Hete naald

Commissaris Kalebas was met zijn vrienden Krijn en Nelis op overlevingstocht in de Ardennen. Na een konijn geroosterd te hebben op de barbecue liepen de drie een uur in noordelijke richting, totdat Krijn opeens uitriep: 'Dit kan niet! We lopen helemaal verkeerd!' 'Ik heb tijdens de schaft toch heus goed op mijn kompas gekeken', antwoordde Nelis bits, 'maar wie weet wees dat wel verkeerd aan omdat jij vlakbij met die gloeiend hete barbecuespies in de weer was.' 'Jongens, jongens, kalmeer toch', suste de commissaris. 'We zitten wel degelijk goed, kijk maar naar de poolster. En Nelis, je moet wel van goeden huize komen wil je een kompas in de war brengen met een gloeiende spies.'

Vandaag gaan we een stopnaald magnetiseren met een magneet en daarna weer demagnetiseren met een lucifer. We hebben nodig: een stopnaald, een buigtangetje, een doosje lucifers, een magneet, een plastic beker en een eenvoudig kompasje.

Zet de beker op zijn kop en leg het kompas erop. Grijp de naald vast met het tangetje en houd de punt dicht bij een van de uiteinden van de kompasnaald. Herhaal dit, maar nu bij het andere uiteinde. De stopnaald zal de kompasnaald misschien een klein beetje meetrekken, maar het effect is even sterk op het ene uiteinde als op het andere.

Maak de stopnaald nu magnetisch door er een keer of twintig in een richting langs te strijken met de magneet. Klem de naald opnieuw in de tang en houd deze nu vanaf de zijkant loodrecht op de kompasnaald. Je zult zien dat de punt van de stopnaald een van de uiteinden naar zich toetrekt. Houd je hem bij het andere uiteinde, dan duwt hij dit juist weg.

Ontsteek nu een lucifer onder de punt van de stopnaald en laat de vlam een paar seconden branden. Herhaal de proef en je zult zien, dat de stopnaald de kompasnaald nu niet meer beinvloedt.

Stalen stopnaalden bestaan uit kleine deeltjes die op zichzelf allemaal kleine magneetjes zijn. Al die magneetjes hebben net als grote magneten een noord- en een zuidpool, maar omdat ze allemaal in verschillende richtingen wijzen werken ze niet samen. Door met een sterke magneet langs de naald te wrijven, zorg je ervoor dat alle kleine magneetjes wel in dezelfde richting gaan wijzen, waardoor ze samen een grote magneet worden.

Maar maak je die magneet nu heet, dan gaan de kleine magneetjes uit het gelid staan en is de stopnaald zijn magnetische kracht weer kwijt.