BELANGEN DES BOEKHANDELS

De Vereeniging ter bevordering van de belangen des Boekhandels, waarin de Nederlandse boekhandelaren en uitgevers als beroepsgroep zijn georganiseerd, heeft onlangs haar hondervijfenzeventigste verjaardag gevierd. En bij zo'n jubileum hoort een boek. Aan Pieter Hagers werd de opdacht verleend een platenboek samen te stellen, waarin aan de hand van beeld en teksten de geschiedenis van de Vereeniging moest worden verteld. Hagers heeft zelf lange tijd bemoeienis gehad met de Vereeni-ging en kent de organisatie dus van binnenuit.

Het boek dat nu verschenen is, ziet er prachtig uit, zowel het binnenwerk als het omslag. Er is veel zorg besteed, zoals dat bij een kijkboek behoort. Maar wie de tekst onder de plaatjes leest, ontdekt jammer genoeg al snel dat er iets mis is. De auteur verdedigt zich bij voorbaat in zijn voorwoord: 'Mijn tijd moest voor het merendeel worden besteed aan schrappen in plaats van schrijven. (...) Bij het moeizaam terugbrengen (van de hoeveelheid tekst) kon het verhaal niet anders dan fragmentarischer worden en sneuvelden vaak de aardigste citaten om de draad niet helemaal te verliezen.' Helaas, de draad is wel door verloren gegaan. De tekst lijdt aan een hak-op-de-takstijl en breekt vaak af als het verhaal net interessant begint te worden.

Namen van personen en organisaties worden genoemd, maar zelden volgt een verklaring omtrent wie of wat ze zijn. Soms is door herhaald optreden nog enigszins functie en doel van de hoofdrolspelers te reconstrueren, maar in het algemeen gaat Hagers te veel uit van voorkennis bij de lezer. En die is vermoedelijk slechts bij een zeer beperkte groep jubilerende ingewijden aanwezig. En was er dan nog maar een register, zodat andere belangstellenden de verschillende passages over een onderwerp bijeen kon zoeken, maar ook dat ontbreekt.

Opmerkelijk aan Het doel der Vereeniging is vereniging is bovendien het taalgebruik. Hier vindt men namelijk helemaal niet de plechtige toon die men in een jubileumboek zou verwachten. Integendeel. Het gebezigde woordgebruik is van een populair, turbotaal-gehalte. Zo wordt er bij een afbeelding van een negentiende-eeuwse boekhandel gesproken over de aldaar in de kasten 'hoog opgetaste free flow of information', en over een aan de muur hangende 'propagandastreamer'. Deze termen zijn misschien grappig, maar volstrekt misplaatst.

Behalve de tekst van Hagers bevat het boek nog zeven essays, waarvan vijf door andere auteurs geschreven zijn. Deze stukken gaan wat dieper in op bepaalde aspecten van de geschiedenis van de Vereeniging. Ze vallen op door hun hoge informatieve gehalte en hun in verhouding rustige stijl.

Al bij al is dit jubileumboek echter onbevredigend. Een gemiste kans, die men bij het volgend jubileum in 2015 maar beter recht kan zetten.

Het doel der Vereeniging is vereniging. 175 jaar Vereeniging ter bevordering van de belangen des Boekhandels. 1815-1990

door Pieter Hagers beeldredactie: Marja Keyser en Marleen van Vollenhoven

144 blz., Waanders Uitgevers 1990, f45, -

ISBN 9066302240