Centrale banken moeten Brits pond al direct afremmen

LONDEN, 8 okt. Nauwelijks was het Britse pond sterling vanmorgen onderdeel geworden van het Europees systeem van wisselkoersen (EMS), of de nieuwe partners van Groot-Brittannie moesten met hun centrale banken te hulp snellen.

Al voor de opening van de markt in Londen dreigde het pond door het plafond te gaan, dat de ministers in de Europese Gemeenschap net dit weekeinde op Brits verzoek hadden goedgekeurd.

Het pond is in het EMS gekoppeld aan een tegenwaarde van 2,95 D-mark, maar mag fluctueren (zes procent) tussen een onderwaarde van 2,77 D-mark en een plafond van iets onder de 3,13 D-mark. Om het pond in het gareel te houden zal de Bank of England al ruim daarvoor, ongeveer bij 3,07 D-mark op grote schaal ponden afstoten.

De vlucht in het pond heeft twee oorzaken. De rente in Groot-Brittannie is met 14 procent veel hoger dan in de rest van EMS-staten, en het pond en in ponden genoteerde effecten is voor veel buitenlandse beleggers een aantrekkelijk alternatief voor de zwakker wordende dollar. Rondom het middaguur stond het pond op 3,055 D-mark. De beurs van Londen steeg vandaag na de euforie van vrijdagmiddag opnieuw en de beursbarometer noteerde rond het middaguur een winst van 67,7 punten (3,1 procent).

De vliegende start van het pond verhevigt speculaties in Londen dat verlaging van de Britse bankrente op korte termijn (mogelijk nog voor Kerstmis) nodig zal zijn. Dat zou dan een tweede renteverlaging zijn, nadat de Britse minister van financien, John Major, afgelopen vrijdag voor het eerst in een jaar de Engelse bankrente met 1 procentpunt terugbracht (van 15 procent naar 14 procent).

Pag.7: Nieuwsanalyse/ Koersen EMS/ John Major de held

Pag.9: Hoofdartikel

Major zelf noemt dergelijke voorspellingen 'overdreven' en waarschuwt dat hij zelfs bereid is de rente weer te verhogen, indien de inflatiecijfers daartoe aanleiding geven.

Zowel Major als de gouverneur van de Bank of England, Robin Leigh-Pemberton, probeerde dit weekeinde de euforie over de Britse toetreding tot het EMS te matigen. Major zei dat stijgende werkloosheid hem niet zou afhouden van een anti-inflatoir beleid.

De gouverneur van de Bank of England, Leigh-Pemberton, waarschuwde het bedrijfsleven en de vakbonden dat ze stijgende loonkosten niet langer kunnen afwentelen door te rekenen op een verminderde waarde van het pond. 'Als mensen hun looneisen te ver opschroeven en de kosten te hoog opjagen, kunnen ze hun werkgevers uit de markt prijzen. Dat zal de werkloosheid doen stijgen.'

Op een bijeenkomst van de EG-ministers van buitenlandse zaken afgelopen weekeinde in Venetie, was de voorzitter van de Europese Commissie, Jacques Delors, al evenmin onverdeeld enthousiast over de stap die de Britten uiteindelijk in de richting van Europese eenwording hebben gedaan. Thatchers eeuwige vijand, want zinnebeeld van ongewenste Brusselse bureaucratie, waarschuwde dat de Britse toetreding tot het EMS mogelijk een voorwendsel kan zijn om het tempo van integratie op te houden. Het is, zei Delors, als de gelijkenis van de verloren zoon. 'Toen die naar huis terugkeerde, slachtten ze het gemeste kalf. In dit geval zou het gemeste kalf, dat straks het loodje legt, wel eens de monetaire eenheid kunnen zijn.' Onze correspondent in Bonn meldt dat Karl Otto Pohl, president van de Bundesbank, de Duitse centrale bank, de Britse toetreding tot het Europees Monetair Stelsel (EMS) verwelkomt. Pohl noemde de toetreding een belangrijke bijdrage aan de eerste fase van de nagestreefde Europese monetaire en economische unie.

In een korte verklaring ging Pohl, beheerder van de D-mark, de belangrijkste munt der Europese Gemeenschap, bovendien in op de aangekondigde Britse rente-verlaging van 15 tot 14 procent. Die Britse stap 'verwelkomt' hij als 'voortzetting van een anti-inflatoir beleid' en als onderstreping van het belang van de EMS-toetreding.

Twee weken geleden trok de Bundesbank de aandacht met een kritisch advies aan de regering in Bonn. Daarin werd gewaarschuwd dat verwerkelijking (in de komende twee jaar) van de eerste fase van de Europese economische en monetaire unie (EMU) ongewenst en onmogelijk is zolang de monetaire en budgettaire politiek in de landen van de Europese Gemeenschap en de nationale inflatiepercentages nog zo uiteenlopen. In het advies werd het voorbeeld van een land met een driemaal zo hoge inflatie als de Bondsrepubliek genoemd (Groot-Brittannie).

Pohl zei twee weken geleden in een toelichting op het Bundesbank-advies: 'Een monetaire unie betekent de onherroepelijke vastlegging van wisselkoersen, dat wil zeggen: de afschaffing van de wisselkoers als instrument om uiteenlopende economische ontwikkelingen te corrigeren'.