..

HET TASTBARE RESULTAAT van drie lange dagen debat in de Tweede Kamer: bejaarden met een klein pensioen krijgen een financiele tegemoetkoming en de aangekondigde accijnsverhoging met acht cent per liter benzine gaat voorlopig niet door. Dat was het dan. Het kabinet kan weer drie maanden verder. De fractievoorzitters van de coalitiepartijen CDA en PvdA uitten aan het begin van het debat weliswaar de nodige zorgen en wensen, maar ze namen er genoegen mee dat het kabinet de echte antwoorden pas begin volgend jaar verstrekt. Als het kabinet voor zich uit schuift, schuift de Tweede Kamer mee. Daardoor zijn er de afgelopen dagen, bijna een jaar na het aantreden van het kabinet-Lubbers/Kok, zeer algemene beschouwingen gehouden.

Alle belangrijke zaken zijn doorverwezen naar de over enkele maanden te verwachten 'mid-term review', een begrip dat de afgelopen dagen in het gemeen overleg tussen Kamer en kabinet gelukkig is veranderd in 'tussenbalans'. Dan zal het kabinet echt duidelijk moeten maken hoe het dreigende miljardengat in de jaren na 1991 wordt gedicht. Dan ook zal moeten blijken hoe heilig de koppeling is, als deze wordt afgezet tegen andere 'goede doelen'. Dan ontbrandt de strijd tussen bezuinigen of lastenverhoging. Het zullen hoogst interessante discussies worden, zo vlak voor de voor de PvdA zo cruciale Statenverkiezingen. Tenzij het kabinet de zaak opnieuw weet uit te stellen, want op die methode heeft het in zijn prille bestaan inmiddels al een bedenkelijke reputatie opgebouwd.

DAT ER FORS zal moeten worden ingegrepen om de in het regeerakkoord afgesproken financiele doelstellingen te halen, betwijfelt eigenlijk niemand meer, zo is tijdens het debat wel gebleken. Dat maakt tegelijkertijd de besprekingen over de afzonderlijke departementsbegrotingen die volgende week beginnen weer zo bizar. Over alle begrotingen hangt de donkere schaduw van nieuwe, maar nog onbekende ombuigingen na 1991. Het toont nog eens aan dat het kabinet veel beter al bij de begroting voor het komende jaar een voorschot had kunnen nemen op de aangekondigde tussenbalans. Angst om geld over te houden hoeft het kabinet niet te hebben. De staatsschuld groeit nog dagelijks.

Ronduit jammer is het dat het kabinet zich deze week niet wat harder heeft opgesteld tegen de wens van een Kamermeerderheid om de per 1 november aangekondigde accijnsverhoging op benzine ongedaan te maken. Eventjes waren de door CDA-fractievoorzitter Brinkman gesignaleerde 'politici met slappe knieen' inclusief hemzelf weer volop in 's lands vergaderzaal aanwezig. De accijnsverhoging vloeide voort uit een principiele keuze: de opbrengst zou worden aangewend ten bate van het openbaar vervoer. Nu de crisis in de Golf de benzine toch al zo duur heeft gemaakt, hoeft het allemaal niet meer zo van de Kamermeerderheid. Maar wat had de Kamer gedaan als de accijnsverhoging al voor de Golfcrisis was ingevoerd?