Schilder Jan van Heel overleden

ROTTERDAM, 10 okt. De Haagse schilder Jan van Heel is vorige week vrijdag op 92-jarige leeftijd overleden.

Van Heel, die lange tijd docent was aan de Vrije Academie in Den Haag, schilderde meer dan zeventig jaar. Hij nam decennia lang een vooraanstaande plaats in het Haagse kunstleven in, waar hij vele bestuursfuncties vervulde. In de jaren vijftig en zestig trad hij ook op als commissaris van Nederland bij de Biennale in Venetie.

Aan een aantal thema's is Van Heel zijn leven lang trouw gebleven. Dat bleek uit een van zijn laatste tentoonstellingen, twee jaar geleden in Maassluis, waar zijn geschilderde clowns geexposeerd waren, een paljas uit 1947 en een doek met hetzelfde onderwerp uit 1983. Aan het circus en theater ontleende hij vaker inspiratie, schijnwerelden die hij in een ruig expressionisme en in matte kleuren gestalte gaf.

Van Heel, in Rotterdam geboren in 1898, noemde zichzelf een 'burgerschilder', die als autodidact moest 'woekeren met een bescheiden talent', zoals hij zei. Hij werkte binnen de geldende tradities en hij experimenteerde in nieuwe, heersende stijlen, zoals het kubisme en het tachisme. Bijna elke stijl uit de kunstgeschiedenis is in zijn werk vertegenwoordigd. Behalve een reeks schilderijen over het circus, laat hij ook vele doeken na die het landschap en het stilleven als onderwerp hebben.

Voor de compositie van zijn stillevens verzamelde hij nostalgische attributen, zoals tinnen soldaatjes en speelgoedpaarden. 'Ik denk dat maar weinig mensen hun koopziekte zo functioneel hebben kunnen maken als ik', zei hij over zijn verzamelwoede. Voor zijn landschappen en stadsgezichten trok hij naar Spanje en Parijs. Zijn gestileerde en vereenvoudigde doeken over de barre binnenlanden van Spanje zorgde in de jaren vijftig voor zijn doorbraak. Bijna-abstracties in een zinderende, compacte vorm en in heftige kleuren, die later plaatsmaakten voor meer doorgewerkte composities, waarin de 'huid' van het doek een belangrijkere rol ging spelen.

Jan van Heel werd onderscheiden met onder meer de Jacob-Maris prijs, de Talensprijs, de Salome-prijs en met een eervolle vermelding op de Biennale van Sao Paulo.