De meest geliefde musicus van deze tijd

Leonard Bernstein (72), die gisteren op aanraden van zijn artsen moest besluiten niet langer te zullen dirigeren, is niet alleen de meest geliefde musicus in zijn geboorteland Amerika maar ook bij het grote publiek in de rest van de wereld. Zijn muzikale belangstelling is enorm breed en Bernstein verbond op unieke wijze populaire en klassieke muziek met de grootste vanzelfsprekendheid.

Leonard Bernstein componeerde musicals als West Side Story en Candide, symfonieen, opera's, balletmuzieken en andere hedendaags-klassieke werken in allerlei vormen. Bernstein is een zeer getalenteerd pianist en een fascinerende tv-persoonlijkheid, die met zijn animerende stijl bij het New York Philharmonic Orchestra de jeugd in talloze landen begrip en liefde voor muziek bijbracht.

Bernstein was in 1957 de eerste Amerikaan die tot chef-dirigent werd benoemd bij het New York Philharmonic Orchestra. Zijn energieke stijl was die van het direct beeldende en emotionele gebaar, gepassioneerd en meeslepend. Befaamd waren zijn luchtsprongetjes, de 'Lenny leaps', die zelfs werden geciteerd in moderne balletten.

Bernstein, die nu kampt met ademhalingsproblemen als gevolg van longinfecties en borstvliestumor, wil doorgaan met componeren, het schrijven van memoires en lesgeven. Hij was lange tijd een controversieel man met onconventionele gedachten over seks, marihuana en politiek en minachting voor ouderwets decorum. Maar in de wereld van de klassieke muziek groeide hij uit tot een dirigent van onomstreden muzikaal niveau, wiens intense manier van musiceren in Haydn en Mozart tot in Wenen met laaiend enthousiasme werd ontvangen.

Bernstein is ook een wereldburger. Hij stond voor talloze orkesten en was aanwezig op belangrijke momenten, zoals vorig jaar in Warschau bij de herdenking van de Duitse inval en op Kerstmis in het van de muur bevrijde Berlijn, waar hij met musici uit oost en west de Negende symfonie van Beethoven uitvoerde met een op eigen gezag veranderde tekst: de Ode an die Freude werd de Ode an die Freiheit.

Leonard Bernstein is ook diverse malen in ons land opgetreden, de laatste keren in 1985 bij het Concertgebouworkest met een indrukwekkende uitvoering van de Negende symfonie van Mahler, waarvan de opname later werd bekroond met een Edison, en in 1987 met onder anderen Mahlers Vierde en Eerste symfonie. Voor een geplande live-opname van de Achtste symfonie van Mahler in november vorig jaar kon het Concertgebouworkest geen sponsors vinden.