'Dollar daalt alleen maar verder'

NEW YORK, 10 okt. De consensus onder economen in Amerika zal wellicht nooit breder worden: de dollar daalt de komende maanden alleen maar verder. De schattingen lopen weliswaar uiteen en, zoals gisteren bleek, de verwachting dat in het Midden-Oosten oorlog uitbreekt kan alles in de war gooien. Maar een internationaal handels- en effectenhuis als Salomon Brothers verwacht zonder oorlog dat de dollar zal dalen tot een niveau van ongeveer 1,40 a 1,50 Duitse mark (nu 1,53) en 120 a 130 Japanse yen (nu 130).

Vanmorgen noteerde de dollar in Frankfurt 1,5235 D-mark en gisteren in Tokio 130,75 yen. (De markten zijn vandaag in Tokio gesloten wegens een nationale feestdag)

Het grote overheidstekort in de VS heeft daar iets mee te maken, maar nog veel belangrijker zijn de zwakte van de gehele Amerikaanse economie en de blijvend hoge rentestanden in Europa en Japan.

Rentestanden zijn de belangrijkste factor die de koers van de dollar bepaalt. Reele rentes (rente na aftrek van inflatie) in Japan en Europa zijn al een jaar lang hoger dan in de VS. Dat maakt beleggen in obligaties in die landen aantrekkelijker dan in Amerika; die geldstromen bepalen in hoge mate de valutakoersen en daarmee de koesr van de dollar.

Inutssen is de Amerikaanse economie al een jaar zwak. Dat zou normaal gesproken al lang hebben geleid tot lagere rentestanden: de centrale bank besluit meestal tot zo'n stap om geld goedkoper te maken en zo de economie draaiende te houden.

Maar de centrale bank, onder leiding van Alan Greenspan, vindt het belangrijker de inflatie in toom te houden dan de economie aan te zwengelen. Greenspan heeft gezegd dat hij pas de rente zal verlagen als Congres en president Bush met een 'geloofwaardige' oplossing komen voor de structurele vermindering van het begrotingstekort.

De vraag of er een 'geloofwaardige' begroting komt is dus van belang voor de rentestanden in de Verenigde Staten. Maar volgens experts niet voor de dollar, Die zal hoe dan ook dalen, menen zij.

Dat is natuurlijk een anomalie, maar die valt als volgt uit te leggen: 'Als er niets uitkomt (uit de begrotingsbesprekeingen, red.) is er verlies van vertrouwen, en als er wel iets uitkomt zal de Fed (de Amerikaanse centrale bank, red.) de rente verlagen', aldus deze week Nicholas Sargen, die de internationale obligatiemarkten analyseert voor het New-Yorkse effectenhuis Salomon Brothers. Daar komt dus het belang van het begrotingstekort voor de dollarkoers om de hoek kijken.

Buitenlandse beleggers kijken naar de begrotingsonderhandelingen om te zien of het Congres en de president nog wel in staat zijn het land te besturen. Daarom was de revolutie in het Huis van Afgevaardigden afgelopen donderdagnacht zo'n donker teken. 'Het toonde dat er geen economisch leiderschap is, ' zei Sargen van Salomon Brothers in een gesprek gisteren. 'De Democraten hebben geen controle meer over hun eigen partij; en Bush is machteloos. Hij heeft een hoop concessies gedaan, maar er niets voor terug gekregen.'

Anders gezegd: het is niet het bedrag dat de Amerikaanse overheid moet lenen om het tekort te financieren dat invloed heeft op de financiele markten en de dollarkoers, maar de er achter schuil gaande ontwikkelingen: als een regering zijn land niet meer kan besturen, verliezen buitenlandse beleggers vertrouwen.

Nu moet dat verlies aan vertrouwen niet worden overdreven: de Verenigde Staten zijn nog steeds het rijkste land ter wereld, met een economie die groter is dan die van de economische supermachten Japan en Duitsland samen. Maar zodra overheidsbeleid onvoorspelbaar wordt vrezen beleggers het ergste en nemen zij het zekere voor het onzekere door geld terug te trekken en niet langer in de dollars te beleggen.

Een interessante vraag is waar de daling van de dollar zal ophouden. Over welke koers de bodem is durven weinigen zich uit te laten; maar er is wel iemand die denkt te weten wanneer dat zal gebeuren.

Tony Riley, econoom in dienst bij het onafhankelijke adviesbureau Gary Shilling en Co., denkt dat volgende zomer de dollarkoers waarschijnlijk zal aantrekken.

Daarvoor zijn drie redenen, zegt hij. Twee daarvan hebben te maken met de recessie waarin de VS volgens hem nu al verkeren en die nog wel een paar kwartalen zal duren. Amerikaanse particulieren, onzeker over de toekomst, zijn weer begonnen met sparen, zodat er steeds meer binnenlands kapitaal beschikbaar komt voor de leenbehoefte van de overheid. Het vertrouwen van buitenlandse beleggers in de dollar verliest dan aan betekenis.

Ten tweede zal de leenbehoefte van particulieren en bedrijfsleven in een recessie scherp afnemen. Dan is er eveneens meer geld in de VS beschikbaar voor de overheid en doet het vertrouwen van buitenlandse beleggers er minder toe. De derde reden is volgens Riley dat ook de rest van de wereld volgende zomer in een recessie zal zitten; buitenlandse beleggers zullen juist dan uitwijken naar Amerikaanse staatsobligaties en de koers van de dollar opstuwen.

De eerste aanwijzingen zijn er al, denkt hij. De centrale banken van rijke landen van de wereld beloofden elkaar vorige maand in Washington om de rente hoog te houden ten einde te voorkomen dat de inflatie als gevolg van de stijgende olieprijzen zou aanwakkeren. Hoge rente heeft een remmend effect op de economie.

Andere aanwijzingen: Groot-Brittannie en Canada zijn net zo zwak als de VS; de industrie in Italie, Frankrijk en Duitsland zit tegen de piek van de bezettingsgraad. Dat is vaak een voorbode van tragere groei.

En wat Japan betreft: Gary Shilling zelf vergelijkt het land met Amerika in de jaren twintig. 'Een opkomende wereldmacht die net een decennnium van explosieve internationale groei heeft doorgemaakt. Net zoals de VS in de jaren twintig heeft Japan extreme speculatie gezien in onroerend goed en aandelen, terwijl de centrale bank de rente laag hield en zodoende krediet goedkoop maakte.' Daar lijkt nu ook een einde aan te zijn gekomen.