VVD: grotere bevoegdheden voor parlement

DEN HAAG, 9 okt. De volksvertegenwoordiging moet volgens VVD-fractieleider Bolkestein maatregelen nemen om te voorkomen dat haar steeds meer bevoegdheden ontglippen. Bolkestein concentreerde zijn bijdrage aan de Algemene politieke beschouwingen in de Tweede Kamer vanmorgen op dit 'democratisch tekort'. Hij wil af van de verplichting dat over bijna alle sociaal-economische kwesties advies moet worden gevraagd aan de SER.

Volgens Bolkestein raakt het parlement in drie richtingen bevoegdheden kwijt: aan het maatschappelijk middenveld, de rechterlijke macht en de EG.

De VVD-fractieleider meent dat de overheid de taakuitoefening door organisaties in het 'maatschappelijk middenveld' onvoldoende kan controleren. Dan dreigt het gevaar van machtsposities jegens anderen, die niet tot de kring der initiatiefnemers behoren, maar wel op de diensten (van die organisaties) zijn aangewezen.' De overheid moet daarom volgens Bolkestein delegatie van taken kunnen aanpassen en intrekken. Zij blijft ook verantwoordelijk voor kwaliteitsbewaking en toezicht op doelmatig beheer. 'Dit klemt te meer nu veel van de organisaties in het middenveld hun oorsprong hebben in de verzuiling, waarvoor tegen het einde van de twintigste eeuw toch geen rechtvaardiging meer kan worden aangevoerd.'

De VVD-fractieleider hekelde de overlegstructuren in het onderwijs, die zich volgens hem steeds meer ontwikkelen tot onderhandelingsplatforms. Hij vindt dat er een eind moet komen aan de directe en indirecte subsidiering van dergelijke koepels. 'Als men zich wil organiseren, dan is dat uitstekend, maar niet op kosten van de gemeenschap.'

De overheid kan volgens Bolkestein wel samenwerken met maatschappelijke organisaties, maar dat moet functioneel zijn. 'Consensus met sociale partners is niet per definitie in het algemeen belang', zei hij. De VVD wil daarom af van de wettelijke verplichting de SER advies te vragen over vrijwel alle sociaal-economische maatregelen. De regering moet van geval tot geval bekijken of een adviesaanvraag gewenst is.

Bolkestein wil de Hoge Raad de mogelijkheid geven een prejudicieel oordeel te geven wanneer een rechter denkt dat een nationale wet strijdig kan zijn met internationale verdragen. De Hoge Raad kan hiertoe een aparte Kamer instellen, waardoor de uniformiteit van de toetsing is gewaarborgd. In bepaalde gevallen zou de wetgever een nieuwe wettelijke regeling moeten ontwerpen. 'Zo wordt voorkomen dat de rechter zich ontpopt tot plaatsvervangend wetgever waardoor een democratisch tekort kan ontstaan', aldus de liberale fractieleider.

Op het Europese vlak blijft volgens Bolkestein de democratische controle te veel achter bij de economische eenwording. Het Europees parlement moet naar zijn mening het recht van instemming hebben met belangrijke internationale overeenkomsten. Hij noemde het 'onaanvaardbaar' dat de Europese Commissie straks een GATT-akkoord goedkeurt, waaraan noch het parlement in Straatsburg noch dat in Den Haag te pas komen.

Bolkestein hekelde de visie van het CDA op 'gezinsvriendelijke' arbeidsvoorwaarden, fiscale en sociale regelingen. Dat zal volgens hem vrouwen ontmoedigen te gaan werken. 'Gezinsvriendelijkheid dreigt zo te ontaarden in vrouw-onvriendelijkheid.' En dat is in strijd met de 'emancipatie-ideologie' van het liberalisme, aldus Bolkestein.

De begroting voor 1991 schiet volgens hem schomelijk tekort, omdat het financieringstekort en de collectieve lastendruk nu al uit de hand dreigen te lopen. De VVD-fractieleider zag op dit punt meer verschillen met de PvdA dan met het CDA. Voor een oplossing van de problematiek van de arbeidsongeschiktheid moet volgens Bolkestein 'alles bespreekbaar' zijn.