Braziliaanse regering stopt ontwikkeling van eigenatoomwapens

ROTTERDAM, 10 okt. De regering van Brazilie heeft een plan ontdekt van Braziliaanse militairen voor de ontwikkeling van een eigen atoombom. Aan die plannen is door de regering van president Fernando Collor de Mello een einde gemaakt. Dat heeft de Braziliaanse minister voor wetenschap en technologie, Jose Goldemberg, gezegd in een interview dat de New York Times gisterenpubliceerde.

Het is voor het eerst dat een Braziliaanse regering expliciet erkent dat in Brazilie werd gewerkt aan de ontwikkeling van een atoombom. President Collor maakte vorige maand de militairen duidelijk dat zijn regering daaraan niet meer zal meewerken. Hij vloog naar Sierra do Cachimbo, een afgelegen plaats in het Amazone-gebied, waar hij symbolisch een schep aarde gooide in een 320 meter diepe schacht, die door de luchtmacht is gebruikt voor kernproeven. De schacht, die was gemaakt van gewapend beton en een doorsnee had van ruim een meter, wordt gedempt.

Brazilie beschikt over eigen kerncentrales en ook de militairen hebben een eigen programma voor kernenergie, maar Braziliaanse regeringen ontkenden steeds dat ook aan een eigen atoombom werd gewerkt. Desondanks heeft Brazilie steeds geweigerd het non-proliferatie verdrag voor kernwapens te ondertekenen. In een reactie op het interview met Goldemberg verklaarde woordvoerster Margaret Tutwiler van het Witte Huis dat de Amerikaanse regering opnieuw bij Brazilie zal aandringen het verdrag wel te ondertekenen.

Goldemberg meldt dat onder het presidentschap van generaal Ernesto Geisel in 1975 was begonnen met het kernwapenprogramma. Vorige maand zou Collor daarover een geheim rapport hebben ontvangen. De president riep daarop de commandanten van de luchtmacht, de landmacht en de marine bijeen, en gaf hen opdracht het programma te stoppen.

Volgens Goldemberg werd behalve in Sierra do Cachimbo op nog drie plaatsen gewerkt aan ontwikkeling van kernwapens. De militairen, die het parlement, de pers en wetenschappers onwetend hielden van hun activiteiten, zouden nog een of twee jaar nodig hebben gehad om een eigen atoombom te maken. Het ontbrak hen aan alleen nog negen tot zestien kilo verrijkt uranium, waarmee ze een bom zouden hebben kunnen maken zoals die in Hiroshima is gebruikt.

Internationale deskundigen gaan ervan uit dat behalve Brazilie ook Argentinie, Israel, Zuid-Afrika, India en Pakistan werken aan een eigen atoombom, of die al in bezit hebben. De Washington Post meldde vandaag dat Pakistan dit jaar drie maal heeft geprobeerd speciale ovens te kopen die kunnen worden gebruikt bij het ontwikkelen van kernwapens. Pakistan klopte vergeefs aan bij de Consarc Corporation in New Jersey.

Volgens de Washington Post probeerde Pakistan, via zijn ambassade in Frankrijk en via tussenpersonen in Canada en Zwitserland, een moderne versie te kopen van een Consarc-oven die afgelopen zomer door Irak was gekocht. De levering aan Irak werd op het allerlaatste moment geblokkeerd.