Het effect van de rode kaart

De rode kaart geldt als zwaarste straf in een voetbalwedstrijd. De heersende gedachte is dat het team met tien spelers duidelijk is benadeeld in het vervolg van de strijd tegen het complete elftal. Een situatie die in toenemende mate de praktijk zal worden nu de arbiters strenger optreden tegen ongeoorloofde praktijken. Maar wint de ploeg met de nummerieke meerderheid altijd? Peter Kindt sloeg in samenwerking met Ronald van Gelder, beiden redacteur bij de uitgeverij Swets en Zeitlinger, aan het rekenen en verbond voorzichtig enkele psychologische mechanismen aan de rode kaart.

Wat zijn uw voornaamste bevindingen voor wat betreft het wereldkampioenschap voetbal in Italie, waar in totaal zestien rode kaarten werden uitgedeeld in dertien wedstrijden.

Kindt: 'Uit ons onderzoekje is duidelijk geworden dat het met het effect van de rode kaart in veel gevallen wel meevalt. Wanneer een speler het veld moet verlaten leidt dit niet altijd tot een voordeel voor de tegenstander. Het mooiste voorbeeld was de wedstrijd tussen Argentinie en Kameroen dat in de 61ste minuut een speler verloor, maar zes minuten later wel het winnende doelpunt scoorde. Later in het treffen kreeg een andere voetballer van Kameroen ook nog een rode kaart. Toch wist Argentinie deze situatie niet uit te buiten. In totaal won acht keer een ploeg met een man meer, terwijl een team met minstens een man minder drie keer wist te winnen. Uit onze berekeningen bleek dat in 33 procent van de wedstrijden de grootste ploeg niet als winnaar uit de bus kwam.'

Wat leidt u dan hieruit af?

Kindt: 'Het is in elk geval zo dat een compleet elftal nog altijd het veldoverwicht zal moeten bewijzen. Je krijgt er niet zomaar een doelpunt bij. Soms een penalty, maar die zul je toch nog moeten zien te benutten. Sportief gedrag wordt kennelijk niet beloond. Voor wat betreft psychologische mechanismen kan het zelfs zo zijn dat het uitdelen van een rode kaart voor een dan gehavend team werkt als een rode lap op een stier. Het kan net het duwtje vormen voor de ploeg nog feller te gaan spelen. Andersom kan er gemakzucht kruipen in het elftal van de nog complete tegenstander dat rustig op de kansen gaat wachen tegen een juist extra gemotiveerde tegenstander.