Een en ander

Aan de onmenselijkheid met het socialistische gezicht is op enkele plaatsen van de wereld gelukkig een einde gekomen. Maar zolang er arrogante heersers bestaan die de onmenselijkheid willen legitimeren, en die zullen er dus altijd blijven, zal ook het socialisme niet definitief verdwijnen. Het socialisme is altijd een vrijbrief geweest om uit naam van iets hogers, een niet-bestaand bovenmenselijk goed, gruwelijk met afzonderlijke mensen om te springen. Het zal voor zekere heersers, naast de concurrentie van religieus fundamentalisme en absolutisme, zijn aantrekkelijkheid niet verliezen.

Maar in Europa lijkt nu de democratie te woeden. Het zijn niet, zoals ik onlangs een medewerker van de Teldersstichting hoorde beweren, de afkeer van grote visies en het boekhoudkundig, technocratisch gehakketak over centen en procenten die de democratie garanderen en een zegen vormen voor ons bestel, het zijn de welvaart van velen en de hoop op groeiende consumptie waarin een democratie wordt gedoogd. De democratie is geen tweede natuur van de mens, en van leiders niet eens de eerste. Ongetwijfeld staat ons, van de kant van de Europese leiders, de komende jaren nog veel hooggestemd gebabbel over democratie te wachten. Maar onze ware hoop, als we verstandig reageren, dient gericht te zijn op CocaCola, Mercedes en Sony; het gebrek aan die drie bracht het socialisme ten val, en het gebrek aan die drie zal net zo goed korte metten maken met iedere vorm van democratie.

Wat zullen we van hogerhand krijgen voorgeschoteld? De eurobabbel van de eurosufferds. De euroforie van de eurodoetjes. Het leidt nu al tot een zekere eurosclerose. Als we niet uitkijken volgt weldra de eurocalyps. De eurocollaps. Don't follow leaders! Consumeer!

Eurofiel, euromaan, europaat, wat voor prachtige scheldwoorden biedt Europa ons... In schoonheid wedijveren ze met medische verwensingen: krijg de kolere, krijg de pokken, krijg de vlektyfus. Het werd tijd, want onze jongste ziektes lijken minder geschikt voor uitbreiding van het repertoire. Hoewel ik er nog een ken, een aardige, die ik u zou willen aanraden: krijg de verslikpneumonie!

In een Engels boek over Franse salons in vroeger eeuwen lees ik dat Mme. de Girardin in 1832 een boek publiceerde dat Le Lorgnon heette, 'a fantasy about a man who, thanks to a magic eyeglass, could read through the hypocrisy of words'. Weer een boek dat ik graag zou willen hebben en het liefst meteen. ..Ook al is men, als verzamelaar, tot het onvermijdelijke inzicht gekomen dat het onmogelijk is alle boeken over een bepaald thema 'compleet' bij elkaar te krijgen, toch speelt bij elke nieuwe titel die je er bij koopt even heel even de gedachte door je hoofd dat deze aankoop dan toch maar mooi 'eentje minder incompleet' betekent.

Taal is niet alleen voor leiders en hypocrieten het kleed van de bedoeling; een kleed dat in vele en vreemde plooien kan vallen.

We spreken over ontvouwen en uit de doeken doen. Over verhullende taal en naakte taal. Over de waarheid plooien.

Oud en talrijk zijn de kleding-metaforen.

Onomwonden spreken. Er geen doekjes om winden. Camoufleren. Sleetse, tot op de draad versleten gezegden. Zich flodderig uitdrukken. Een fluwelen stem. De draad oppakken. Iemand het hemd van het lijf vragen. Iemand iets op de mouw spelden. De aap die uit de mouw komt.

Iets inkleden. Een tipje van de sluier oplichten. Ontmaskeren. Blootleggen. Zich blootgeven. Bedekken met de mantel der liefde. In bedekte termen.

Euroconfectie.