gemaakt. Er is een voorgeschiedenis en die heeft ongetwijfeld met het WK te maken. Misschien ontbrak het in zijn ogen toen al aan discipline.

Kun je iets vertellen over die voorzet van jou?

Ik speel al vanaf kindsbeen af op de rechtervleugel. Eerst als rechtshalf, vanaf m'n vijftiende op de positie van rechtsbuiten. Het moeilijke aan een voorzet is, dat je hem vaak op volle snelheid moet geven, net voor de achterlijn. En dan in een hoek van negentig graden. Het is iets wat je je in de loop der jaren eigen maakt. Zo'n voorzet kost veel kracht. Het gaat om een explosieve actie. Vaak heb je niet eens tijd om te kijken of er iemand voor het doel staat. Als je een halve meter los bent van je directe tegenstander moet je de bal voorgeven. Dan gaat het nog om centimeters.

Aan het einde van dit seizoen loopt je contract af. Kies je voor een avontuur in het buitenland of een nieuwe periode bij Ajax?

Ik wacht voorlopig af. Op dit moment wil ik alleen maar lekker voetballen. ik heb een clausule in mijn huidige contract dat ik voor een zacht prijsje wegkan. Dat bedrag ligt onder de twee miljoen gulden. Als ik naar het buitenland ga kies ik voor een land met een gunstig voetbalklimaat. Bijvoorbeeld Engeland, Frankrijk of Italie. Maar ik hoef niet weg uit De Meer. Ajax speelt het leukste voetbal dat je je maar kunt indenken. Als ik nu weer een meerjarig contract teken, zit ik hier natuurlijk wel erg lang. Ik heb er echter totaal geen problemen mee om 'mister Ajax' te worden.