Medisch rapport moet Theunisse 'schoonwassen'

NULAND/NIJMEGEN, 11 okt. Testosteron is niet schadelijk voor de gezondheid en het verhoogt de prestaties niet. Daarom moet het middel van de lijst met verboden middelen van de internationale wielerunie (UCI) verdwijnen. Dit is de mening van prof. dr. J. Thijssen, hoogleraar klinische chemie aan de Universiteit van Utrecht. Thijssen en endocrinoloog (specialist in hormonenleer), is morgen in Zurich aanwezig bij de arbitragezaak rondom Gert-Jan Theunisse, die na drie dopingaffaires tot juli 1991 is geschorst.

Mr. E. Beugels, met mr. E. Clerx juridisch adviseur van Theunisse, is er vast van overtuigd dat de arbitragecommissie van de UCI een door Thijssen samengesteld medisch rapport over Theunisse niet kunnen weerleggen. De uitsluiting van de toprenner is volgens hem ten onrechte gebeurd. 'De UCI kan beter toegeven dat ze op dit gebied foute regels heeft gemaakt. We hebben de UCI regelmatig gevraagd om de stukken, die aangeven waarom testosteron op de lijst staat. We kregen ze niet. Want ze bestaan niet.'

Theunisse heeft uitgebreide inspannende tests uitgevoerd, met name in het laboratorium van het NIDDR (Nederlands Instituut voor Drugs en Doping Research) in Utrecht. Die onderzoeken leverden opmerkelijke resultaten op. De renner behoort tot de drie procent van de wereldbevolking die onder die omstandigheden een natuurlijke verhouding epitestosteron-testosteron produceert van 1: 2 tot 1: 3,3, terwijl 1: 1 gebruikelijk is. Die verhouding wordt bij Theunisse vooral beinvloed door een uitzonderlijk laag epitestosteron-gehalte.

Beugels: 'Dat laatste ligt bij hem tussen de tien en vijftien procent van de normaalwaarde. Theunisse is dus niet gestraft voor het nemen van testosteron, maar voor een duidelijk lagere hoeveelheid epitestosteron. En dat komt niet op de verboden lijst voor.' Thijssen wijst in zijn rapport de door de UCI gehanteerde 1: 6 ratio (de maximaal toegestane verhouding tussen epitestosteron en testosteron) van de hand. Hij krijgt de steun van prof. Keul, lid van de medische commissie van het Duitse Olympische comite, en de Noor Norman van het gerenommeerde dopinglaboratorium in Oslo.

Adolescentie

Volgens de Nijmeegse farmacoloog dr. J. van Rossum zijn in het begin van de jaren zeventig al publicaties verschenen over de verhouding epitestosteron-testosteron. 'Toch is er weinig over bekend omdat epistestosteron geen functie heeft in het lichaam. Als in de adolescentie de productie van het testosteron (mannelijk hormoon) omhoog gaat, blijft het epitestosteron achter. Daardoor ontstaat een scheve verhouding.' Van Rossum vindt dat prof. Donike, de Keulse dopingexpert, overwogen te werk is gegaan toen deze bepaalde dat 1: 6 de limiet is. 'Hij heeft honderd mensen onderzocht en heeft een frequentieverdeling aangehouden. Donike heeft echt wel naar andere hormoonprofielen gekeken. Bij zware anabolengebruikers tref je een duidelijk profiel aan.'

Van Rossum wil niet, als de raadslieden van Theunisse aan de hand van het onderzoek van Thijssen, dat testosteron van de dopinglijst wordt afgevoerd. 'De hoeveelheid testosteron heeft effect. Het is een mannelijk hormoon.'

Dispensatie

Van Rossum pleit in gevallen als Theunisse, wanneer is gebleken dat hij niet testosteron heeft toegediend gekregen, voor een meer coulante behandeling. 'Voordat men iemand van doping beschuldigt dient eerst te worden onderzocht waar de oorzaak ligt.' Van Rossum heeft ervaring met een andere, jonge Nederlandse wielrenner bij wie de verhouding ook meer dan 1: 6 was. 'We hebben ervoor gezorgd dat hij niet is gestraft, maar dispensatie kreeg. Belangrijk is welke conclusie is getrokken uit de uitslag van de onderzoeken bij de Franse juniorwielrenner Cyril Sabatier en zijn broer. Beiden waren constant boven de limiet. De UCI kent dus al een dergelijk geval. Ik zou ervoor pleiten Theunisse dispensatie te geven.'

Beugels, voorzitter van de internationale bond van wielerprofs (AICPro), rekent er niet op dat de arbitragecommissie in Zurich morgen een oordeel uitspreekt over de medische bevindingen van Thijssen en de zijnen. Het is aannemelijk dat het college die doorstuurt aan experts. De rechtsprekers zullen zich alleen buigen over de procedures tijdens de dopingcontroles. Het zou negen dagen hebben geduurd voordat de urinestaal van Theunisse na de Waalse Pijl in het laboratorium van Keulen was.

Beugels: 'Terwijl de afstand tussen de finish in Hoei en Keulen maar 120 kilometer bedraagt. En toen kostte het nog dagen voor professor Donike bekend maakte dat Theunisse positief was. Dat kwam door mankementen aan de instrumenten in het lab. Verder is er met de identificatie van de flesjes veel mis gegaan. Ook in de Spaanse koers Subida a Arrate, waar Theunisse voor de derde maal werd betrapt, zijn overtredingen gemaakt.'

Stel dat Theunisse morgen wordt vrijgesproken dan nog stapt hij vol onzekerheid op de fiets. Tenzij de UCI het medische onderzoek van Thijssen gaat beoordelen en Theunisse niet oproept voor controles betreffende de testosteronspiegel. Theunisse: 'Ik hoop niet dat ik met een of andere sticker op mijn rug hoef te gaan rijden. Ik wil dat alles gewoon goed wordt uitgezocht. Daarom gaan we na morgen ook door met allerlei tests. Het is duur tot nu toe kostte alles al vijftig mille maar het is de moeite waard.'