Wegens spanning M-Oosten; Bonn verhindert wapenverkoop aan Saoediers

BONN, 11 okt. De Duitse regering weigert voorshands toestemming te geven voor de levering aan Saoedi-Arabie van tanks, gepantserd luchtafweergeschut en speciale voertuigen voor het opsporen van chemische wapens.

De toetsing van een dergelijk verzoek uit Saoedi-Arabie is binnen een etmaal negatief uitgevallen. Dit heeft minister van defensie Stoltenberg vanmorgen meegedeeld.

Dat Saoedi-Arabie voor 540 miljoen mark aan Duitse wapens wilde kopen was gisteren uitgelekt, net op de dag dat de Saoedische minister van buitenlandse zaken, prins Saud al-Faisal voor een tweedaags bezoek in Bonn aankwam. De minister, die vandaag door kanselier Kohl is ontvangen, zou de wens van zijn regering gisteren in een gesprek met zijn collega Genscher niet ter sprake hebben gebracht.

Grote bezwaren

Gisteren werd onmiddellijk duidelijk dat de oppositiepartijen in de Bondsdag (SPD en Groenen) grote bezwaren tegen wapenexport naar Saoedi-Arabie hadden, terwijl ook kritische geluiden opklonken uit de regeringscoalitie van CDU/CSU en FDP. Deze laatste partij vindt dat Duitse bedrijven de laatste jaren met illegale en legale exporten naar het Midden-Oosten van materiaal en kennis voor de bouw van chemische en nucleaire vernietingingswapens al voor genoeg schade aan de Duitse reputatie hebben gezorgd. Zij dringt aan op verdere snelle verscherping van de wetgeving op dat gebied.

In Bonn werd gisteren direct een commissie van ambtelijke deskundigen gevormd die snel advies over het Saoedische verzoek moest uitbrengen. Daarvoor heeft die commissie maar een dag nodig gehad.

De Duitse wetgeving inzake wapenexport is ongeveer zo als de Nederlandse: leveranties aan landen in spanningsgebieden zijn verboden. Ook het feit dat Saoedi-Arabie formeel in staat van oorlog met Israel is verbiedt zulke wapenleveranties. Eerder, in het begin van de jaren tachtig, gaf de regering in Bonn, toen na langdurige interne discussies, uiteindelijk om dezelfde redenen geen toestemming voor een grote Saoedische wapen-order. De huidige Golf-crisis, als ook de kritiek in de VS op de terughoudende militaire rol van Bonn daarin, heeft dat standpunt kennelijk niet veranderd.

Dat de regering in Bonn omhoog zit met de terughoudende rol die zij in de Golf-crisis om grondwettelijke redenen moet spelen, blijkt ook uit de hernieuwde aankondiging van Kohl vandaag in de Suddeutsche Zeitung dat hij de grondwet van het verenigde Duitsland zo snel mogelijk zo veranderd wil hebben dat de inzet van Duitse soldaten onder VN-commando overal ter wereld mogelijk wordt.

Voor 'de morele positie van Duitsland' is het schadelijk als het land wel 'wereldkampioen export' is maar zich met een beroep op de grondwet aan internationale verplichtingen onttrekt, aldus Kohl.

Een probleem voor de CDU/CSU is dat niet alleen de SPD maar intussen ook de FDP (samen een meerderheid) vindt dat op een grondwetswijziging, die op meer gevoelige punten nodig is, een referendum moet volgen. Kohl herhaalt in het interview dat zijn partij tegen zo'n volksstemming blijft.