De wereld een markt

De politieke actualiteit zette zijn stempel op de economische gebeurtenissen deze week. In Washington raakten het Witte Huis en het Congres verder verstrengeld in hun begrotings-imbroglio. President Bush verloor de greep op het budget aan de Democratische meerderheid in het Congres.

Na de kortstondige sluiting van de federale overheid kwam alsnog een begrotingscompromis tot stand. Het doel blijft een vermindering van het tekort met 500 miljard dollar in vijf jaar, maar er zal minder worden bezuinigd op Medicare, de gezondheidszorg voor bejaarden. Het Congres heeft beloofd voor 19 oktober met nieuwe belastingmaatregelen te zullen komen: wellicht een verhoging van het toptarief van de inkomensbelasting (28 procent) en een verlaging van de belasting op vermogenswinst.

Wall street schatte het hardheidsgehalte van de bezuinigingen met de grootste scepsis in. De Dow Jones-index verloor in drie dagen ruim zes procent van zijn waarde. De obligatiemarkt zakte weg en een veiling van 7-jarig schatkistpapier, een graadmeter voor het financiele klimaat, liep op een mislukking uit. Het vertrouwen van ondernemers in de economie is gedaald tot het laagste niveau in tien jaar.

Symptomatisch voor de malaisein de VS was het verlies van 43 miljoen dollar bij Chemical Bank, in omvang de zevende bank in de VS, in het derde kwartaal. De bank voegde 250 miljoen dollar toe aan zijn voorzieningen voor dubieuze krediteuren in verband met de crisis in de Amerikaanse onroerend goed-markt.

Mike Milken, de geestelijke vader van de junk bonds en een van de sleutelfiguren in de Amerikaanse financiele bonanza in de jaren tachtig, moest zich opnieuw voor de rechter verantwoorden.

In Groot-Brittannie was de euforie over de toetreding van het pond tot het Europese Monetaire Stelsel even snel voorbij als deze kwam. John Major, de minister van financien, verzekerde dat de toetreding tot het EMS geen politieke zet was en zeker niet bedoeld is om een boomlet voor de volgende verkiezingen te manipuleren.

In de Sovjet-Unie is het 500-dagen-plan net begonnen en de problemen stapelen zich op. Volgens het staatscomite voor arbeid telt de Sovjet-Unie 2,5 miljoen werklozen, hun aantal zal tien keer hoger worden als de vrije markteconomie wordt geintroduceerd. De inflatie wordt nu al geschat op 5 procent per maand, nog voordat de prijsliberalisatie is doorgevoerd. Het begrotingstekort wordt op 150 miljard roebel (500 miljard gulden) geraamd. Dat is, ironisch genoeg, met de lage dollarkoers in absolute bedragen meer dan het Amerikaanse federale tekort.

De Opperste Sovjet is bezig met een wetsontwerp ter oprichting van een semi-onafhankelijke centrale bank en van een particulier bankwezen, terwijl het centrale comite heeft voorgesteld een nationaal referendum te laten houden over het herstel van het particuliere grondbezit. De New Yorkse effectenbeurs gaat Moskou adviseren bij de oprichting van een effectenbeurs.

De Europese Gemeenschap boekte vooruitgang in het proces naar monetaire eenwording. Een Nederlands compromis om de tweede fase van de EMU in 1994 te laten beginnen, mits dan is voldaan aan inhoudelijke voorwaarden, kreeg de steun van Duitsland.

In Straatsburg veegde Commissie-president Delors de vloer aan met een rapport over de monetaire unie van het Europarlement. De Europarlementariers willen dat uiterlijk in 1995 met meerderheid van stemmen overgegaan wordt op een Europese munt. Bovendien willen ze politieke invloed op de samenstelling van de Europese centrale bank. Beide wensen gingen Delors te ver.

Minder voortvarend loopt de afbraak van de EG-landbouwsubsidies. De Commissie kwam met een voorstel de subsidies 30 procent te verminderen ten opzichte van hun niveau van 1986. Dit was voor de ministers van landbouw niet aanvaardbaar en ook de ministers van handel kwamen er niet uit. De EG schoof een besluit opnieuw voor zich uit, al dringt de tijd om tot een akkoord te komen met de VS, die vasthouden aan hun harde lijn op landbouwgebied.

De olieprijs ging verder omhoog tot ruim 40 dollar per vat. En de dollar zakte verder. Dag na dag werd een nieuw diepterecord gevestigd. Sinds de Tweede wereldoorlog is de Amerikaanse munt nog nooit zo weinig waard geweest.