Repin en Vengerow: violisten in problemen

Afgelopen zondag gaf de achttienjarige Russische vioolvirtuoos Vadim Repin, winnaar van het Koningin Elizabeth Concours 1989, een spectaculair recital in de Grote zaal van het Amsterdamse Concertgebouw. In diezelfde zaal vertolkte gisteravond zijn drie jaar jongere landgenoot Maxim Vengerov met veel vuur Tsjaikovski's Vioolconcert met het Nederlands Philharmonisch Orkest. Beide voormalige wonderkinderen worden sinds enkele jaren internationaal beschouwd als de meest veelbelovende viooltalenten, en allebei zijn zij leerling van de onlangs aan het Rotterdams Conservatorium benoemde vioolpedagoog Sachar Bron.

Een vergelijking ligt dus voor de hand, maar is ook bijna onmogelijk, alleen al omdat een vioolrecital andere kwaliteiten vergt dan een vioolconcert. Bovendien speelde Vengerov voor een bij voorbaat enthousiaste en overvolle zaal terwijl er voor Repins recital nauwelijks publiek was.

Voor Vengerov bestond bij zijn lyrische interpretatie van Tsjaikowski de voornaamste hindernis uit een ongeinspireerd orkest dat onder de houterige leiding van James Loughran een loodzwaar blok aan zijn been werd. Repin werd door zijn gedreven begeleider Michail Muratsch juist geprikkeld tot sprankelende dialogen.

Repin en Vengerov stemmen overeen in hun onwaarschijnlijk 'gemakkelijke' en virtuoze viooltechniek, maar zij hanteerden deze instrumentale bagage op een volstrekt persoonlijke manier. Repin sleurt de luisteraar mee in een adembenemend avontuur, terwijl Vengerov zijn publiek als een echte dichter in vervoering weet te brengen. In eerste instantie weet Repin met zijn duizelingwekkende capriolen, die zich altijd afspelen binnen de grenzen van het muzikaal toelaatbare, de meeste indruk te maken. Zijn spel is uiterst geraffineerd, glaszuiver, fel en gepassioneerd en zijn glanzende toon blijft zelfs in de grimmigste forte's helder en zwevend. Repins Bach klonk groots en verheven, zijn interpretaties van Beethoven en Franck waren even onstuimig als indringend, en Paganini's onspeelbare noten vlogen eruit alsof hij een aardig deuntje stond te fluiten. En met verbijsterend gemak gaf hij als toegift de Carmen Fantasie van Waxman, zo ongeveer het lastigste stuk uit de vioolliteratuur.

Vengerov neigt naar een meer ingetogen type spel, dat zijn bijzondere kracht ontleent aan zijn even warme als bezielde viooltoon en zijn prachtig opgebouwde, altijd zangerige fraseringen. Zijn Tsjaikovski ontroerde zoals de vlucht van een verdwaalde antilope tussen een kudde logge buffels zou kunnen ontroeren. Maar vermoedelijk heeft Vengerov gisteren alleen diegenen bereikt, die zijn sierlijke sprongen los konden zien van het gestamp om hem heen.

Concert: Vadim Repin (viool), Michail Muratsch (piano). Programma: Bach: Chaconne voor vioolsolo; Beethoven: Kreutzer sonate; Franck: Vioolsonate in A; Paganini: La Campanella. Gehoord: 7/10, Grote zaal Concertgebouw, Amsterdam. Concert: Nederlands Philharmonisch Orkesto.l.v. James Loughran m.m.v. Maxim Vengerov, viool. Programma: Berlioz: Ouverture King Lear; Tsjaikovski: Vioolconcert in D Sibelius: Vijfde symfonie. Gehoord: 10/10 Concertgebouw, Amsterdam.