'Ja' in referendum Egypte geeft Mubarak vrije hand

KAIRO, 11 okt. De Egyptische rol in de crisis in de Golf heeft de populariteit van president Hosni Mubarak aanzienlijk doen toenemen. 'Nog nooit heeft hij tijdens zijn presidentschap zo dicht bij het volk gestaan', zei deze week een Egyptische politicus.

Voor de doorsnee-Egyptenaar is de Iraakse president Saddam Hussein sedert de Iraakse overval op Koeweit een 'dwaas', terwijl een van 's lands bekendste sociologen hem deze week in het openbaar omschreef als 'een gevaarlijk wreed monster'. Verhalen over in Irak en Koeweit vermoorde en bestolen Egyptenaren voeden vrijwel dagelijks deze anti-Iraakse gevoelens.

Afgezet tegen de door de Egyptische media verguisde Saddam Hussein wordt Mubarak door veel Egyptenaren om zijn redelijkheid en evenwichtigheid geprezen. Daarom is er nog weinig kritiek op de verscheping van Egyptische troepen naar Saoedi-Arabie. De Egyptenaren vleien zich met de gedachte 'aan de goede kant te staan'. In intellectuele kringen nemen echter de twijfels toe over de juistheid van Mubaraks beslissing met 'het Amerikaanse imperialisme gemene zaak te maken tegen het Iraakse broedervolk'.

Mubarak geniet echter zoveel politiek krediet dat hij met een gerust hart het vandaag te houden referendum over de vraag of het parlement moet worden ontbonden tegemoet kan zien. Het referendum maakt de weg vrij voor herziening van het electorale systeem en wordt als zodanig door sommige politici begroet als 'een belangrijke stap op weg naar de democratisering van Egypte'. Anderen geloven daar niet zo in zolang stembusuitslagen worden gemanipuleerd.

Directe aanleiding

De directe aanleiding tot het referendum is de beslissing van het Egyptische Hoogste Constitutionele Hof dat het parlement in 1987 is gekozen op basis van een ongrondwettige kieswet. Na lange beraadslagingen aanvaardde het hof het argument dat de begunstiging van kandidaten op partijlijsten boven onafhankelijke kandidaten onconstitutioneel was.

De vraag die de Egyptenaren in de stembus moeten beantwoorden is of 'zij instemmen met de ontbinding van het parlement'. Indien, zoals in Kairo wordt verwacht, deze vraag met een overweldigend 'ja' wordt beantwoord, zullen er binnen zestig dagen nieuwe algemene verkiezingen moeten plaatshebben. Deze zullen worden gehouden volgens een aangepast kiessysteem dat 'de politiek dicht bij het volk brengt'. Uitbreiding van het aantal kiesdistricten van 48 naar 222 is de hoofdgedachte van de voorgestelde kuur voor de Egyptische democratie.

De Egyptische politici zeggen dat de spectaculaire groei van het aantal kiesdistricten 'goed voor het democratisch gevoel is', maar zij betwijfelen of er in het volgend parlement meer onafhankelijke afgevaardigden zullen zitten. Volgens een politicus, die zich in een grote buurt in Kairo kandidaat zal stellen, wordt er dusdanig met de 'geografie van de districten gekwanseld dat onafhankelijken noch de oppositie er beter van worden. Misschien zelfs slechter'.

Vooraanstaande politiek commentatoren veronderstellen dat Mubarak op verkiezingen in december aanstuurt om 'de politieke vruchten te plukken van een snelle zege op Irak'. De Golfcrisis en de economische problematiek waarmee Egypte worstelt, zullen de aanstaande verkiezingscampagne domineren. De religieuze problematiek de wederopleving van de islam en de scherpe tegenstelling tussen moslim-fundamentalisten en kopten is door de Egyptische rol in de crisis in de Golf sterk op de achtergrond gedrongen. De invloedrijke Egyptische sjeiks hebben met koran-teksten president Mubaraks keuze voor Koeweit tegen Irak omhelsd, terwijl Saoedi-Arabie de financiering zou hebben gestaakt van fanatieke moslim-groeperingen in Egypte.

Aangezien volgens Westerse financiele deskundigen in Kairo de Egyptische economie door allerlei internationale factoren (kwijtschelden van schulden, giften, kredieten etcetera) zelfs wat 'winst' uit de Golfcrisis kan slaan, maakt de Egyptische maatschappij in deze crisistijd een opmerkelijk evenwichtige indruk.

Die stabiliteit kan gehandhaafd blijven indien de in Kairo met vrij grote zekerheid voorspelde oorlog in de Golf 'snel' door de in Saoedi-Arabie samengetrokken internationale troepenmacht wordt gewonnen. Een 'lange oorlog' tegen Irak zou ook in Egypte sterke gevoelens van Arabische en islamitische saamhorigheid kunnen losmaken die zich tegen het Egyptische regime zouden kunnen keren.

Benauwd

Nogal wat Egyptische intellectuelen krijgen het benauwd bij de gedachte dat hun land in een oorlogssituatie in de Golf met Israel tegen Irak zou kunnen vechten. Sommigen zeggen dat het Egyptische regime ook deze psychologische hindernis kan nemen, anderen twijfelen daaraan. Vooral voor linkse Egyptische intellectuelen en politici is er het 'zielsdrama' dat hun aan het Britse kolonialisme ontworstelde land in 1991 op het wereldtoneel verschijnt als de handlanger van het 'Amerikaanse imperialisme'.

Met een blik op de nieuwe inter-Arabische orde na de crisis in de Golf stappen zij over deze hindernis heen. Zij zien een nieuwe Arabische wereld waarin de olierijkdom 'eerlijk' tussen rijke en arme Arabische landen is verdeeld, waarin corrupte sjeiks en koningen geen plaats meer hebben en de sporen van kolonialisme en imperialisme definitief zullen zijn uitgewist.

Oorlog is in Egypte niet geliefd evenmin is Saddam Hussein dat. Met het te verwachten overweldigende 'ja' in het referendum krijgt president Mubarak van zijn volk de vrije hand in het belang van Egypte in de crisis in de Golf te handelen. De Egyptische leider heeft volgens goed ingevoerde Egyptenaren het risico van een oorlog met Irak genomen. Een val van Saddam Hussein opent voor Egypte de deur voor Arabische en Westerse investeringen, economisch herstel, stabiliteit en, als Amerikaans bondgenoot, een dominerende rol in de Arabische wereld. 'President Mubarak zet de rationele politiek van Anwar Sadat voort', zei een politicus gisteren. 'Dat belooft stabiliteit en vrede voor het Midden-Oosten'.