Kok: aardgasmeevaller niet aanwenden voorfinancieringstekort

DEN HAAG, 11 okt. Minister Kok (financien) voelt niet voor het idee van de CDA-fractie de aardgasmeevaller van 900 miljoen gulden volgend jaar aan te wenden voor een extra verlaging van het financieringstekort. Het bedrag wordt nu gebruikt als compensatie voor een belastingtegenvaller.

Het verdient volgens Kok de voorkeur eventuele nieuwe aardgasmeevallers aan te wenden voor verlaging van de staatsschuld en/of duurzame investeringen, zei hij in zijn antwoord op de eerste termijn van de Kamer. Premier Lubbers maakte na vragen van de VVD duidelijk dat aardgasmeevallers voor de schatkist niet zonder meer voor lastenverlichting zullen worden gebruikt. Dat vraagt volgens hem een aparte afweging.

Kok reageerde terughoudend op suggesties vanuit de Kamer over bezuinigingen en lastenverhogingen in de periode vanaf 1992. Het kabinet moet bij de 'tussenbalans' begin volgend jaar voor ten minste vijf miljard gulden aan maatregelen nemen om het financieringstekort volgens afspraak elk jaar met 0,5 procent-punt te verminderen. De bewindsman typeerde de suggestie van Woltgens de prijsindexatie van (niet-personele) rijksuitgaven op enkele uitzonderingen na voortaan achterwege te laten als 'interessant'. Het kabinet zal ook nagaan of het mogelijk is fiscale aftrekposten te betrekken bij de discussie over bezuinigingen op subsidies.

De suggestie van PvdA en D66 de inflatiecorrectie in de loon- en inkomstenbelasting niet meer toe te passen heeft volgens Kok 'de aandacht'. Hij zei dat het kabinet deze zomer al had overwogen de inflatiecorrectie achterwege te laten als compensatie voor de belastingtegenvaller. Hiervan was afgezien omdat dit loonmatiging in gevaar kan brengen. Kok onderstreepte dat bij de 'tussenbalans' tot het uiterste moet worden gezocht naar bezuinigingsmogelijkheden, alvorens lastenverhogingen kunnen worden overwogen.

Premier Lubbers reageerde terughoudend op het voorstel van de PvdA 'overwinsten' bij Shell en Esso, die ontstaan door de olieprijsstijging, af te romen. Volgens hem moeten niet te snel conclusies worden getrokken. De kwestie kan aan de orde komen in het overleg van de overheid met de beide oliemaatschappijen over het zogenoemde Herenakkoord uit het begin van de jaren tachtig.

Minister Kok en ook premier Lubbers bestreden krachtig het verwijt van de VVD dat de begroting voor 1991 niet solide is en dat economische risico's voor latere jaren worden veronachtzaamd. Volgens Lubbers is het 'onzinnig' te zeggen dat het kabinet de meeste ontwikkelingen te 'rose' voorstelt. Hij wees erop dat de voor volgend jaar veronderstelde olieprijs van 21 dollar per vat heel bescheiden is. Dit betekent dat de opbrengsten uit de aardgasopbrengst alleen maar kunnen meevallen. 'We rekenen ons niet rijk', aldus de premier, die erkende dat de rente-ontwikkeling een risico voor de rijksbegroting betekent.

Volgens Lubbers betekent de koppeling van uitkeringen en ambtenarensalarissen aan de loonontwikkeling in het bedrijfsleven op zich geen verzwaring voor het financieringstekort, omdat werkenden naar rato premies en belasting betalen. Van belang is dat de verhouding van het aantal werkenden en uitkeringsgerechtigden niet verslechtert, aldus de premier. Lubbers onderschreef de stelling van PvdA-fractieleider Woltgens dat handhaving van de koppeling bijdraagt tot loonmatiging. De premier maakte wel duidelijk dat het kabinet bij de 'tussenbalans' op dit punt voor een belangrijke afweging staat.

Minister Kok daagde de VVD tevergeefs uit met een alternatieve begroting te komen. 'Wat ik absoluut niet begrijp, is hoe de genadeloze kritiek van de VVD zich verhoudt tot het volstrekte onvermogen ook maar iets op tafel te leggen dat lijkt op een deugdelijke tegenbegroting.'